IV SA/Wa 2005/10
WyrokWSA w Warszawie2011-01-28
Skład orzekający: Anna Szymańska, Łukasz Krzycki, Małgorzata Małaszewska - Litwiniec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opłata za weterynaryjną kontrolę graniczną przesyłek produktów pochodzenia zwierzęcego, które podczas przewozu przez terytorium Unii Europejskiej są czasowo składowane w składzie celnym, powinna być naliczana według stawki obniżonej (40%) przewidzianej dla procedury tranzytu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że opłata za weterynaryjną kontrolę graniczną powinna być naliczana według stawki zwykłej, a nie obniżonej. Podstawą takiego rozstrzygnięcia jest rozróżnienie między procedurą tranzytu a procedurą składu celnego, które są odrębnymi procedurami celnymi zgodnie z prawem wspólnotowym (Wspólnotowy Kodeks Celny). Ustawa o Inspekcji Weterynaryjnej definiuje przewóz jako tranzyt w rozumieniu przepisów prawa celnego, a jedynie tranzyt uprawnia do obniżonej stawki opłaty. Zgłoszenie towaru do składu celnego w momencie kontroli granicznej determinuje zastosowanie stawki zwykłej, nawet jeśli towar następnie opuści terytorium Unii Europejskiej.Stan faktyczny
Spółka P. Sp. z o.o. wniosła o stwierdzenie nadpłaty w opłatach za weterynaryjne kontrole graniczne, twierdząc, że powinny być one naliczane według obniżonej stawki (40%) przewidzianej dla przewozu, a nie stawki zwykłej. Spółka argumentowała, że przesyłki, które były czasowo składowane w składzie celnym, a następnie wywożone poza UE, powinny być traktowane jako przewóz. Organy administracji weterynaryjnej odmówiły stwierdzenia nadpłaty, uznając, że zgłoszenie do składu celnego oznaczało procedurę przywozu, a nie tranzytu, co uzasadniało pobranie opłaty w pełnej wysokości. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska - Litwiniec, Protokolant ref. staż. Marek Bereziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Głównego Lekarza Weterynarii z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty - oddala skargę -
Decyzją z dnia [...] września 2010 r. Główny Lekarz Weterynarii uchylił decyzję nr [...] Granicznego Lekarza Weterynarii w G. z dnia [...] maja 2010 r. i orzekł, że odmawia stwierdzenia nadpłaty w zakresie opłat uiszczonych za przeprowadzenie weterynaryjnej kontroli granicznej w wysokości wyższej niż należna.
W uzasadnieniu wskazano, że w dniu [...] marca 2010 r. P. Sp. z o.o. złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty w zakresie opłat uiszczonych za przeprowadzenie weterynaryjnej kontroli granicznej w wysokości wyższej niż należna oraz o zwrot nadpłaty w wysokości 379.220,88 zł na rachunek bankowy. Strona we wniosku wskazała, że za przeprowadzenie weterynaryjnej kontroli granicznej produktu przewożonego przez terytorium Unii Europejskiej powinna zostać pobrana opłata obniżona o 40 % w stosunku do opłaty normalnie pobieranej przez organy. Jej zdaniem opłata za weterynaryjną kontrolę przesyłki produktów pochodzenia zwierzęcego, która zostaje bezpośrednio przewieziona poza terytorium Unii Europejskiej oraz przesyłki takich produktów, której przewóz poza terytorium Unii połączony jest z jej czasowym składowaniem w składzie celnym na terytorium Unii Europejskiej nie powinna być różnicowana. Wobec powyższego pobrana opłata przewyższająca 40 % opłaty przewidzianej w poz. 5 i 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 grudnia 2006r. w sprawie sposobu ustalania i wysokości opłat za czynności wykonywane przez Inspekcję Weterynaryjną, sposobu i miejsc pobierania tych opłat oraz sposobu przekazywania informacji w tym zakresie Komisji Europejskiej (Dz. U. z 2007r, Nr 2, poz. 15), ma charakter nienależny.
