I SA/Wa 1263/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant st, insp. Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...], a także postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2006 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz M. L. kwotę [...] (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpoznaniu wniosku M. L. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] uchyliło swoją decyzję z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] o odmowie uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 1996 r., nr [...] utrzymującej w mocy decyzję tego organu z dnia [...] grudnia 1995 r., nr [...], którą odmówiono stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] marca 1952 r., nr [...] odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], nr hip. [...] oraz orzekło o umorzeniu postępowania prowadzonego przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w W. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] odmówiło uchylenia swej decyzji z dnia [...] lutego 1996 r., nr [...] utrzymującej w mocy decyzję tego organu z dnia [...] grudnia 1995 r., nr [...], którą odmówiono stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] marca 1952 r., nr [...] odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], nr hip. [...]. W dniu 31 sierpnia 2007 do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wpłynął wniosek M. L. o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pismem z dnia 10 września 2009 r. Kolegium wystąpiło do M. L. o sprecyzowanie, czy występowała ona o wznowienie postępowania zakończonego orzeczeniem administracyjnym nr [...] z dnia [...] marca 1952 r. Prezydium Rady Narodowej w W., co wynika z pisma wnioskodawczyni z dnia 27 czerwca 2001 r., wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2004 r., sygn. akt I SA 2680/01 oraz pisma z dnia 8 czerwca 2004 r., czy też o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Kolegium nr [...] z dnia [...] lutego 1996 r. utrzymującą w mocy decyzję tego organu nr [...]. W piśmie z dnia 18 września 2009 r. M. L. wyjaśniła, iż występowała z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego orzeczeniem administracyjnym nr [...] z dnia [...] marca 1952 r. Prezydium Rady Narodowej w W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] uchyliło swoją decyzję z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] oraz orzekło o umorzeniu postępowania prowadzonego przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w W. W uzasadnieniu organ wskazał, że M. L. w piśmie z dnia 18 września 2009 r. ostatecznie przesądziła, iż żąda wznowienia postępowania zakończonego orzeczeniem administracyjnym nr [...] z dnia [...] marca 1952 r. Prezydium Rady Narodowej w W., a nie postępowania zakończonego decyzją Kolegium nr [...] z dnia [...] lutego 1996 r. utrzymującą w mocy decyzję Kolegium nr [...], którą odmówiono stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego nr [...] z dnia [...] marca 1952 r. Prezydium Rady Narodowej w W. Zdaniem Kolegium, skoro brak wniosku zmierzającego do wszczęcia i prowadzenia postępowania zakończonego decyzją Kolegium nr [...] z dnia [...] lutego 1996 r. to postępowanie takie stało się postępowaniem bezprzedmiotowym. Wobec tego organ uznał, że decyzję z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...] należało uchylić, a wszczęte niezgodnie z intencją strony postępowanie umorzyć. Przedmiot postępowania administracyjnego wyznacza bowiem żądanie strony, a organ administracji publicznej nie jest władny do zmiany żądania strony lub jego kwalifikacji prawnej, które należy oceniać na podstawie treści wniesionego pisma [...] maja 2010 r., nr [...] M. L. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 35 § 1 i art. 104 § 1 Kpa polegające na nie rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i umorzenie postępowania wskutek błędnego ustalenia, że M. L. domagała się tylko wznowienia postępowania zakończonego orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej w W. nr [...] z dnia [...] marca 1952 r., gdy tymczasem w uzupełnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 30 lipca 2008 r. wyraźnie sformułowane są żądania uchylenia decyzji SKO z dnia: [...] lipca 2007 r., [...] grudnia 1995 r. i [...] lutego 1996 r., a następnie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego PRN w W. z dnia 13 marca 1952 r. bądź alternatywnie, stwierdzenia, iż decyzje Kolegium z dnia [...