I SA/Bk 416/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sławomir Presnarowicz (spr.), Sędziowie sędzia WSA Piotr Pietrasz, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 listopada 2009 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] w przedmiocie wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w 4 i 5 roku oddala skargę. Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. wstrzymał wobec A. G. (dalej powoływany jako Skarżący) płatności do gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. przyznał Skarżącemu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, wypłacaną przez 5 kolejnych lat z zastrzeżeniem dotyczącym otrzymania wypłaty w czwartym i piątym roku. Zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego Skarżący zobowiązał się do: (1) zakupu zwierząt gospodarskich, (2) zakupu maszyn rolniczych i (3) zakupu gruntu rolnego lub jego dzierżawy. W dniu 3 lipca 2008 r. Skarżący złożył oświadczenie o niezrealizowaniu zadeklarowanych przedsięwzięć z powodu długotrwałej niezdolności do pracy oraz wystąpienia klęski żywiołowej wraz z protokołem oszacowania strat upraw rolniczych zniszczonych przez suszę, zaświadczeniem lekarskim z dnia 20 maja 2008 r. oraz zaświadczeniem z KRUS o wypłacie Skarżącemu zasiłku chorobowego za okres od stycznia do czerwca 2007 r. w łącznej kwocie 1216,00 zł. Ponadto, w okresie późniejszym Skarżący przedłożył kserokopie umów kupna-sprzedaży maszyn rolniczych oraz zwierząt gospodarskich. Złożył również oświadczenie, o niezrealizowaniu jednego z trzech zadeklarowanych przedsięwzięć w planie rozwoju gospodarstwa w postaci zakupu lub wydzierżawienia gruntów rolnych z uwagi na ich brak w sąsiedztwie jego gospodarstwa rolnego. Mając na uwadze powyższe okoliczności sprawy, organ I instancji uznał, iż Skarżący nie zrealizował celu nr 5 planu rozwoju gospodarstwa rolnego – zakup lub dzierżawa gruntu rolnego, a w konsekwencji nie spełnił wszystkich warunków określonych w § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. co skutkuje, w oparciu o przepis § 9 tegoż rozporządzenia wstrzymaniem wypłaty 4 i 5 raty płatności. Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie, w którym wskazał, że niezrealizowanie celu nr 5 planu rozwoju gospodarstwa spowodowane było brakiem gruntu rolnego przeznaczonego na zakup lub dzierżawę w najbliższej okolicy oraz suszą, która wystąpiła w trakcie realizacji planu. Nie bez znaczenia dla niezrealizowania planu w całości, miała również długotrwała niezdolność do pracy, która została spowodowana trwającą pół roku ciężką chorobą. Decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. Nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż protokół oszacowania strat upraw rolniczych zniszczonych przez suszę z 3 sierpnia 2006 r., zaświadczenie lekarskie z dnia 20 maja 2008 r. oraz zaświadczenie z KRUS o wypłacie zasiłku chorobowego w okresie od 10 stycznia do 30 czerwca 2007 r. nie mają mocy dowodowej na okoliczność wystąpienia zdarzeń o charakterze siły wyższej, o których stanowi przepis § 9 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2005r. Nr 286 poz. 2870 ze zm.). Organ stwierdził, że w 2006 r. nie miał miejsca na terenie kraju stan klęski żywiołowej, albowiem Rada Ministrów nie wydała stosownego rozporządzenia zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o stanie klęski żywiołowej. Dlatego też susza, na którą powołuje się Skarżący nie należy do kategorii siły wyższej. Organ odwoławczy, wskazując na treść art. 39 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR), stwierdził, że o wystąpieniu siły wyższej Skarżący powinien zawiadomić organ w terminie 10 dni od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać czynności, czego w niniejszej sprawie nie uczynił. Organ zaznaczył, iż przesłanki w zakresie uznania siły wyższej określone w art. 39 ust. 1 i 2 powyższego rozporządzenia Komisji nr 817/2004 winny być spełnione łącznie. Zdaniem organu wskazywane przez Skarżącego powody niezrealizowania przedsięwzięć nie wypełniają dyspozycji przepisu § 9 ust. 2 cytowanego rozporządzenia. Organ II instancji odnosząc się do przedłożonych przez Skarżącego umów kupna sprzedaży maszyn rolniczych i zwierząt gospodarskich, zauważał, że nie zasługują one na uwzględnienie na okoliczność zrealizowania dwóch przedsięwzięć z trzech zadeklarowanych, bowiem Skarżący w dniu 3 lipca 2008 r. złożył oświadczenie o niezrealizowaniu zadeklarowanych przedsięwzięć z powodu długotrwałej niezdolności do pracy i wystąpieniu klęski żywiołowej. Z powyższą decyzją nie zgodził się Skarżący i w złożonej do tut. Sądu skardze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 