W dniu [...] maja 2010 r. Graniczny Lekarz Weterynarii w G. wydał decyzję nr [...], którą odmówił stwierdzenia nadpłaty i umorzył postępowanie w przedmiocie wniosku o zwrot nadpłaty. Jego zdaniem nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nadpłaty, z załączonych świadectw CVED wynika, że przeznaczeniem celnym przesyłki był skład celny, a nie procedura tranzytu, która uprawnia do pobierania opłaty w niższej stawce.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła P. Sp. z o.o. i zarzuciła naruszenie prawa materialnego:
tj. § 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 grudnia 2006r. w sprawie sposobu ustalania i wysokości opłat za czynności wykonywane przez Inspekcję Weterynaryjną, sposobu i miejsc pobierania tych opłat oraz sposobu przekazywania informacji w tym zakresie Komisji Europejskiej (Dz. U. z 2007r, Nr 2, poz. 15) poprzez taką jego wykładnię, iż nie obejmuje ona weterynaryjnej kontroli granicznej przesyłek produktów pochodzenia zwierzęcego, które podczas ich przewozu przez terytorium Unii Europejskiej są jedynie czasowo składowane w ramach procedury celnej składu celnego;
a nadto naruszenie § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 kwietnia 2004r. w sprawie wysokości opłat za czynności wykonywane przez Inspekcję Weterynaryjną, miejsc pobierania opłat oraz zakresu i sposobu przekazywanych informacji Komisji Europejskiej (Dz. U. Nr 100, poz. 1019 ze zm.) poprzez taką jego wykładnię, iż nie obejmuje ona weterynaryjnej kontroli granicznej przesyłek produktów pochodzenia zwierzęcego, które podczas ich przewozu przez terytorium Unii Europejskiej są jedynie czasowo składowane w ramach procedury celnej składu celnego;
dalej naruszenie przepisu postępowania tj. art. 11 ust. 9 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007r, Nr 155, poz. 1095 ze zm.) poprzez wydanie decyzji odmawiającej stwierdzenia nadpłaty w sytuacji kiedy w realiach rozpoznawanej sprawy obowiązywało domniemanie rozstrzygnięcia zgodnego z wnioskiem strony.
Rozpoznając sprawę Główny Lekarz Weterynarii podzielił pogląd strony co do braku podstaw do prowadzenia dwóch odrębnych postępowań w zakresie stwierdzenia nadpłaty i jej zwrotu. Zgodnie z art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej, jeżeli podatnik kwestionuje zasadność pobrania przez płatnika podatku albo wysokość pobranego podatku, może złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku. Sposób i termin zwrotu nadpłaty wynika wprost z art. 76-80 Ordynacji podatkowej i organ w tym zakresie nie jest zobowiązany do wydawania jakichkolwiek rozstrzygnięć w formie decyzji, gdyż jest to czynność matehalno - techniczna wynikająca z przepisów prawa. Stąd też organ I instancji błędnie potraktował wniosek strony jako żądanie rozpatrzenia dwóch spraw tj. stwierdzenia nadpłaty oraz zwrotu nadpłaty. Z uwagi na powyższe należało uchylić decyzję organu I instancji i rozstrzygnąć sprawę co do istoty w zakresie objętym wnioskiem.
Odnosząc się do kwestii merytorycznych Główny Lekarz Weterynarii stwierdził, co następuje.
Strona przywołała art. 11 ust. 9 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej, zgodnie z którym, jeżeli organ nie rozpatrzy wniosku w terminie uznaje się, że wydał rozstrzygnięcie zgodnie z wnioskiem przedsiębiorcy chyba, że przepisy ustaw odrębnych stanowią inaczej. W niniejszej sprawie sprawa ta jako sprawa administracyjna powinna zostać załatwiona zgodnie z terminami określonymi w kpa. Zgodnie z art. 35 § 3 kpa załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej, nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Do tych terminów nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. W dniu [...] marca 2010 r. organ skierował do P. Sp. z o.o. pismo opierając się na art. 36 § 2 kpa i poinformował, że sprawa zostanie rozpoznana po uzyskaniu akt sprawy z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, gdzie znajdowały się w związku z postępowaniem sądowym sygn. akt II S.A/ Gd 469/09. Z tej przyczyny nastąpiło przedłużenie terminu na załatwienie sprawy i w konsekwencji organ nie uchybił przepisowi art. 11 ust. 9 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej.