[ lutego 1996 r. i [...] grudnia 1995 r. oraz orzeczenie administracyjne PRN w W. z dnia [...] marca 1952 r. wydane zostały z naruszeniem prawa; 2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 5 i 7 Kpa, polegające na tym, że w toku postępowania pojawiły się nowe okoliczności, nie znane Kolegium w chwili wydawania pierwszego orzeczenia (w dniu 27 lipca 2007 r.), tj. wyrok NSA w Warszawie z dnia 13 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 679/08, którego skutkiem dla niniejszej sprawy musi być uznanie, iż Miasto W. dotąd nie objęło w posiadanie przedmiotowego gruntu, zatem i termin do złożenia wniosku dekretowego nie zaczął biec; 3) mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, polegające na uznaniu, iż zaskarżone orzeczenia Kolegium wydane zostały prawidłowo gdy tymczasem zarówno w uzupełnieniu wniosku z dnia 30 lipca 2009 r. jak i w piśmie proceduralnym z dnia 27 lipca 2009 r. wskazane zostały okoliczności wskazujące, że zaskarżone decyzje wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa, a Kolegium przyznało, że decyzja organu z dnia [...] lutego 1996 r., objęta wnioskiem, posiada wady. W skardze M. L. wniosła o uchylenie: zaskarżonej decyzji, decyzji z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...], decyzji z dnia [...] grudnia 1995 r., nr [...] oraz decyzji z dnia [...] lutego 1996 r., nr [...] oraz o zasądzenie od Miasta W. na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca wniosła o to, aby Sąd zechciał rozważyć możliwość stwierdzenia nieważności wszystkich wymienionych wyżej decyzji Kolegium oraz orzeczenia administracyjnego PRN w W. nr [...] z dnia [...] marca 1952 r., ponieważ zgodnie z orzeczeniem NSA z dnia 13 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 679/08, termin do złożenia wniosku dekretowego o przyznanie prawa własności czasowej nie zaczął w niniejszej sprawie biec, zaś wniosek złożony przez J. R. w dniu 17 lutego 1949 r. wywołuje skutki prawne mimo, iż został złożony przed objęciem gruntu w posiadanie przez Miasto (taki pogląd wyraził NSA w wyroku z dnia 13 maja 2009 r., powołując się na uchwały NSA), co stanowi rażące naruszenie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy oraz Konstytucji z 1952 r. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że być może, iż w piśmie z dnia 18 września 2009 r. M. L. występowała również z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego orzeczeniem administracyjnym nr [...] z dnia [...] marca 1952 r. Prezydium Rady Narodowej w W., a wniosek ten winien być rozpatrzony w odrębnym postępowaniu (i został: [...]). Skarżąca wskazała, że akta sprawy zawierają jednak pismo pełnomocnika M. L. z dnia 12 lipca 2009 r., w którym napisano, że M. L. ustanowiła pełnomocnika jedynie w sprawie z wniosku o ponowne rozpoznanie wniosku o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnymi orzeczeniami Kolegium nr: [...]. Z tego stwierdzenia, a także z treści uzupełnienia wniosku z dnia 30 lipca 2008 r. oraz pośrednio z pisma proceduralnego z dnia 27 lipca 2009 r. jednoznacznie wynika, że skoro M. L. konkludentnie domaga się stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium z dnia: [...] lipca 2007 r., [...] grudnia 1995 r. i [...] lutego 1996 r. (lub stwierdzenia, że zostały wydane z naruszeniem prawa), to wniosek złożony w niniejszej sprawie dotyczy wyłącznie tych decyzji, a nie orzeczenia administracyjnego PRN w W. z dnia [...] marca 1952 r. Zdaniem skarżącej, argumentacja organu wskazuje, że Kolegium nie docenia umiejętności zawodowych pełnomocnika skarżącej. Sprawny zawodowo prawnik nie mógłby uważać, iż sprawa niniejsza dotyczy wznowienia postępowania zakończonego orzeczeniem administracyjnym Prezydium RN w W. z dwóch powodów: 1) Kolegium nie jest organem właściwym do rozpoznania takiego wniosku gdyż, wobec upływu czasu od 1952 r., takie działanie byłoby bezskuteczne; 2) W uzupełnieniu wniosku z dnia 30 lipca 2008 r. skarżąca domaga się uchylenia decyzji Kolegium z dnia: [...] lipca 2007 r., [...] grudnia 1995 r. i [...] lutego 1996 r., a dopiero po ich uchyleniu stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego PRN z dnia [...] marca 1952 r. Takie żądanie może być sformułowane tylko w postępowaniu przed SKO i tylko mającego ze przedmiot wznowienie postępowania zakończonego decyzjami Kolegium z dnia [...] grudnia 1995 r. i [...] lutego 1996 r. M. L. wskazała, że organ całkowitym milczeniem pominął wszystkie argumenty, wskazujące, że J. R. złożyła wniosek dekretowy w ustawowym terminie, co wynikało z faktu objęcia przez Miasto gruntu w posiadanie w późniejszym terminie, niż przyjęto we wcześniejszych decyzjach SKO. Organ zignorował też orzeczenie NSA z dnia 13 maja 2009 r., z którego wynika, że termin do złożenia wniosku dekretowego w niniejszej sprawie w ogóle nie zaczął biec. W niniejszej sprawie są to okoliczności niezwykle istotne, ponieważ wskazują, że doszło do rażącego naruszenia prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 Kpa, zarówno w procesie wydawania orzeczenia administracyjnego przez PRN w W., jak i decyzji SKO z dnia [...] grudnia 1995 r. oraz z dnia [...] lutego 1996 r., kiedy Kolegium odmówiło wznowienia postępowania. Skoro istnieją przesłanki do stwierdzenia nieważności wszystkich powyższych orzeczeń administracyjnych przeto żądanie zastosowania przepisu art. 145 § 2 i 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest zasadne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Sąd zwraca uwagę, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w postanowieniu z dnia [...] lutego 2006 r., nr [...] o wznowieniu postępowania błędnie przyjęło, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 1 kwietnia 2004 r., sygn. akt I SA 2680/01 stwierdził, że M. L. złożyła wniosek o wznowienie postępowania powołując się na przepis art. 145 1 pkt 5 Kpa zakończonego orzeczeniem PRN w W. z dnia [...] marca 1952 r., nr [...]