I OZ 243/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. U. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 marca 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 33/11 o umorzeniu postępowania w zakresie kosztów sądowych oraz odmowie ustanowienia adwokata bądź radcy prawnego w sprawie ze skargi W. U. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] w przedmiocie pozbawienia statusu osoby bezrobotnej postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2011 r. IV SA/Po 33/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę W. U. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] listopada 2010 r. w przedmiocie pozbawienia statusu osoby bezrobotnej, z uwagi na uchybienie przez skarżącego terminowi do złożenia skargi. Wnioskiem z dnia 22 stycznia 2011 r. skarżący zwrócił się do WSA o przyznanie prawa pomocy przez: zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie fachowego pełnomocnika procesowego, do sporządzenia skargi kasacyjnej od postanowienia z 18 stycznia 2011 r. Określając swój stan majątkowy i rodzinny skarżący wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną Anną i czternastoletnią córką Martą. Pozostaje właścicielem 47 – metrowego mieszkania. Jest zadłużony na kwotę 16.000 zł. Miesięczny dochód brutto skarżącego wynosi 1.500 zł, a na miesięczny dochód brutto małżonki składa się wynagrodzenie za pracę w kwocie 1.897 zł i renta w wysokości 670 zł . Postanowieniem z dnia 8 marca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu umorzył postępowanie w zakresie kosztów sądowych oraz odmówił ustanowienia adwokata bądź radcy prawnego. Sąd opierając się na przedstawionym przez skarżącego materiale dowodowym przeanalizował jego sytuację majątkową dochodząc do przekonania, że złożony przezeń wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest niezasadny. Po pierwsze, zarówno skarżący, jak i jego małżonka są osobami czynnymi zawodowo, w kwiecie sił (W. U. ma 48 lat, ma atrakcyjny zawód inżyniera mechanika, duże doświadczenie zawodowe – karta rejestracyjna PUP – w aktach administracyjnych, a Ś. leży w granicach dynamicznej gospodarczo aglomeracji poznańskiej; A. U. ma lat 44), osiągając łącznie miesięczny dochód w wysokości ponad 4.067 zł brutto. Poza tym, z załączonych przez skarżącego kserokopii rachunków wynika, ze jego małżonka jako lekarz prowadzi ogólną praktykę lekarską w Ś. Skarżący nie wskazał ani osiąganego z tego tytułu przez małżonkę dochodu, ani też okoliczności przeciwnej, że mianowicie małżonka nie prowadzi stałej praktyki lekarskiej, bądź też nie osiąga z tego tytułu dochodu. Sąd w tym miejscu podkreślił, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej uzależnione jest w pierwszej kolejności od sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, ale także i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. W rozpoznawanej sprawie sytuacja majątkowa małżonki skarżącego miała zatem wpływ na określenie jego sytuacji majątkowej w kontekście złożonego przezeń wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Jak wskazał Sąd, skarżący w żaden sposób nie wykazał, że konieczność poniesienia przez niego kosztów fachowego zastępstwa procesowego w sporządzeniu skargi kasacyjnej (240 zł + 55,20 zł) wpłynie ujemnie na jego dotychczasową sytuację majątkową, powodując uszczerbek koniecznego dla siebie i całej rodziny utrzymania. Wskazując na istniejące zadłużenie w kwocie 16.000 zł skarżący nie udokumentował tej kwoty. Nie przedłożył on również kopii zeznań podatkowych i wyciągów z kont bankowych, nie udokumentował wysokości dochodu osiąganego przez jego małżonkę. Wybiórcze przedstawienie przez skarżącego sytuacji majątkowej własnej i najbliższych członków jego rodziny, nie poparte pełnym materiałem dowodowym w postaci kserokopii dokumentów obrazujących dochody i wydatki skarżącego, stanu kont bankowych i tytułu zadłużenia, nie może zostać uznane za wykazane trudnej sytuacji majątkowej uzasadniającej skorzystanie z dobrodziejstwa, jakim jest przyznanie prawa pomocy. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie podnosząc, ze mija się z prawdą to, że w rodzinie osiągają dodatkowe dochody poza wymienionymi w oświadczeniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał w przekonujący sposób, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżącego, który wraz z małżonką osiąga dochód w łącznej wysokości 4.067 zł brutto nie można bowiem uznać za osobę ubogą, której środki do życia są ograniczone. Nie mogło również ujść uwagi Sądu, że jak wynika z załączonych przez skarżącego rachunków jego małżonka prowadzi praktykę lekarską a skarżący nie przedłożył żądanych przez Sąd w trybie art. 255 p.p.s.a. kopii zeznań podatkowych i wyciągów z kont bankowych, nie udokumentował również tym samym wysokości dochodów osiąganych przez małżonkę. Trafnie przy tym zauważył Sąd I instancji, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej uzależnione jest także od sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Powyższa okoliczność nie pozostaje wpływu na rozstrzygnięcie sprawy niniejszej. Nie przedstawienie przez skarżącego powyższych dokumentów nie pozwalało bowiem na pełną ocenę sytuacji materialnej i majątkowej skarżącego i jego rodziny. W takiej sytuacji należało uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zasadnie zaskarżonym postanowieniem odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata lub radcy prawnego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.