Odnośnie zarzutu naruszenia prawa materialnego organ podniósł, że na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 stycznia 2004r. o Inspekcji Weterynaryjnej (DZ. U. z 2010r., Nr 112, poz. 744), Inspekcja ta pobiera opłaty za przeprowadzenie weterynaryjnej kontroli granicznej. Wysokość opłat za przeprowadzenie weterynaryjnej kontroli granicznej obecnie określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 grudnia 2006r. w sprawie sposobu ustalania i wysokości opłat za czynności wykonywane przez Inspekcję Weterynaryjną, sposobu i miejsc pobierania tych opłat oraz sposobu przekazywania informacji w tym zakresie Komisji Europejskiej (Dz. U. z 2007r, Nr 2, poz. 15). Wysokość opłat jest określona w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Jak wynika z § 7 wymienionego rozporządzenia za przeprowadzenie weterynaryjnej kontroli zwierząt, produktów, środków żywienia zwierząt, słomy i siana, przewożonych przez terytorium Unii Europejskiej pobiera się opłatę w wysokości 40 % opłaty wymienionej w poz. 5 i 6 załącznika nr 1 do rozporządzenia.
W przedmiotowej sprawie należy przywołać również rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 kwietnia 2004r. w sprawie wysokości opłat za czynności wykonywane przez Inspekcję Weterynaryjną, miejsc pobierania opłat oraz zakresu i sposobu przekazywanych informacji Komisji Europejskiej (Dz. U. Nr 100, poz. 1019 ze zm.). Przy rozpoznawaniu sprawy bowiem należy brać pod uwagę przepisy prawne obowiązujące w dniu przeprowadzania weterynaryjnej kontroli. Jak wynika z § 15 ust. 1 wymienionego ostatnio rozporządzenia, opłatę ponosi osoba odpowiedzialna za przesyłkę. Za przeprowadzenie weterynaryjnej kontroli zwierząt, produktów, środków żywienia zwierząt, słomy i siana, przewożonych przez terytorium Unii Europejskiej pobiera się opłatę w wysokości 40 % opłaty wymienionej w poz. 5 i 6 załącznika nr 1 do rozporządzenia. Oba wskazane rozporządzenia, zarówno z 2004r, jak i z 2006r. w zbieżny sposób regulują kwestie ponoszenia opłat za przeprowadzenie kontroli.
Strona zgłaszała do weterynaryjnej kontroli granicznej przesyłki zaopatrzone w dokumenty CVED zgodne ze wzorem określonym w załączniku II do rozporządzenia Komisji (WE) nr 136/2004 z dnia 22 stycznia 2004r. ustanawiającego procedurę kontroli weterynaryjnej we wspólnotowych punktach kontroli granicznej, dotyczącą produktów przywożonych z państw trzecich (Dz. Urz. UE L 21 z 28 stycznia 2004r, str. 11). W pkt 8 dokumentu CVED "Miejsce przeznaczenia" strona umieszczała adres miejsca składowania towarów w składzie celnym na terenie Polski. Natomiast pkt 18 "Do przewozu do państwa trzeciego" dokumentu CVED pozostawiała niewypełniony. Zatem osoba odpowiedzialna za przesyłkę nie wskazała, że przesyłka ma podlegać procedurze przewozu oraz nie określiła punktu kontroli granicznej wyjścia przesyłki do kraju trzeciego, wymaganego w ramach poddawania przesyłki procedurze przewozu. W pkt 22 dokumentu CRED zaznaczono opcję "skład celny".
Tymczasem strona domaga się, aby opłatę za przeprowadzenie kontroli naliczano w wysokości 40 % opłaty zwykłej, a więc jak za przewóz. Zdaniem organu nie jest to możliwe, bowiem w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2003r. o weterynaryjnej kontroli granicznej (Dz. U. Nr 165, poz. 1590 ze zm.) wskazano, że przewóz to tranzyt w rozumieniu przepisów prawa celnego. Rozporządzenie Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. L 302 z dnia 19 października 1992r. ze zm.) określa tranzyt jako jedną z procedur celnych. Jako odrębną procedurę celną przewidziano w art. 4 pkt 16 lit. c rozporządzenia 2913/92 skład celny.
