III SA/Gd 572/10

Dnia 20 stycznia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Felicja Kajut, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia 8 października 2010 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego oddala skargę. W dniu 6 listopada 2009 r. "A" Sp. z o.o. w G. występująca jako przedstawiciel bezpośredni R. P., złożyła w G. zgłoszenie celne o objęcie towaru – opon używanych stosowanych w samochodach osobowych i ciężarowych, dętek gumowych oraz felg stalowych o łącznej wadze brutto 21540 kg, procedurą wywozu poza terytorium Wspólnoty Europejskiej do Senegalu. Zgłoszenie celne zostało przyjęte i zarejestrowane pod nr MRN [...]. Decyzją z dnia 12 listopada 2010 r. Naczelnik Urzędu Celnego, działając na podstawie art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa w związku z art.75 lit. a) rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (dalej w skrócie WKC), art. 250 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, art. 21a ust. 2, art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004r prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 z późn. zm.), art. 37 ust. 1 lit. b Rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006r. w sprawie przemieszczania odpadów, postanowił unieważnić zgłoszenie celne MRN nr [...] z dnia 6 listopada 2009r. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska, po przeprowadzeniu oględzin towaru stwierdził, że oceniany towar stanowi mieszaninę używanych opon do samochodów osobowych i ciężarowych, dętek oraz felg. Ustalono, iż w kontenerze znajdują się opony samochodowe używane z bieżnikami w różnym stanie, w tym opony z bieżnikami wymagającymi poddania ich bieżnikowaniu – czyli poddania ich procedurze odzysku odpadów. Opony spełniały warunki definicji odpadu. Świadczył o tym również sposób ich załadowania do konteneru. Prawidłowe magazynowanie opon nowych, jak i używanych wymaga, aby były one ustawione w pozycji pionowej bądź w stosach po kilka opon oraz aby nie były poddane odkształceniom przez siły zewnętrzne. Analiza ta pozwoliła na zaklasyfikowanie towaru do kategorii odpadu Q2 - produktu nie odpowiadającego wymaganiom jakościowym. Zatrzymany ładunek został zgłoszony do wysyłki drogą morską do Senegalu i poza zgłoszeniem celnym nie przedstawiono dokumentów wymaganych przy transgranicznym przemieszczaniu odpadów, a więc była to próba nielegalnego transgranicznego przemieszczania odpadów. Warunki przemieszczania odpadów do krajów nie należących do Wspólnoty Europejskiej ani do OECD są uregulowane w rozporządzeniach Wspólnoty Europejskiej, w których nie są umieszczone warunki wywozu odpadów do Senegalu. Zgodnie z treścią art. 37 ust. 2 rozporządzenia 1013/2006, jeżeli państwo nie przekazało potwierdzenia na piśmie, że przedmiotowe odpady mogą być wywożone ze Wspólnoty w celu poddania ich odzyskowi w danym państwie to stosuje się zapis zawarty w ust. 1 lit. b), a więc wymagane jest stosowanie procedury uprzedniego zgłoszenia na piśmie i zgody określonej w art. 35 ( jak w przypadku wywozu odpadów do państw EFTA). Taka procedura winna być zastosowana w przypadku wywozu odpadów opon do Senegalu. W odwołaniu R. P. w/w decyzji zarzucił nieprawidłowe ustalenie charakteru przedmiotu objętego procedurą wywozu poza terytorium UE. Wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania w sprawie. W uzasadnieniu wskazał, iż zakwalifikowanie spornego towaru do opon nie nadających się do jakiegokolwiek użytku, nie odpowiadało ich stanowi technicznemu. Wszystkie opony miały bowiem bieżnik powyżej 1,6 mm, zatem winny być uznane za opony używane. Nie powinny być zakwalifikowane do grupy odpadów. Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia 8 października 2010 r., powołując się na art. 233 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa w zw. z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu w/w rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że zaskarżona decyzja dotyczyła wyłącznie unieważnienia zgłoszenia celnego o objęcie towaru procedurą wywozu poza terytorium Wspólnoty Europejskiej do Senegalu. Zatem nie rozstrzygała, co do klasyfikacji przedmiotu (towaru zgłoszonego przez Stronę do procedury wywozu), pod kątem wypełniania definicji odpadu, lecz dotyczyła jedynie unieważnienia wyżej wymienionego zgłoszenia celnego. Zgodnie z przepisami została przeprowadzona kontrola celna wyżej wymienionego towaru zgłoszonego do procedury wywozu. W wyniku rewizji prawidłowo rozpoznano, że towar w postaci używanych opon, dętek oraz felg wskazuje na znaczne zużycie, które wyklucza możliwość zastosowania go do dalszego użytku. Dodatkowo sposób, składowania wywożonego towaru w kontenerze: bezładny, wciśnięte opony jedna w drugą (deformacja kształtu), bezspornie wykluczał możliwość dalszego jego użytkowania. Dalej organ wskazał, powołując treść art. 3 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów z dnia 29 czerwca 2007 r., że organem odpowiedzialnym za wykonanie rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów, w rozumieniu art. 53 tego rozporządzenia, jest Główny Inspektor Ochrony Środowiska, który jest w szczególności organem właściwym w sprawach: – przywozu odpadów na teren kraju; – wywozu odpadów poza teren kraju; – tranzytu odpadów przez teren kraju. Po przeprowadzonych przez WIOŚ oględzinach towaru, zaklasyfikowano go do kategorii odpadu w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2008 r. o odpadach (jako kategoria Q2 - produkty nie odpowiadające wymaganiom jakościowym). Z uwagi na to, że strona nie posiadała wymaganego pozwolenia na transgraniczne przemieszczanie odpadów organ I instancji prawidłowo zawiadomił o nielegalnym międzynarodowym obrocie odpadami Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (GIOŚ). Organ ten, decyzją z dnia 24 sierpnia 2009r. opatrzoną rygorem natychmiastowej wykonalności nakazał stronie zagospodarowanie odpadów w postaci zużytych opon, dętek i felg przez ich przekazanie do wskazanej przez stronę instalacji odzysku na terenie kraju. Zarzut strony dotyczący nieprawidłowego ustalenia charakteru przedmiotu objętego procedurą wywozu poza terytorium UE nie zasługiwał zatem na uwzględnienie. Strona powinna skierować odwołanie do właściwego organu, który ostatecznie w drodze decyzji zakwalifikował wyżej wymieniony towar jako odpad. Ponadto organ odwoławczy potwierdził, że strona nie spełniała warunków wymaganych przy przemieszczaniu odpadów. Transgraniczne przemieszczanie odpadów nie zostało zgłoszone właściwym organom kraju wysyłki i przeznaczenia, a zatem zgodnie z art. 2 pkt 35 a) rozporządzenia 1013/2006 było przemieszczaniem nielegalnym. Odpowiedzialność za przedmiotowe nielegalne przemieszczanie odpadów należało przypisać wysyłającemu odpady, gdyż dokonywał on bez wymaganego zgłoszenia i zezwolenia wywozu odpadów wyszczególnionych w załączniku III rozporządzenia nr 1013/2006 do kraju nie należącego do OECD, co zgodnie z art. 37 ust. 2 rozporządzenia nr 1013/2006 wymaga uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody właściwych zainteresowanych organów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku R. P. wniósł o uchylenie decyzji obu instancji, zasądzenie kosztów postępowania oraz o wstrzymanie ich wykonania. W uzasadnieniu skargi wskazał, że postępowanie organu celnego naruszyło zasadę swobodnego uznania administracyjnego. Wszystkie opony posiadały bieżnik powyżej 1,6 mm, czyli winny były być uznane za opony używane, a nie zużyte. Spełniały normy jakościowe i nadawały się do użytku bez konieczności bieżnikowania. Ponadto stalowe felgi trudno byłoby zakwalifikować do grupy odpadów, gdyż są one wręcz niezużywalne. W oparciu o dokumentację fotograficzną niemożliwym było ustalenie zużycia