VIII SA/Wa 878/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski /sprawozdawca/, Sędziowie Sędzia WSA Artur Kot, Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant Referent stażysta Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatanckich z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...]; 2) zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego W. D. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją Nr [...] z [...] grudnia 1999 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (zwany dalej także KUdSKiOR lub organ) działając na podstawie przepisów ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm., zwana dalej ustawą o kombatantach) odmówił W. D. przyznania uprawnień kombatanckich. Rozstrzygając ponownie w sprawie decyzją z [...] lipca 2000 r. Nr [...] organ utrzymał w mocy pierwotną decyzję własną. Decyzją z [...] czerwca 2004 r. i utrzymującą ją w mocy decyzją z [...] listopada 2004 r. organ orzekł o odmowie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej. Rozpoznający sprawę na skutek skargi W. D., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie 2 czerwca 2005 r. oddalił skargę. Następnie decyzją z [...] lutego 2009 r. utrzymaną w mocy rozstrzygnięciem z [...] kwietnia 2009 r. organ po rozpatrzeniu kolejnego wniosku strony o uchylenie w trybie art. 154 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej Kpa) swojej decyzji z [...] lipca 2000 r. orzekł o umorzeniu postępowania administracyjnego. Wyrokiem z 14 października 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. D. na ww. decyzję. Pismem z [...] grudnia 2009 r. W. D. wniósł o przywrócenie uchybionego terminu i o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną KUdSKiOR z [...] lipca 2000 r. o odmowie przyznania mu uprawnień kombatanckich. Jako podstawę powyższego wniosku wskazał, iż z uwagi na wiek, jak też schorzenia na które cierpi, nie był w stanie, bez swojej winy dotrzymać terminu złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Dopiero w wyniku konsultacji z profesjonalnym prawnikiem, do której doszło [...] grudnia 2009 r. stan taki ustał, co czyni przedmiotowy wniosek zasadnym. Podał także, iż w sprawie nadania uprawnień kombatanckich dysponuje nowymi dowodami z zeznań świadków – E. G. ps. "[...]", W. M. i S. A. ps. "[...]", którzy potwierdzają okoliczność pełnienia przez skarżącego służby w Batalionach Chłopskich w okresie II wojny światowej. Postanowieniem z [...] marca 2010 r. organ działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 i art. 149 § 1 i 2 Kpa wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] lipca 2000 r., uznając, że zachodzi potrzeba przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia postępowania. Decyzją z [...] kwietnia 2010 r. Nr [...] KUdSKiOR biorąc za podstawę art. 151 § 2 Kpa odmówił stwierdzenia, iż decyzja z dnia [...] lipca 2000 r. Nr [...] została wydana z naruszeniem prawa. Przesłankę negatywnej dla zainteresowanego oceny wniosku stanowiło ustalenie, iż ze względu na upływ pięcioletniego terminu organ nie może wydać rozstrzygnięcia o uchyleniu wydanej decyzji własnej. Zgodnie bowiem z art. 146 § 1 Kpa uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 5 Kpa nie może nastąpić jeżeli od dnia doręczenia decyzji lub ogłoszenia decyzji upłynęło 5 lat. W ocenie KUdSKiOR brak jest podstaw do uznania, że decyzja o przyznaniu uprawnień kombatanckich została wydana z naruszeniem prawa. W tej sytuacji organ orzekający może jedynie stwierdzić, że decyzja z dnia [...] lipca 2000 r. nie została wydana z naruszeniem prawa. W wyniku złożonego przez W. D. wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, decyzją z [...] czerwca 2010 r. Nr DO [...] KUdSKiR działając na postawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] kwietnia 2010 r. o odmowie stwierdzenia, iż decyzja ostateczna z [...] lipca 2000 r. wydana została z naruszeniem prawa. Odnosząc się do meritum rozpatrywanej sprawy organ stwierdził, że wznowienie postępowania jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Wyjaśnił, że stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 5 Kpa postępowanie wznawia się jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję. Zaznaczył przy tym, że z uwagi na upływ 5 letniego terminu określonego w art. 146 § 1 Kpa organ uprawniony jest do wydania decyzji stwierdzającej jej wydanie z naruszeniem prawa, albo do odmowy stwierdzenia wydania decyzji dotychczasowej z naruszeniem prawa. Zgodnie bowiem z art. 151 § 2 Kpa w przypadku gdy, w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. W konkluzji swojego uzasadnienia KUdSKiR stwierdził, że brak jest podstaw do twierdzenia, że jego decyzja z dnia [...] lipca 2000 r. została wydana z naruszeniem prawa. Działalność opisana przez zainteresowanego nie daje podstaw do uznania jej za działalność kombatancką, nie była bowiem pełnieniem służby w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach, a polegała jedynie na współpracy z organizacją konspiracyjną. Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego złożył W. D., wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy KUdSKiOR do ponownego rozpoznania. Wydanemu rozstrzygnięciu strona postawiła zarzut naruszenia przepisów postępowania: art. 7, art. 77 § 1 i 2 i art. 80 Kpa, poprzez nieprzeprowadzenie analizy nowych dowodów, art. 6 i art. 151 § 2 Kpa poprzez błędne uznanie, że instrukcja gen. Kazimierza Sosnkowskiego z 4 grudnia 1939 r. określająca minimalną granicę wieku osób przyjmowanych do organizacji konspiracyjnych stanowiła podstawę do odmowy uznania działalności konspiracyjnej skarżącego jako działalność równoznaczną z pełnieniem służby w rozumieniu art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach oraz art. 154 Kpa poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy udowodnione w czasie II wojny światowej czynności skarżącego świadczą o jego charyzmatycznej odwadze, narażaniu życia i zdrowia w walce z okupantem. W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia skarżący wskazał na dowolność organu w ocenie przedstawionego materiału dowodowego, z którego jednoznacznie wynika fakt jego służby w Batalionach Chłopskich w czasie wojny. Za nieprawidłowe uznał pominięcie przez organ nowych dowodów z zeznań E. G. ps. "[...]", W. M. i S. A. ps. "[...]" oraz oświadczeń innych świadków składanych w trakcie wcześniejszych postępowań przed KUdSKiOR, które potwierdzają okoliczność pełnienia przez skarżącego służby w Batalionach Chłopskich w okresie II wojny światowej. W odpowiedzi na skargę KUdSKiOR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie przed Sądem w dniu 27 stycznia 2011 r. pełnomocnik skarżącego popierając skargę wniósł o zasądzenie kosztów postępowania sądowego i zastępstwa procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wykazała, że zaskarżona decyzja narusza wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej p.p.s.a) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kpa. Nadto, stosownie do treści art. 134 p.p.s.a Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z przepisem art. 146 § 1 Kpa uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. W myśl art. 151 § 1 Kpa organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której: odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Stosownie natomiast do postanowień art. 151 § 2 Kpa w przypadku gdy, w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Z powołanych wyżej przepisów prawa wyraźnie wynika, że zawierają one zamknięty katalog rozstrzygnięć podejmowanych przez organ administracji publicznej w ramach wznowienia postępowania. Oznacza to, że organ administracji może podjąć rozstrzygnięcie przewidziane jedynie przywołanymi przepisami. Natomiast wydanie decyzji o sentencji nie przewidzianej powołanymi przepisami oznacza wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa, a okoliczność ta stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji, co wynika z treści art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. W rozpatrywanej sprawie organ pierwszej instancji w następstwie wznowienia postępowania wydał decyzję, mocą której odmówił stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa. W tym miejscu należy zauważyć, że po myśli art. 151 § 2 Kpa organ administracji ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli nie można uchylić decyzji z uwagi na wystąpienie przesłanek uniemożliwiających eliminację decyzji zawierającej wadę skutkującą uruchomienie tego trybu weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej. Tak więc powołany przepis nie przewiduje wydania przez organ administracji takiego rozstrzygnięcia, jakie podjęte zostało w rozpatrywanej sprawie przez organ administracji publicznej. W przypadku wystąpienia takiej sytuacji, jaka zaistniała w rozpatrywanej sprawie organ administracji podejmuje rozstrzygnięcie przewidziane przepisami Kpa, czyli odmawia uchylenia decyzji, której weryfikacji domaga się strona tego postępowania. W uzasadnieniu takiego rozstrzygnięcia organ podaje motywy jakimi się kierował. Przeprowadzona analiza stanu faktycznego oraz prawnego sprawy pozwala uznać, że zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja KUdSKiOR wydana została z naruszeniem wskazanych reguł. Tym samym uznać należy, że wyczerpane zostały przesłanki z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Z uwagi na stwierdzenie nieważności obu decyzji wydanych przez organ administracji Sąd ograniczył się do wyeliminowania z obrotu prawnego rozstrzygnięcia dotkniętego tak istotną wadą i nie odnosi się już do zagadnień o charakterze merytorycznym, ponieważ rozważania w tym przedmiocie będą możliwe dopiero w odniesieniu do prawidłowego rozstrzygnięcia. Skutkiem niniejszego orzeczenia jest wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji organu, w wyniku czego sprawa zostanie ponownie rozpatrzona przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. W ramach ponownego postępowania organ administracji postępował będzie mając na względzie przyjętą wykładnię przepisów prawa procesowego zawartą w niniejszym wyroku. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł zgodnie z art. 200 w związku z art. 205 § 2 i 209 p.p.s.a., uwzględniając uiszczony przez skarżącego wpis (200 zł) i wynagrodzenie reprezentującego stronę pełnomocnika – adwokata w kwocie 240 zł, oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa 17 zł.