Jednocześnie w art. 11 ust. 1 ustawy o weterynaryjnej kontroli granicznej określono warunki przewozu przesyłek produktów i organ je dokładnie przytoczył. W konsekwencji uznał, że aby można było mówić o przewozie przesyłki produktów musi być ona zgłoszona do weterynaryjnej kontroli granicznej w ramach specjalnej procedury określonej w przywołanym przepisie. Ponieważ z dokumentów CVED wynikało, że towary zostały poddane przeznaczeniu do składu celnego, przedmiotowe przesyłki zostały poddane kontroli w ramach procedury przewidzianej w art. 22 i nast. ustawy o weterynaryjnej kontroli granicznej. Innymi słowy nie były zgłaszane do przewozu, a do składowania w składzie celnym.
Odnośnie natomiast stanowiska Głównego Lekarza Weterynarii co do wysokości opłat za przeprowadzenie weterynaryjnej kontroli granicznej zajmowanego w pismach przywołanych przez stronę, organ stwierdził, że istotnie była pewna rozbieżność w interpretacji przepisów, jednakże ostatecznie została wyjaśniona i zalecono stosowanie wykładni zawartej w piśmie Głównego Lekarza Weterynarii z dnia [...] stycznia 2005r. Ponadto Główny Lekarz Weterynarii nie jest organem właściwym do dokonywania wiążącej wykładni przepisów prawa powszechnie obowiązującego, jakim jest przedmiotowe rozporządzenie.
Odnośnie projektowanych zmian w obecnie obowiązującym rozporządzeniu, organ podniósł, że opłaty były pobierane w latach 2006-2009 na podstawie obowiązującego w czasie ich pobierania stanu prawnego.
Skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego wniosła P. Sp. z o.o. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
§ 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 kwietnia 2004r. w sprawie wysokości opłat za czynności wykonywane przez Inspekcję Weterynaryjną, miejsc pobierania opłat oraz zakresu i sposobu przekazywanych informacji Komisji Europejskiej (Dz. U. Nr 100, poz. 1019 ze zm.) poprzez przyjęcie, że użyte w tym przepisie wyrażenie "przewożonych przez terytorium Unii Europejskiej" oznacza wyłącznie przewóz przesyłek, o którym mowa w art. 11 ust. 1 i następne ustawy z dnia 27 sierpnia 2003r. o weterynaryjnej kontroli granicznej (Dz. U. Nr 165, poz. 1590 ze zm.),
§ 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 grudnia 2006r. w sprawie sposobu ustalania i wysokości opłat za czynności wykonywane przez Inspekcję Weterynaryjną, sposobu i miejsc pobierania tych opłat oraz sposobu przekazywania informacji w tym zakresie Komisji Europejskiej (Dz. U. z 2007r, Nr 2,
poz. 15) poprzez przyjęcie, że użyte w tym przepisie wyrażenie "przewożonych przez terytorium Unii Europejskiej" oznacza wyłącznie przewóz przesyłek, o którym mowa w art. 11 ust. 1 i następne ustawy z dnia 27 sierpnia 2003r. o weterynaryjnej kontroli granicznej (Dz. U. Nr 165, poz. 1590 ze zm.)
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Granicznego Lekarza Weterynarii w G. z dnia [...] maja 2010 r.
W uzasadnieniu strona zwróciła uwagę na naruszenie przez organ przepisów postępowania tj. art. 107 § 1 kpa i art. 10 § 1 kpa, jednakże sama przyznała, że naruszenia te nie miały istotnego wpływu na wynik sprawy.
Natomiast decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało zasadniczy wpływ na wynik sprawy.
Skarżąca wywodzi, że opłata za przeprowadzenie weterynaryjnej kontroli granicznej produktu przewożonego przez terytorium Unii Europejskiej powinna zostać pobrana w wysokości 40 % opłaty wymienionej w poz. 5 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 kwietnia 2004r. oraz do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 grudnia 2006r. Przepisy obu cytowanych zapisów rozporządzeń miały w zasadzie identyczne brzmienie. Skarżąca podnosi, że w celu przejrzystości skargi strona będzie odnosiła się tylko do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 grudnia 2006r. w sprawie sposobu ustalania i wysokości opłat za czynności wykonywane przez Inspekcję Weterynaryjną, sposobu i miejsc pobierania tych opłat oraz sposobu przekazywania informacji w tym zakresie Komisji Europejskiej.