. Z uzasadnienia powyższego wyroku wynika bowiem, że WSA w Warszawie uchylił decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. stwierdzając, że organ naruszył przepis art. 64 § 2 Kpa, ponieważ nie wyjaśnił żądania strony zawartego w podaniu z czerwca 2001 r. i przedwcześnie przyjął, że M. L. domaga się stwierdzenia nieważności powyższego orzeczenia, skoro strona w we wniosku z 2001, odwołaniu od decyzji z [...] lipca 2001 r. i w skardze na decyzję z dnia [...] sierpnia 2001 r. powoływała się na przesłanki wznowieniowe, w tym "nowe okolicznośći". Zastrzeżenia Sądu budzi to, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. jeszcze przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania nie zbadało, co jest przedmiotem żądania zawartego we wniosku M. L. z dnia 27 czerwca 2001 r., tj. nie tylko tego, czy wniosek dotyczy wznowienia postępowania, ale też tego, którego z zakończonych postępowań ów wniosek dotyczy. Z uzasadnienia postanowienia o wznowieniu postępowania nie wynika, aby organ ocenił, czy wnioskodawczyni złożyła wniosek o wznowienie postępowania z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 148 Kpa. Za nieprawidłowe Sąd uznał także prowadzenie postępowania wyjaśniającego co do tego, jaki jest przedmiot żądania M. L. zawarty we wniosku z dnia 27 czerwca 2001 r. dopiero na etapie postępowania odwoławczego, a nie w pierwszej kolejności - jak wskazał Sąd w wyroku z dnia 1 kwietnia 2004 r., sygn. akt I SA 2680/01. Za błędne należało też uznać, postępowanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., które po wpłynięciu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i uzyskaniu pism pełnomocnika skarżącej adw. A. L. z dnia [...] lipca 2008 r. i z dnia [...] sierpnia 2009 r., z których wynika co stanowi przedmiot wniosku wznowieniowego, pominęło stanowisko tegoż pełnomocnika i zwróciło się do strony, aby ta sprecyzowała co stanowi przedmiot jej żądania zawartego we wniosku z 2001 r. Skutkiem działania organu było to, że Kolegium na końcowym etapie postępowania uzyskało rozbieżne stanowiska strony i jej pełnomocnika w zakresie tego, co stanowi przedmiot żądania wniosku z 2001 r. Uszło uwadze organu, że z przepisu art. 40 § 2 Kpa wynika, iż jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, to pisma (a więc i wezwania) doręcza się temu pełnomocnikowi. Nie do zaakceptowania jest zatem działanie organu, który wziął pod uwagę stanowisko strony zawarte w odpowiedzi na wezwanie z dnia 10 września 2009 r., a zupełnie pominął wypowiedzi zawarte w pismach jej profesjonalnego pełnomocnika. Zdaniem Sądu, opisane wyżej postępowanie organu naruszyło w istotny sposób przepisy art. 7,8, 9 i 10 § 1 Kpa, a naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie mógł uwzględnić wniosku skarżącej w części dotyczącej wycofania z obrotu prawnego decyzji Kolegium z 1995 r. i 1996 r. oraz orzeczenia administracyjnego PRN w W. nr [...] z dnia [...] marca 1952 r. Faktem jest że sąd administracyjny ma kompetencję do zastosowania przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy (art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Uszło jednak uwadze skarżącej, że z tego uprawnienia Sąd może skorzystać jedynie wówczas, gdy w postępowaniu administracyjnym został wyjaśniony stan faktyczny sprawy, w tym wszystkie istotne okoliczności mające wpływ na jej wynik. Skoro zatem w niniejszej sprawie nie zostało wyjaśnione, co stanowi przedmiot żądania zawartego we wniosku z dnia 27 czerwca 2001 r. oraz czy zostały spełnione wszystkie ustawowe przesłanki decydujące o dopuszczalności wznowienia postępowania, to Sąd nie mógł w tym zakresie zastępować organu i orzekać o legalności wszystkich aktów podjętych w granicach danej sprawy, poza tymi które dotyczyły sprawy wszczętej na skutek wniosku M. L. z dnia [...] czerwca 2001 r. W ponownie prowadzonym postępowaniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w pierwszej kolejności – mając na uwadze rozbieżne stanowiska strony i pełnomocnika – wystąpi do pełnomocnika o przedłożenie na piśmie ostatecznego stanowiska w zakresie tego co stanowi przedmiot żądania wniosku z dnia 27 czerwca 2001 r. Jeżeli okaże się, że strona domaga się wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Kolegium z dnia [...] lutego 1996 r., nr [...], wówczas organ przeprowadzi postępowanie, co dopuszczalności wznowienia tego postępowania, w tym wyjaśni, czy strona podała okoliczności stanowiące podstawę wznowienia i czy zachowała termin, o którym mowa w art. 148 Kpa. Po dokonaniu tych ustaleń Kolegium, w zależności od okoliczności, podejmie dalsze czynności bądź wyda stosowny akt. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c w zw. z art. 135, art. 152 oraz art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.