VI SA/Wa 2297/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi I. GmbH z siedzibą w [...], Niemcy na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy [...] nr [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej I. GmbH z siedzibą w [...], Niemcy kwotę 1617 (jeden tysiąc sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. Nr Sp. [...] Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej działający w trybie postępowania spornego, po rozpoznaniu sprawy o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy lord sportswear R-[...] udzielonego na rzecz A. M. na skutek sprzeciwu uznanego za bezzasadny wniesionego przez I. GmbH z siedzibą w M., na podstawie art. 246 i 247 ust. 2 oraz art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (j. t. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) - dalej jako p.w.p. - oddalił sprzeciw. Znak towarowy słowno graficzny lord sportswear został zgłoszony z pierwszeństwem od dnia 21 grudnia 2001 r. i decyzją Urzędu Patentowego z dnia [...] lipca 2005 r. udzielono prawo ochronne na ten znak za nr [...]. Znak towarowy został przeznaczony dla oznaczania towarów w kl. 25 wg klasyfikacji nicejskiej – odzież sportowa. W Wiadomościach Urzędu Patentowego 04/2006 podano informację o udzieleniu prawa ochronnego na przedmiotowy znak towarowy. W dniu [...] października 2006 r. I. GmbH z siedzibą w M. wniosła sprzeciw na wymienioną decyzję. Spółka I. GmbH zarzuciła, iż prawo ochronne na sporny znak zostało udzielone z naruszeniem przepisu art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., gdyż sporny znak towarowy jest podobny do znaku towarowego słownego LORD [...], zarejestrowanego z pierwszeństwem od dnia 15 maja 1992 r. na rzecz firmy R. s.a. z siedzibą w W. dla towarów "odzież i galanteria męska w tym między innymi paski, rękawice (odzież), skarpety, krawaty, fulary, muszki, szaliki, szelki, pasy smokingowe, nakrycia głowy" wskutek czego, wobec podobieństwa oznaczeń i identyczności towarów, zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, w szczególności powstaje ryzyko skojarzenia przedmiotowego znaku ze znakiem wcześniejszym. Zdaniem sprzeciwiającej się zachodzi identyczność dla części towarów oznaczanych znakiem wcześniejszym, tj. dla odzieży. Określając podobieństwo znaków stwierdzono, że w warstwie wizualnej znak wcześniejszy (słowny) zawiera istotny element "Lord" występujący w znaku A. M. Znak późniejszy (słowno-graficzny) zawiera wizerunek korony oraz wyrażenie "sportswear" napisane drobnym drukiem, natomiast słowo "Lord" przedstawiono grubą dużą czcionką i ma dominujący charakter. Występuje więc pewien stopień podobieństwa zauważalny przez odbiorcę. W warstwie fonetycznej ze względu na słyszalność jako pierwszego słowa "Lord" również dochodzi do podobieństwa znaków. W warstwie znaczeniowej słowo "Lord" sugeruje towar ekskluzywny. Występuje zatem podobieństwo koncepcyjne w konstrukcji obu oznaczeń. Z kolei wyrażenie "sportswear" ma charakter opisowy (rodzajowy), w języku angielskim oznacza odzież sportową wskazując wprost na rodzaj towaru, dla którego znak zarejestrowano. Wyrażenie to, jako często używane przez producentów, weszło do języka potocznego w handlu i zatraciło zdolność odróżniającą, zatem nie powinno być brane pod uwagę przy analizie podobieństwa znaków, jest bowiem odbierane przez przeciętnego konsumenta jako opis towaru. Uzasadniając oddalenie sprzeciwu Urząd Patentowy stwierdził, że I. GmbH powołała się wyłącznie na naruszenie prawa do znaku towarowego słownego LORD zarejestrowanego na rzecz spółki R. S.A. z siedzibą w W. Zdaniem organu administracji, wnoszący sprzeciw nie może skutecznie powoływać się na prawa wyłączne do znaków przysługujących osobom trzecim bez ich upoważnienia, tak jak na prawach takich nie może opierać się w sprawie o unieważnienie wszczętej wnioskiem, ponieważ w obydwu rodzajach spraw badaniu podlega spełnienie tych samych ustawowych warunków wymaganych do uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy. W tym zakresie organ odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych w sprawach o unieważnienie prawa do znaku oraz przepisów art. 246 i 164 p.w.p. Podkreślając, że w toku postępowania przed Urzędem Patentowym wnosząca sprzeciw nie powołała się na żadne upoważnienia do działania w imieniu uprawnionego z przeciwstawionego prawa, nie wykazała również istnienia jakichkolwiek powiązań organizacyjnych ani prawnych łączących ją z tym podmiotem. Nie zgadzając się z powyższą decyzją spółka I. GmbH z siedzibą w M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając zakwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie: 1) art. 246 p.w.p. poprzez błędne przyjęcie, że warunkiem skutecznego wniesienia sprzeciwu jest przysługiwanie wnoszącemu sprzeciw wcześniejszych praw do znaków towarowych, z którymi kolidować może prawo ochronne udzielone zaskarżaną decyzją, 2) art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w postępowaniu o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy, wszczętym poprzez wniesienie sprzeciwu w trybie art. 246 tejże ustawy, pod uwagę mogą być brane tylko te wcześniejsze znaki towarowe, do których prawa przysługują wnoszącemu sprzeciw, 3) naruszenie art. 6 k.p.a poprzez wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa przez sformułowanie nieistniejącego warunku uwzględnienia sprzeciwu złożonego w trybie art. 246 p.w.p., 4) naruszenie art. 255(8) ustawy prawo własności przemysłowej w zw. z art. 107 k.p.a. z powodu sprzeczności pomiędzy częścią dyspozytywną, a uzasadnieniem zaskarżonej decyzji. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania w uzasadnieniu poszczególnych zarzutów podniosła, że organ nie badał wbrew dyspozycji art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. przesłanek zdolności rejestrowej spornego znaku, gdyż faktycznie odrzucił sprzeciw przyjmując, że w niniejszej sprawie może być on wniesiony wyłącznie przez podmiot, któremu przysługuje wcześniejsze prawo ochronne nadające się do przeciwstawienia spornemu prawu ochronnemu. W ocenie skarżącej, zgodnie z art. 246 p.w.p. nie miało znaczenia prawnego, kto był uprawniony do wcześniejszego znaku towarowego. Istotne jest tylko to, że ten wcześniejszy znak towarowy istnieje. Postępowanie sprzeciwowe określone w art. 246 p.w.p. jest częścią postępowania zgłoszeniowego, a wykładnia systemowa tego przepisu prowadzi do wniosku, że celem postępowania sprzeciwowego jest usunięcie błędów popełnionych przez Urząd Patentowy podczas pełnego badania przesłanek zdolności rejestracyjnej oznaczenia zgłoszonego do rejestracji, a więc zapewnienie treści decyzji z prawdą materialną. Sprzeciw jest swoistą actio popularis. W tej sprawie organ wadliwie, zdaniem strony, przyjął, że aby wnieść skutecznie sprzeciw na podstawie art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. skarżąca musiałaby legitymować się prawem ochronnym na przeciwstawiony znak towarowy. Sprzeciw został w istocie "odrzucony" wbrew brzmieniu zaskarżonej decyzji, skoro przesłanki określone w ww. przepisie nie były w ogóle rozpatrywane. Odwołując się do treści art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. skarżąca podnosiła, że przepis ten wyraźnie wskazuje, iż podstawą odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy jest jego kolizja z wcześniejszym prawem ochronnym udzielonym jakiejkolwiek osobie, a więc brak było podstaw do przyjęcia, że w postępowaniu sprzeciwowym pod uwagę mogą być wzięte wyłącznie prawa do znaków towarowych przysługujące wnoszącemu sprzeciw. Urząd Patentowy w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny, uznając zarzuty skargi za niezasadne, wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2009 r. wydanym w sprawie VI SA/Wa 2314/08 oddalił skargę. Od wyroku I. GmbH z siedzibą w M. wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzucając przede wszystkim naruszenie art. 246 p.w.p. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 września 2010 r. w sprawie II GSK 765/09 uchylił zaskarżony wyrok przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie zasądzając od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej spółki koszty postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślał błąd w ustaleniach sądu I instancji, który przyjął, że organ administracji zastosował art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., podczas gdy z zaskarżonej decyzji nie wynika by Urząd Patentowy przeprowadził w tym kierunku jakiekolwiek rozważania. Cytując przepis art. 246 ust. 1 p.w.p. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślał, że już wykładnia językowa tego przepisu prowadzi do wniosku, że ustawodawca przyznaje uprawnienie do wniesienia sprzeciwu wszystkim podmiotom (każdemu) bez ustanawiania dodatkowych warunków. Również wykładnia systemowa nie pozwala na przyjęcie odmiennych wniosków. Wnoszący sprzeciw nie ma obowiązku wykazania, że posiada interes prawny, konsekwencją tego samego rozumowania jest wniosek, że nie są uprawnione poszukiwania nieprzewidzianych wprost przez ustawodawcę warunków lub przeszkód do wniesienia sprzeciwu. W szczególności nie jest uzasadnione formułowanie dodatkowych przesłanek zbliżonych w praktyce do konieczności wykazywania się własnym interesem prawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy). Stosownie do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona zasadna. Należy podkreślić, że I. GmbH z siedzibą w M. złożony sprzeciw wywodziła z dwóch przepisów – art. 246 w związku z art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Pierwsza ze wskazanych podstaw prawnych (art. 246 ust. 1 p.w.p.) wskazuje na uprawnienie wszczęcia postępowania - każdy może wnieść umotywowany sprzeciw wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego o udzieleniu patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji w ciągu 6 miesięcy od opublikowania w "Wiadomościach Urzędu Patentowego" informacji o udzieleniu prawa. Druga kwestia to merytoryczne rozpatrzenia sprawy przez Urząd Patentowy w oparciu o przepis