Zwraca uwagę na zastosowanie wykładni gramatycznej przy rozumieniu słów "przewożonych przez terytorium Unii Europejskiej". Nie ma znaczenia jej zdaniem czy dana przesyłka zostanie bezpośrednio przewieziona poza terytorium Unii, czy też przewóz poza to terytorium połączony będzie z jej czasowym składowaniem w składzie celnym na terytorium Unii.
Dalej zwraca uwagę na różnicę pomiędzy wyrażeniem "przewożonych przez terytorium Unii", a słowem "przewóz". Tymczasem pierwsze słowa zostały użyte w rozporządzeniu, które znajduje zastosowanie, a słowo "przewóz" w ustawie o weterynaryjnej kontroli granicznej. Konsekwencją tego jest skupienie się na interpretacji słowa przewóz użytego w ustawie o weterynaryjnej kontroli granicznej.
Tymczasem tranzyt w rozumieniu przepisów prawa celnego to procedura celna pozwalająca na przemieszczanie - z reguły towarów niewspólnotowych - z
jednego do drugiego miejsca znajdującego się na obszarze celnym Wspólnoty. Procedura celna tranzytu oznacza zatem każde przemieszczanie towaru z jednego do drugiego miejsca znajdującego się w obszarze celnym Wspólnoty, a nie tylko przemieszczanie między miejscem wprowadzenia towaru na obszar celny Wspólnoty, a miejscem, w którym towar opuszcza obszar celny Wspólnoty. Przywóz na podstawie ustawy o weterynaryjnej kontroli granicznej to wprowadzanie do wolnego obrotu zwierząt lub produktów, a także zamiar wprowadzania do wolnego obrotu w rozumieniu przepisów prawa celnego. W konsekwencji zamiar wprowadzenia produktów do wolnego obrotu skutkuje tym, że czynność ich wprowadzania na terytorium Unii, mimo stosowania procedury celnej tranzytu, stanowić jednak będzie przywóz w rozumieniu ustawy o weterynaryjnej kontroli granicznej. Innymi słowy wprowadzenie na obszar celny Wspólnoty przesyłki z zamiarem jej wprowadzenia do wolnego obrotu stanowi przywóz, a nie przewóz mimo, że po zakończeniu weterynaryjnej kontroli granicznej stosowana jest procedura celna tranzytu. Reasumując, definicja przewozu zawarta w ustawie o weterynaryjnej kontroli granicznej obejmuje takie przemieszczanie produktów, które nie jest związane z zamiarem ich wprowadzenia do wolnego obrotu i ostatecznie kończy się ich wyprowadzeniem z terytorium Unii.
Skarżący twierdzi, że przepisy art. 11 ust. 1 i następne nie modyfikują zakresu definicji "przewozu", lecz statuują wyłącznie przesłanki tylko jednej z postaci takiego przewozu. Tym samym zakres normatywny art. 11 ustawy o weterynaryjnej kontroli granicznej nie może wyczerpywać znaczenia pojęcia "przewóz" zawartego w przepisie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy. Wniosek taki uprawniony jest w kontekście innych przepisów ustawy, jak art. 22 ust. 1 ustawy o granicznej kontroli weterynaryjnej. Dalej skarga przytacza przepisy art. 24 ust. 3 ustawy o weterynaryjnej kontroli granicznej oraz art. 27 ust. 1 tejże ustawy.
W rozumieniu ustawy o weterynaryjnej kontroli granicznej wprowadzenie produktów na terytorium Unii może mieć postać tylko przywozu albo przewozu. Pogląd Głównego Lekarza Weterynarii prowadzi do trudnego do zaaprobowania wniosku, że w realiach tej sprawy przesyłki produktów zostały przywiezione w rozumieniu ustawy o weterynaryjnej kontroli granicznej.
Dalej skarga wywodzi, że w obu przypadkach, zarówno przy bezpośrednim przewozie przesyłki poza terytorium Unii, jak i takiej, której przewóz poza terytorium będzie połączony z jej czasowym składowaniem w składzie celnym na terenie Unii,
kontrola weterynaryjna przebiega w identyczny sposób i powoduje identyczne koszty. W konsekwencji różnicowanie opłat za czynności kontroli takich przesyłek nie ma uzasadnienia.
Wobec tego § 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 grudnia 2006r. dotyczy każdego przemieszczania przesyłek, które nie jest związane z zamiarem ich dopuszczenia do wolnego obrotu w rozumieniu prawa celnego i ostatecznie kończy się wyprowadzeniem z terytorium Unii.
W odpowiedzi na skargę Główny Lekarz Weterynarii wniósł o jej oddalenie, zajmując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wchodzi więc tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Innymi słowy, sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest słuszna, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego.
Z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), cytowanej dalej jako p.p.s.a., wynika, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną. Oznacza to, że sąd dokonuje oceny zaskarżonego aktu mając na uwadze wszelkie aspekty sprawy, nie zaś jedynie argumentację podniesioną przez skarżącą stronę.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie naruszyła przepisów prawa, zarówno o charakterze proceduralnym, jak i materialnym.
W kwestii norm o charakterze procesowym, nawet skarga przyznaje, że gdyby naruszenie owo miało miejsce, nie miałoby istotnego wpływu na wynik sprawy. Oznacza to, że skarżący o wiele mniejszą wagę przywiązuje do tego rodzaju naruszeń i próbuje dokonać obiektywizacji stanu sprawy, co jest cennym zabiegiem.
Przy czym jednak Sąd zauważa, że wbrew zarzutom skargi, zaskarżona decyzja zawiera datę jej wydania, a podanie przepisów regulujących wysokość opłat nastąpiło w uzasadnieniu decyzji. W postępowaniu administracyjnym rozstrzygnięcie stanowi nie tylko sentencja decyzji, ale także jej uzasadnienie. Tym samym, co często zdarza się w praktyce orzeczniczej organów, przepisy prawa materialnego podawane są dopiero w uzasadnieniu. Oznacza to, że w konsekwencji została wskazana podstawa prawna rozstrzygnięcia. Odnośnie natomiast naruszenia art. 10 § 1 kpa należy podzielić wywody organu przedstawione w odpowiedzi na skargę. Otóż strona zajęła swoje stanowisko na etapie postępowania odwoławczego w piśmie procesowym z dnia [...] września 2010 r. (w aktach administracyjnych), które wpłynęło do organu tego samego dnia. Decyzja zaś została wydana [...] września 2010r., tym samym Główny Lekarz Weterynarii miał możliwość zapoznania się z argumentacją strony. Inną kwestią jest to, że nie uznał za zasadne aby przychylić się do tej argumentacji.
W konsekwencji w ocenie Sądu wskutek wydania zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego.
Daleko ważniejsze jest natomiast zbadanie, czy zaskarżony akt naruszył prawo materialne.
Na wstępie należy podkreślić, że poza sporem pozostają ustalenia faktyczne poczynione przez organ. Mianowicie strona poprzez osobę działającą w jej imieniu zgłosiła określone przesyłki do weterynaryjnej kontroli granicznej. Stosownie do art. 30 ust. 1 pkt 2) ustawy z dnia 29 stycznia 2004r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz. U. z 2010r., Nr 112, poz. 744) Inspekcja pobiera opłaty za przeprowadzenie weterynaryjnej kontroli granicznej. Przy czym kontrola ta odbywa się w wypadku wprowadzania zwierząt i produktów z państw trzecich na jedno z terytorium wymienionych w ustawie o weterynaryjnej kontroli granicznej. Takim państwem stosownie do załącznika do tej ustawy pod poz. 19 jest terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jako państwo trzecie ustawa w art. 2 pkt 17) definiuje terytorium niewymienione w załączniku do ustawy. Ponieważ, jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych, wprowadzanie produktów następowało z [...] i innych terytoriów stanowiących państwo trzecie, poza sporem pozostaje kwestia zasadności zgłoszenia do kontroli granicznej.
Zdarzenia te miały miejsce w latach 2006-2009. Przesyłki wypełniały dyspozycję obowiązującego wówczas § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju
Wsi z dnia 28 kwietnia 2004r. w sprawie wysokości opłat za czynności wykonywane przez Inspekcję Weterynaryjną, miejsc pobierania opłat oraz zakresu i sposobu przekazywanych informacji Komisji Europejskiej (Dz. U. Nr 100, poz. 1019 ze zm.) oraz § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 grudnia 2006r. w sprawie sposobu ustalania i wysokości opłat za czynności wykonywane przez Inspekcję Weterynaryjną, sposobu i miejsc pobierania tych opłat oraz sposobu przekazywania informacji w tym zakresie Komisji Europejskiej (Dz. U. z 2007r, Nr 2, poz. 15) tj. stanowiły jedno z wymienionych tym akcie pojęć: "zwierzęta, produkty, środki żywienia zwierząt, słomę i siano". W konsekwencji zostały pobrane opłaty według stawek określonych w załączniku nr 1 do tegoż rozporządzenia.
Jak wynika z dokumentów celnych i czego nie kwestionuje strona, przesyłki w chwili przeprowadzania kontroli weterynaryjnej zostały zgłoszone do składowania w składzie celnym na terytorium Unii Europejskiej. Organ zasadnie przyjął takie stanowisko, bowiem analiza dokumentów wskazuje, iż w pkt 8 dokumentu CVED "Miejsce przeznaczenia" strona umieszczała adres miejsca składowania towarów w składzie celnym na terenie Polski. Natomiast pkt 18 "Do przewozu do państwa trzeciego" dokumentu CVED pozostawiała niewypełniony. W pkt 22 dokumentu CRED zaznaczono opcję "skład celny". Bezsporne pozostaje także to, że następnie produkty składowane w składzie celnym zostały przewiezione poza terytorium Unii Europejskiej tj. do takich państw jak [...], czy [...]. I w tym zdarzeniu strona upatruje możliwości zastosowania wobec omawianych przesyłek trybu właściwego dla procedury przewozu, nie zaś przywozu.
W tym miejscu należy podkreślić, że ustawa o weterynaryjnej kontroli granicznej przewiduje dwie formy migracji produktów objętych kontrolą graniczną. Pierwszą z nich jest przywóz, którym zgodnie z legalną definicją jest wprowadzanie do wolnego obrotu zwierząt lub produktów, a także zamiar wprowadzania do wolnego obrotu w rozumieniu przepisów prawa celnego, natomiast drugą to przewóz rozumiany jako tranzyt w rozumieniu przepisów prawa celnego. Zrozumiałe jest powiązanie tej kontroli z procedurami celnymi jako, że pobieranie w tym wypadku opłat weterynaryjnych jest pochodną przemieszczania towarów przez granicę wspólnotową. Podział ów odnosi swoje skutki w sferze ustalania opłaty za przeprowadzenie kontroli granicznej i to stanowi o istocie niniejszej sprawy. Zgodnie bowiem z obowiązującym w okresie dokonywania przesyłek rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 kwietnia 2004r. oraz rozporządzeniem
Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 grudnia 2006r. przewóz był obciążony niższą opłatą za przeprowadzenie kontroli granicznej.
W tym miejscu nie można podzielić zarzutów skargi co do braku tożsamości pomiędzy użytym w rozporządzeniach pojęciem "przewożonych", a pojęciem ustawowym (ustawa o weterynaryjnej kontroli granicznej) "przewóz". W ocenie Sądu są to pojęcia tożsame, a użycie słowa "przewożonych" związane jest z koniecznością zachowania poprawności gramatycznej zdania stanowiącego normę zawartego w rozporządzeniu.
Skarżący stoi na stanowisku, że skoro przesyłki pomimo zastosowania procedury składu celnego w konsekwencji opuściły terytorium Unii i nie zostały wprowadzone do wolnego obrotu, należy potraktować, że zostały poddane kontroli granicznej w ramach procedury przewozu, nie zaś przywozu. To zaś oznacza, że opłaty z tytułu kontroli granicznej zostały pobrane w wysokości wyższej niż należna. Należną jest bowiem opłata obniżona o 40 % w stosunku do opłaty pobieranej normalnie tj. za przeprowadzenie kontroli stosownie do załącznika nr 1 poz. 5 do danego rozporządzenia.