77 i 80 Kpa poprzez niedokonanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego, a w szczególności niedokonanie oceny dowodów dotyczących realizacji przedsięwzięcia polegającego na zakupie zwierząt gospodarskich i przedsięwzięcia polegającego na zakupie maszyn rolniczych oraz niedokonanie oceny, czy złożone zaświadczenie o czasowej niezdolności do pracy i protokół Komisji powołanej przez Wojewodę Podlaskiego stwierdzający klęskę żywiołową – suszę są dowodami potwierdzającymi działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnej okoliczności, które uniemożliwiają zrealizowanie trzeciego przedsięwzięcia. Skarżący zarzucił również naruszenie prawa materialnego, w szczególności § 9 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętych planem rozwoju obszarów wiejskich, przez błędne niezastosowanie tegoż przepisu pomimo, że Skarżący wykazał, iż zrealizował dwa przedsięwzięcia, zaś niezrealizowanie trzeciego – dotyczącego zakupu gruntu rolnego lub jego dzierżawy nastąpiło w wyniku zaistnienia klęski żywiołowej – suszy i długotrwałej niezdolności do pracy. Tym samym, zdaniem Skarżącego, doszło do naruszenia § 1 pkt 2, 3 i 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2007 r. w sprawie rodzajów dowodów potwierdzających działanie siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności (Dz.U. Nr 46, poz. 308 ze zm.) W odpowiedzi na skargę, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Materialną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. nr 286, poz. 2870 ze. zm.), w szczególności § 9 oraz § 8 tego rozporządzenia. Z treści powyższych przepisów wynika, że przesłankami warunkującymi dokonanie wypłaty przyznanej płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku wypłaty tej płatności jest zrealizowanie przez producenta rolnego przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu oraz złożenie kierownikowi biura powiatowego Agencji, właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego w terminie siedmiu dni od dnia, w którym upłynął termin sześciomiesięczny wraz z dokumentami potwierdzającymi ukończenie realizacji przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Dopiero kumulatywne spełnienie powyższych przesłanek warunkuje wypłatę płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku wypłaty tej płatności. W przypadku niedotrzymania tych warunków organ zgodnie z treścią treść § 9 ust. 1 i 2 cytowanego rozporządzenia orzeka o wstrzymaniu płatności w czwartym i piątym roku, chyba że realizacja przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego była niemożliwa ze względu na zaistnienie chociażby jednej z następujących okoliczności: 1) długotrwała niezdolność do pracy producenta rolnego; 2) wystąpienie klęski żywiołowej; 3) zniszczenie budynków inwentarskich w gospodarstwie na skutek ognia lub innych zdarzeń losowych, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych; 4) wystąpienie choroby zakaźnej zwierząt w gospodarstwie niskotowarowym producenta rolnego. Zgodnie z art. 39 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) o przyczynach zaistnienia siły wyższej skarżący był zobowiązany do zawiadomienia organu, wraz z odpowiednimi dokumentami w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym jest w stanie dokonać tej czynności. W realiach niniejszej sprawy niezdolność do pracy Skarżącego trwała od 10 stycznia 2007 r. do 30 czerwca 2007 r. (zaświadczenie z KRUS k. 16 akt adm., zwolnienie lekarskie k. 17 akt adm.), a zatem zawiadomienie o zaistnieniu siły wyższej Skarżący powinien dostarczyć organowi do 10 lipca 2007 r. Skarżący powyższego obowiązku nie spełnił. Nie bez znaczenia jest również fakt, iż niezdolność do pracy Skarżącego trwała w I połowie 2007 r., zaś na realizację przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, Skarżący miał termin do 27 czerwca 2008 r. Wynika z powyższego, że Skarżący, po ustaniu niezdolności do pracy, miał blisko rok czasu na zrealizowanie wymaganych wnioskiem i planem rozwoju gospodarstwa przedsięwzięć. Odnosząc się do zarzutu Skarżącego, nieuwzględnienia jako dowodu w sprawie protokołu oszacowania strat z powodu wystąpienia suszy, zgodzić się należy z organem II instancji, iż powyższy dokument nie może dowodzić wystąpienia klęski żywiołowej. Przez klęskę żywiołową, w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej (Dz.U. z 2002 r. Nr 62, poz. 558 ze zm.) rozumie się katastrofę naturalną lub awarię techniczną, których skutki zagrażają życiu lub zdrowiu dużej liczby osób, mieniu w wielkich rozmiarach albo środowisku na znacznych obszarach, a pomoc i ochrona mogą być skutecznie