gumowych dętek. Skarżący zarzucił organowi I instancji brak przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie ustalenia właściwości ładunku, czym naruszył art. 229 w zw. z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Organ w sposób dowolny ustalił stan faktyczny sprawy, w oparciu o niekompletny materiał dowodowy, który został oceniony nieprawidłowo i pobieżnie. R. P. poddał ponadto w wątpliwość legitymację Przedsiębiorstwa Handlowego "A." R. P. Import-Export Art. Gumowe do występowania w danej sprawie w charakterze strony. Wskazał, że stroną postępowania winna być firma "B" Sp. z o.o. w G. (przedstawiciel bezpośredni skarżącego), która dokonywała zgłoszenia celnego. Co więcej przedsiębiorstwo "A." nie posiadało żadnego prawa do spornego ładunku. Zdaniem skarżącego sposób ułożenia opon w kontenerze mógł doprowadzić do deformacji opon, jednak deformacja taka nie miała charakteru trwałego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 20 stycznia 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku dopuścił dowód z kopii decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 5 listopada 2010r., utrzymującej w mocy decyzję tego organu z dnia 24 sierpnia 2010r., nakładającej na R. P. obowiązek zagospodarowania odpadów w postaci przedmiotowych opon na terenie kraju. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Rozporządzenie nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L 190 z 12.07.2006, str. 1) stanowi w pkt 1 preambuły, że jego głównym, najważniejszym celem i przedmiotem jest ochrona środowiska, a jego wpływ na handel międzynarodowy ma jedynie uboczny charakter. Art. 1 ust 1 i 2 lit. c wymienionego rozporządzenia stanowi, że określa ono procedury i systemy kontroli w zakresie przemieszczania odpadów, w zależności od pochodzenia, przeznaczenia i trasy przemieszczania odpadów, rodzaju przesyłanych odpadów oraz przewidzianego trybu postępowania z odpadami w miejscu przeznaczenia, przy czym rozporządzenie ma zastosowanie między innymi do przemieszczania odpadów wywożonych ze Wspólnoty do państw trzecich. Art. 53 rozporządzenia stanowi zaś, że Państwa Członkowskie wyznaczają właściwy organ lub organy odpowiedzialne za jego wykonywanie. Każde Państwo Członkowskie wyznacza jeden właściwy organ tranzytu. Ustawa z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz.U.07.124.859 ze zm.) zgodnie ze swym art. 1 określa postępowanie i organy właściwe do wykonania zadań z zakresu międzynarodowego przemieszczania odpadów wynikających z rozporządzenia nr 1013/2006 oraz kary pieniężne za naruszanie obowiązków w zakresie międzynarodowego przemieszczania odpadów. Art. 3 ust. 1 powyższej ustawy stanowi, że organem odpowiedzialnym za wykonanie rozporządzenia nr 1013/2006, w rozumieniu art. 53 tego rozporządzenia, jest Główny Inspektor Ochrony Środowiska, który jest w szczególności organem właściwym w sprawach: 1) przywozu odpadów na teren kraju; 2) wywozu odpadów poza teren kraju; 3) tranzytu odpadów przez teren kraju. Z powyższych przepisów wynika zdaniem Sądu, że jedynym organem uprawnionym do wiążącego prawnie ustalenia, że określony towar jest odpadem w rozumieniu przepisów powołanego rozporządzenia jest Główny Inspektor Ochrony Środowiska. Organy celne nie były bynajmniej uprawnione do tego, by samodzielnie rozstrzygać w przedmiocie charakteru zgłoszonego towaru – co do jego kwalifikacji jako odpadu. W niniejszej sprawie ustalenia takiego właściwy organ (GIOŚ) dokonał w drodze decyzji z dnia 24 sierpnia 2010r. nr [...] nakładając na skarżącego obowiązek zagospodarowania odpadów w postaci zużytych opon, dętek i felg, znajdujących się w kontenerze (wskazanym w zgłoszeniu celnym skarżącego) na terenie Terminalu Kontenerowego – poprzez przekazanie ich do instalacji odzysku na terenie kraju. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzja ta uzyskała zresztą przymiot ostateczności wskutek utrzymania jej w mocy przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska decyzją z dnia 5 listopada 2010r. Dopóki decyzja ta nie zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego lub pozbawiona wykonalności, to inne organy administracji publicznej są związane zawartym w niej ustaleniem, że towar objęty zgłoszeniem celnym z dnia 6 listopada 2009r. stanowi odpady. Skoro tak, to wywóz tego towaru z terytorium Wspólnoty wymagał dopełnienia czynności wymaganych rozporządzeniem oraz ustawą o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, których bezsprzecznie skarżący nie dopełnił - nie uznając wywożonego towaru za odpad. Dopiero skuteczne dokonanie tych czynności spowodowałoby możliwość objęcia towaru procedurą celną wywozową. Artykuł 75a rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (dalej w skrócie WKC) stanowi zaś, że w celu uregulowania sytuacji towarów podejmuje się wszelkie niezbędne działania, łącznie z orzeczeniem przepadku i sprzedażą towarów, które nie mogły zostać zwolnione ze względu na to, że: – ich rewizja nie mogła zostać podjęta lub kontynuowana w terminach wyznaczonych przez organy celne z przyczyn zależnych od zgłaszającego; bądź – nie przedstawiono dokumentów, od których uzależnione jest ich objęcie procedurą celną; bądź – należności celne przywozowe lub wywozowe nie zostały uiszczone albo zabezpieczone w wymaganych terminach; bądź – są przedmiotem zakazów lub ograniczeń; Artykuł 250 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (EWG) Nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny stanowi zaś, że jeżeli z powodów określonych w art. 75 lit. a) tiret drugie i trzecie WKC organy celne nie mogły zwolnić towarów, wyznaczają zgłaszającemu termin na uregulowanie sytuacji towarów. Zgodnie zaś z art. 250 ust. 2 omawianego aktu prawnego jeżeli w przypadkach określonych w art. 75 lit. a) tiret drugie Kodeksu zgłaszający przed upływem terminu określonego w ust. 1 nie przedłożył wymaganych dokumentów, dane zgłoszenie uważane jest za nieważne i organy celne unieważniają je. Stosuje się przepisy art. 66 ust. 3 Kodeksu. Przepis art. 21a ust. 2 ustawy z dnia 19 marca 2004r prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 z późn. zm.) stanowi, że w przypadkach innych niż unieważnienia zgłoszenia celnego na wniosek zgłaszającego organ celny rozstrzyga w sprawie unieważnienia zgłoszenia celnego w drodze decyzji. Skoro zatem organ celny wezwał skarżącego bezskutecznie do przedłożenia wymaganego pozwolenia na transgraniczne przemieszczanie odpadów, a właściwy organ decyzją podlegającą wykonaniu ustalił wiążąco, że towar objęty zgłoszeniem stanowi odpad, to w konsekwencji rzeczą organu było wydanie decyzji unieważniającej zgłoszenie celne w oparciu o powołane wyżej podstawy prawne. Dopiero ewentualne podważenie przez sąd administracyjny ostatecznej decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w sprawie zobowiązania do zagospodarowania odpadów – może stanowić podstawę do wznowienia postępowania w przedmiocie unieważnienia zgłoszenia celnego na podstawie art. 240§1 pkt 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. Nr 8 z 2005 r., poz. 60 ze zm.). Wskazać należy ponadto, że udział w postępowaniu celnym przedstawiciela bezpośredniego skarżącego nie wyłącza bynajmniej przysługującego eksporterowi towaru statusu strony w postępowaniu o unieważnienie zgłoszenia celnego. Przedstawicielstwo bezpośrednie polega na tym, że osoba będąca przedstawicielem działa na rzecz i w imieniu innej osoby. Przedstawicielstwo takie zbliżone jest do konstrukcji pełnomocnictwa występującego w Kodeksie cywilnym. Przedstawiciel bezpośredni nie jest zgłaszającym. (por. Marzenna Kałka, Urszula Ksieniewicz Wspólnotowy Kodeks Celny. Komentarz. Wrocław 2007. str. 35). Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.