art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., który stanowi, że nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy identyczny lub podobny do znaku towarowego, na który udzielono prawa ochronnego lub zgłoszonego w celu uzyskania prawa ochronnego (o ile na znak taki zostanie udzielone prawo ochronne) z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz innej osoby dla towarów identycznych lub podobnych, jeżeli zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, które obejmuje w szczególności ryzyko skojarzenia znaku ze znakiem wcześniejszym. Przytoczenie treści wymienionych przepisów ma na celu wykazanie w jakim zakresie zostały one naruszone przez organ administracji. Urząd Patentowy uznał, że I. GmbH nie miała uprawnienia do wniesienia sprzeciwu z tego powodu, iż sporny znak towarowy nie był objęty prawem ochronnym przyznanym tej spółce. Uzasadniając swoje stanowisko organ administracji sięgnął do treści art. 246 ust. 2 p.w.p. w powiązaniu z art. 164 p.w.p. (Prawo ochronne na znak towarowy może być unieważnione, w całości lub w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania tego prawa). Sąd w składzie orzekającym nie podzielił stanowiska Urzędu Patentowego co do rozumienia przepisu art. 246 ust. 1 p.w.p., mając także na względzie związanie art. 190 p.p.s.a. Przepis art. 246 ust. 1 p.w.p. nie ogranicza praw podmiotu wnoszącego sprzeciw dodatkowymi warunkami nie podanymi w tym przepisie. Wnoszący sprzeciw obowiązany jest jedynie umotywować sprzeciw i wnieść go w terminie wskazanym w art. 246 ust. 1 p.w.p. Sam Urząd Patentowy w uzasadnieniu decyzji zauważa, iż wnoszący sprzeciw nie miał obowiązku wykazywania interesu prawnego do wniesienia sprzeciwu. Zatem wszelkie pozostałe dywagacje, oparte na art. 246 ust. 2 i art. 164 p.w.p., są sprzeczne z tym słusznym stwierdzeniem. Podstawę sprzeciwu, (...) stanowią okoliczności, które uzasadniają unieważnienie patentu, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji (art. 246 ust. 2 p.w.p.). Przepis ten nie stoi w sprzeczności do jego ust. 1 podając jedynie, jakie warunki (motywy) uzasadniają wniesienie sprzeciwu. Są to te same okoliczności, które uzasadniają unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy. Prawo ochronne na znak towarowy może być unieważnione, w całości lub w części, na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania tego prawa (art. 164 p.w.p.). Zacytowany art. 164 p.w.p. odnosi się do innej sytuacji niż przepis art. 246 ust. 1 p.w.p., dotyczy bowiem postępowania o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy i chociaż rezultatem postępowania wszczętego na podstawie art. 246 ust. 1 p.w.p. może być również unieważnienie tego prawa, to te dwa postępowania różnią się zasadniczą przesłanką – interesem prawnym. W drugim z nich (art. 246 ust. 1 p.w.p.) dla wszczęcia postępowania interes prawny podmiotu inicjującego jest obojętny, dla pierwszego stanowi przesłankę konieczną. W związku z powyższym nie można z przepisów art. 246 i art. 164 p.w.p. wywieźć wniosku o ograniczeniu podmiotu składające sprzeciw tym, by posiadał on prawo do znaku towarowego będącego przeciwstawieniem znaku uprawnionego. Przepis art. 246 p.w.p. określa jedynie konieczność uzasadnienia sprzeciwu i złożenia go w wymaganym terminie, nie uzależniając możliwości złożenia sprzeciwu od tego by znak towarowy przeciwstawiony do znaku uprawnionego był własnością składającego sprzeciw. Wymieniony przepis nie warunkuje również złożenie sprzeciwu od tego by sprzeciwiający się posiadał jakiekolwiek upoważnienie właściciela znaku przeciwstawionego do wystąpienia z akcją na podstawie art. 246 p.w.p. Z tych względów zaskarżona decyzja administracyjna, jako naruszająca art. 246 ust. 1 p.w.p., podlegała uchyleniu. W rozpoznawanej sprawie Urząd Patentowy, skutkiem naruszenia art. 246 ust. 1 p.w.p., naruszył również przepis art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. przez jego niezastosowanie. Z uzasadnienia decyzji nie wynika bowiem, by organ administracji publicznej przeprowadził merytoryczne rozważania oparte na tym przepisie. Zaskarżona decyzja administracyjna została więc wydana z naruszeniem art. 255 ust. 4, art. 255 ust. 1 pkt 8 p.w.p. oraz art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Urząd Patentowy, ogniskując swoje zainteresowanie wyłącznie na uprawnieniu podmiotu do złożenia sprzeciwu, z naruszeniem wymienionych przepisów nie odniósł się do zarzutu wskazanego w sprzeciwie, a opartego na art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Mając powyższe na uwadze, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Urząd Patentowy, przy zachowaniu wymagań określonych przepisami postępowania, powinien dokonać ustaleń co do zasadności zarzutów wskazanych w sprzeciwie i w następstwie wydać decyzję administracyjną z uzasadnieniem według kryteriów podanych art. 107 § 3 k.p.a. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku postanawiając o kosztach postępowania w oparciu o art. 200 w związku z art. 205 § 4 p.p.s.a.