podjęte tylko przy zastosowaniu nadzwyczajnych środków, we współdziałaniu różnych organów i instytucji oraz specjalistycznych służb i formacji działających pod jednolitym kierownictwem. Owszem, fakt wystąpienia suszy na terenie gospodarstwa Skarżącego stanowi działanie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności (zdarzenia losowe), jednakże stosownie do powołanego na wstępie § 9 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r., jedynie wystąpienie klęski żywiołowej uzasadniać mogłoby niezrealizowanie przedsięwzięcia określonego w planie rozwoju gospodarstwa rolnego. Z treści oświadczenia Skarżącego złożonego w dniu 2 kwietnia 2009 r. (k. 26 akt adm.) wynika w sposób jednoznaczny, iż nie dokonał on zakupu lub dzierżawy gruntów rolnych z powodu ich braku w okolicy. Tym samym, organ II instancji słusznie przyjął, że Skarżący nie spełnił wszystkich warunków wymaganych w § 8 ust. 1 cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. do kontynuowania wypłaty przyznanej płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Tym samym należało przyjąć, że organ II instancji słusznie wstrzymał płatność dla gospodarstwa niskotowarowego należącego do Skarżącego w 4 i 5 roku płatności. Skarżący nie wykonał jednego z trzech przedsięwzięć – zakupu lub dzierżawy gruntów rolnych, do których się zobowiązał we wniosku o udzielenie wsparcia i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Tym niemniej, Sąd dodatkowo pragnie wskazać na uchybienia jakich dopuściły się organy administracji w niniejszej sprawie, które to jednak uchybienia, w ocenie Sądu, nie miały wypływu na wynik sprawy a w konsekwencji nie mogły stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2004 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wbrew twierdzeniom organu II instancji, na co zwrócił uwagę autor skargi, dwa z trzech przedsięwzięć, do których wykonania zobowiązał się Skarżący, zostały wykonane. Nie ulega wątpliwości, iż Skarżący dokonał zakupu maszyny rolniczej (umowa kupna sprzedaży z dnia 16.04.2008 r., k. 23 akt adm.) oraz zwierząt gospodarskich (umowy kupna sprzedaży z 27 maja 2008 r. k. 24 i 25 akt adm.). Powyższe czynności zostały dokonane przed upływem 6 miesięcznego terminu wskazanego w § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. a zatem w tym zakresie Skarżący wykonał plan rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Również w terminie Skarżący złożył oświadczenie o wykonaniu powyższych zobowiązań, albowiem oświadczenie z dnia 2 kwietnia 2009 r. stanowi korektę pierwotnie złożonego oświadczenia z 3 lipca 2007 r. a te zostało złożone z zachowaniem terminu, o którym mowa w § 9 ust. 3 w zw. z § 8 ust. 2 cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. Tym samym organ II instancji, w powyższym zakresie naruszył art. 77 i 80 Kpa, jednakże powyższe naruszenie nie miało wpływu na wynika sprawy, albowiem Skarżący nie wykonał trzeciego z wymaganych przedsięwzięć – nie zakupił lub wydzierżawił gruntów rolnych. Jedynie spełnienie wszystkich przedsięwzięć, do których zobowiązał się rolnik we wniosku o przyznanie płatności i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego oraz złożenie w wymaganym terminie stosownego oświadczenia, stosownie do § 8 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r., stanowić może podstawę do wypłaty 4 i 5 raty przyznanej płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. Za błędne należało również uznać zawiadomienie organu I instancji z dnia 15 kwietnia 2009 r. Nr [...], adresowane do Skarżącego, o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wstrzymania wypłaty 4 i 5 raty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. W orzecznictwie i doktrynie za datę wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu, prowadzonego w oparciu o przepisy Kpa, przyjmuje się pierwszą czynność organu wobec strony, a ta w niniejszej sprawie nastąpiła już w dniu 27 marca 2009 r., kiedy to organ, na podstawie art. 50 § 1 Kpa wystosował wezwanie adresowane do Skarżącego, do złożenia wyjaśnień w sprawie dotyczącej obsługi oświadczenia niskotowarowego. Powyższe wezwanie było pierwszą czynnością procesową skierowaną do strony (Skarżącego), a zatem z tym dniem zostało w sprawie wszczęte postępowanie administracyjne. Za bezprzedmiotowe należało, zatem uznać zawiadomienie z dnia 15 kwietnia 2009 r. o wszczęciu z urzędu postępowania, skoro to zostało skutecznie wszczęte znacznie wcześniej. W świetle opisanego wyżej stanu faktycznego i prawnego, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tym samym z uwagi na brak podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił.