II SA/Rz 1012/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Ewa Partyka /spr./ Sędziowie NSA Maria Piórkowska WSA Robert Sawuła Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 18 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zobowiązań z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego -skargę oddala- II SA/Rz 1012/10 UZASADNIENIE Przedmiotem skargi M. P. była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej jako SKO) z dnia [...] września 2010r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2010r., znak [...] o odmowie umorzenia zobowiązań M. P. z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 4.372,92 złotych. W podstawie prawnej organ odwoławczy wskazał art. 17 pkt 1 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 200 r. nr 98, poz. 1071 ze zm. określanej dalej jako k.p.a.) oraz art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1 poz. 7 ze zm. określanej dalej jako ustawa). Z akt sprawy wynika, że M. P. po uprzednim zobowiązaniu w/w do zwrotu należności, co nastąpiło decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] pismem z dnia 5 lutego 2010 r. zwrócił się do Prezydenta Miasta [...] o umorzenie zaległości alimentacyjnych w kwocie 4372,92 złotych. Wskazał na swoją trudną sytuację materialną, podając, że nie jest w stanie spłacić zadłużenia. Dołączył do pisma kserokopię zaświadczenia z Urzędu Gminy– stwierdzającego, że nie figuruje on w rejestrze podatkowym, kserokopię orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] stycznia 2009 r. o niezdolności do pracy, a także kserokopię zaświadczenia Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o pobieranym zasiłku stałym w kwocie 444 złotych. Wskazał, że kwota tego zasiłku jest zajęta przez Komornika na poczet spłaty zasądzonych alimentów. Wcześniej SKO, decyzją z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] uchyliło decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] o odmowie umorzenia zobowiązań M. P. z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W ponownie prowadzonym postępowaniu przeprowadzono wywiad środowiskowy celem zbadania sytuacji dochodowej i rodzinnej wnioskodawcy. Z kwestionariusza przeprowadzonego w dniu 8 czerwca 2010 r. przez gminny Ośrodek Pomocy Rodzinie wynika, że sytuacja M. P. nie uległa zmianie w stosunku do wywiadu przeprowadzonego w dniu 5 marca 2010 r. Stwierdzono, że wnioskodawca jest osobą rozwiedzioną, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zamieszkuje w mieszkaniu stanowiącym własność jego matki. Przez wiele lat prowadził działalność gospodarczą, obecnie zaś oczekuje na informację z ZUS-u w sprawie toczącego się postępowania dotyczącego przyznania renty. Ustalono, że M. P. utrzymuje się z oszczędności i datków od córki. W ZUS Oddział [...] potwierdzono, że wnioskodawca nie ma ustalonego prawa do świadczeń emerytalno – rentowych. Stwierdzono, że trwa postępowanie orzecznicze zmierzające do ustalenia ewentualnej niezdolności do pracy w celu nabycia prawa do renty. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] po ponownym rozpatrzeniu sprawy odmówił umorzenia zobowiązań M. P. z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w kwocie 4372,92 złotych. W uzasadnieniu organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie jak wynika z zaświadczenia Komornika Sądowego z dnia [...] marca 2010 r. od dnia wszczęcia postępowania egzekucyjnego tj. od dnia 31 stycznia 2007 r. wyegzekwowano od dłużnika następujące kwoty: 229,04 zł, 229,04 zł, 214,78 zł – tytułem należności alimentacyjnych. Nadto na rzecz tego samego tytułu Komornik przekazał kwoty: 40,87 zł, 44,77 zł oraz 40,87 zł. Reasumując organ wskazał, że z założenia sytuacja osób mających zaległości alimentacyjne nie jest dobra, bowiem nie regulują one w pełni swoich zobowiązań, a egzekucja komornicza nie jest w pełni skuteczna. Nadmienił, że osoba, która została zobowiązana do ponoszenia kosztów utrzymania dziecka, winna dołożyć wszelkich starań, aby zapewnić dziecku podstawowe warunki do jego utrzymania i wychowania. W ocenie organu sytuacja każdego dłużnika nie jest łatwa, często bardzo podobna do sytuacji wnioskodawcy, zatem trudno jest każdorazowo przychylać się do wniosków strony i umarzać należności z tytułu wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zwrócono uwagę, że obowiązkiem organu właściwego wierzyciela jest dokonać wszelkich starań, aby odzyskać jak największą pulę świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego i następnie przekazać je do budżetu państwa. Odwołanie od tej decyzji wniósł M. P. wnosząc o umorzenie zaległości w kwocie 4372,92 złotych, wskazał, że w tej sprawie występował już wcześniej do Kolegium. Podniósł, że jego sytuacja zmieniła się o tyle, że "otrzymał decyzję o przyznaniu renty na okres 2 lat z tytułu niezdolności do pracy w kwocie 689 złotych". W jego ocenie nie są to pieniądze, za które mógłby żyć, gdyż płaci alimenty w kwocie 400 złotych miesięcznie, przyznane sądownie dla córki M. P. Zwrócił uwagę, że jest chory i zmuszony do zakupu lekarstw za kwotę 300 złotych miesięcznie. Dodatkowo podał, że ponosi opłaty za media. Z uwagi na swój stan zdrowia nie może podjąć żadnej pracy. SKO decyzją z dnia [...] września 2010 r., opisaną na wstępie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Zwróciło uwagę, że w czasie podejmowania przez organ I instancji rozstrzygnięcia w sprawie zostało zakończone postępowanie orzecznicze ZUS Oddział [...], poprzez przyznanie M. P. renty na okres 2 lat z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 689 złotych. W związku z tym sytuacja dochodowa odwołującego uległa poprawie, gdyż dysponuje on własnym dochodem z tego tytułu. Kolegium stwierdziło, że stanowisko organu I instancji, o braku przesłanek do umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w tej sprawie jest prawidłowe. Umorzenie zobowiązań wnioskodawcy z tytułu wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz jego córki mimo trudnej sytuacji dochodowej wnioskodawcy, pozostawałoby w sprzeczności ze słusznym interesem obywateli, a przy tym także innych dłużników. Organ odwoławczy nadmienił, że z analizy sytuacji dochodowej i rodzinnej składającego odwołanie, wynika, że nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie jego zobowiązań. Reasumując organ powtórzył stanowisko Prezydenta Miasta, że trudna sytuacja dochodowa i rodzinna dłużnika alimentacyjnego nie stanowi podstawy do umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniósł M. P. wnosząc o umorzenie należności w kwocie 4372,92 złotych z tytułu wypłacanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Powtórzył jak w odwołaniu, że jest osobą schorowaną, przez co nie może podjąć pracy. Zwrócił także uwagę na swoją trudną sytuację materialną. Podał, że córka w chwili obecnej nie pomaga mu. Stwierdził, że nie jest w stanie spłacić zobowiązań. SKO odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zauważył co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sądu rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.) Badając sprawę w powyższych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, iż skarżący na podstawie wyroku sądu powszechnego jest zobowiązany do łożenia na rzecz małoletniej M. P. rat alimentacyjnych w kwocie po 400 złotych miesięcznie, że na podstawie tego wyroku prowadzona była egzekucja, która okazała się bezskuteczna, co potwierdził prowadzący ją komornik zaświadczeniem z dnia [...] września 2009 r., wobec czego Prezydent Miasta przyznał małoletniej świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Poza sporem pozostawało także, iż ostateczną decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. znak [...] nr [...] Prezydent Miasta zobowiązał skarżącego do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego łącznie z ustawowymi odsetkami w wysokości 4372,92 złotych w tym ustawowych odsetek wynoszących na dzień wydania tejże decyzji 422 złotych. Nie są także kwestionowane okoliczności ustalone przez organy w toku postępowania wywołanego wnioskiem M. P. o umorzenie tych należności, w szczególności, że wnioskujący jest osobą samotnie prowadzącą gospodarstwo domowe, korzysta z mieszkania znajdującego się w budynku, który jest przedmiotem sporu w toczącym się postępowaniu spadkowym, że warunki mieszkaniowe skarżącego są dobre – mieszkanie wyposażone jest w podstawowe meble i sprzęty gospodarstwa domowego. Do czasu przyznania mu przez ZUS renty, co nastąpiło w toku postępowania – z tym, że renta z tytułu niezdolności do pracy przyznana została za okres od 13.10.2008 r. do 31.01.2010 r., a z pisma z ZUS Oddział [...] z dnia 19.07.2010 r., wynika, że postępowanie dotyczące stopnia niezdolności do pracy M. P. trwa nadal – skarżący utrzymywał się z oszczędności i datków od córki. Skarżący nie kwestionował także kwot, które zostały od niego wyegzekwowane. Nie budzi zastrzeżeń Sądu sposób i zakres przeprowadzonego w sprawie wywiadu środowiskowego. Spór sprowadza się do kwestii czy w ustalonych okolicznościach sprawy organy zgodnie z prawem odmówiły umorzenia zobowiązań z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tj. Dz. U. z 2009 r. Nr 1 poz. 7 z późniejszymi zm.) organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Jak wynika ze sformułowania powyższego przepisu jest to decyzja organu, która jest tzw. uznaniem administracyjnym, co oznacza, że organ może stosowny wniosek uwzględnić lub nie, a nawet dłużnicy znajdujący się w takiej samej sytuacji faktycznej mogą się zetknąć z krańcowo odmiennymi rozstrzygnięciami w tym przedmiocie. Nie oznacza to jednak pełnej dowolności dla organu, gdyż decyzja powinna być należycie i przekonująco uzasadniona w szczególności w zakresie przesłanek, którymi organ się kierował przy jej wydaniu zaś postępowanie powinno zostać przeprowadzone w sposób odpowiadający zasadom i przepisom procedury administracyjnej. Sąd nie jest przy tym sądem merytorycznym i nie może wydać rozstrzygnięcia uwzględniającego skargę w taki sposób jak tego chce skarżący tzn. umorzyć należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego ani nawet uchylając zaskarżoną decyzję nakazać to uczynić organowi. W niniejszej sprawie postępowanie, które przeprowadzały organy mające na celu także ustalenie sytuacji dochodowej i rodzinnej skarżącego nie budzi zastrzeżeń pod względem zgodności z prawem. Takich zastrzeżeń nie budzi także treść wydanych decyzji i podstawy podane jako podstawa nie uwzględnienia wniosku M. P. Sąd zwraca przy tym uwagę, że z faktu przyznania w toku prowadzonego postępowania świadczenia rentowego za okres wsteczny wynikać też musiała skumulowana wypłata tego świadczenia. Jeśli skarżący – co sam podawał utrzymywał się w części z oszczędności, to tym bardziej zasadnym czyni stanowisko organów o braku podstaw do uwzględnienia wniosku. Nie sposób zanegować wskazań organów orzekających w sprawie, iż sytuacja wszystkich dłużników alimentacyjnych, za których niejako są wypłacone na rzecz osób uprawnionych do alimentów te świadczenia, jest co do zasady trudna na tyle, że nie są oni w stanie w jakimś obrębie czasu samodzielnie wypełniać swych obowiązków w tym zakresie. Umorzenie zaś wypłaconych świadczeń jest prawem a nie obowiązkiem organów, które muszą tu także uwzględniać interes społeczny. Nawet bardzo trudna sytuacja dłużnika alimentacyjnego nie stanowi ani samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia należności powstałych z tytułu zaliczek alimentacyjnych. Reasumując – w ocenie Sądu zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa, postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone prawidłowo, organy ustaliły i rozważyły wszystkie okoliczności, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, wyważyły interes skarżącego i interes społeczny podając dlaczego w tej konkretnej sytuacji przyznały prymat temu ostatniemu i należycie uzasadniły swoje decyzje, w związku z powyższym brak było podstaw do uwzględnienia skargi, dlatego Sąd ją oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a.