W ocenie Sądu organ trafnie przyjął, że nadpłata w zakresie opłat uiszczonych za przeprowadzenie weterynaryjnej kontroli granicznej w wysokości wyższej niż należna nie powstała.
Rozważając zagadnienie Sąd doszedł do przekonania, że przede wszystkim znaczenie w sprawie mają przepisy wspólnotowe obowiązujące w krajowym porządku prawnym na zasadzie bezpośredniości. Przepisy prawa krajowego, takie jak ustawa oraz rozporządzenie wykonawcze muszą być tak wykładane, aby nie pozostawały w sprzeczności z normą wspólnotową. Jak już wcześniej wskazano zastosowanie w sprawie miał Wspólnotowy Kodeks Celny, jako że następowało przemieszczanie przesyłek niewspólnotowych na terytorium Wspólnoty. Kodeks ten został ustanowiony rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992r. (Dz. U. UE L z dnia 19 października 1992r.). Stosownie do art. 2 ust. 1 tego Kodeksu przepisy prawa celnego stosuje się w sposób jednolity na całym obszarze Wspólnoty, chyba że postanowienia umów międzynarodowych, praktyka przyjęta zwyczajowo na określonym obszarze geograficznym i gospodarczym bądź też przepisy dotyczące stosowania przez Wspólnotę autonomicznych środków stanowią inaczej. Obszar celny składa się m. in. z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Jak wskazał organ zamiarem spółki było objęcie towarów procedurą celną składu celnego, czego jak się wydaje skarżący nie kwestionuje. Twierdzi jedynie, że istnieje możliwość łączenia procedury składu celnego z procedurą tranzytu.
W ocenie Sądu jednak przepisy wspólnotowe na gruncie krajowych przepisów regulujących opłaty za przeprowadzenie weterynaryjnej kontroli granicznej nie dają takiej możliwości. W chwili wprowadzania towaru niewspólnotowego w obszar celny Wspólnoty spółka zadeklarowała procedurę celną składu celnego. Wspólnotowy Kodeks Celny w art. 4 pkt 16) wyraźnie rozróżnia skład celny i tranzyt. Są to dwie odrębne procedury celne, co znajduje potwierdzenie w dalszych regulacjach wspominanego Kodeksu. Spółka zatem dokonała wyboru pożądanej procedury. To, że z wiadomych jej powodów zmieniła przeznaczenie przesyłek i w konsekwencji dokonała powrotnego wywozu towaru poza obszar celny Wspólnoty nie mogło mieć znaczenia dla ustalenia wysokości opłaty. Prawo krajowe bowiem wyraźnie stanowi, że przewóz to tranzyt w rozumieniu przepisów prawa celnego. A jedynie przewóz towarów, czyli tranzyt stosownie do nomenklatury prawa celnego dawał uprawnienie do skorzystania z obniżonej stawki opłaty za przeprowadzenie kontroli weterynaryjnej. W ocenie Sądu te regulacje miały zasadnicze znaczenie w sprawie.
Tym samym mniejsze znaczenie należy przypisać przepisom prawa krajowego i rozważaniom organu, tudzież wywodom skargi co do wykładni przepisów ustawy o weterynaryjnej kontroli granicznej. Niewątpliwie wykładnia ta nie może pozostać w sprzeczności z rozporządzeniem unijnym.
Może co prawda budzić pewne wątpliwości zasadność i celowość przypisania pojęciu "przewóz" jedynie znaczenia tranzytu w rozumieniu przepisów prawa celnego, ale pozostaje ta definicja legalną i poza zakresem możliwości jej zakwestionowania przez organ, jak również przez sąd orzekający. Nie ma także tutaj miejsca na ewentualną wykładnię, bowiem norma ta jest jednoznaczna. Powoduje to pewną niekonsekwencję w rozumieniu tej ustawy, na co wskazuje skarżący, niemniej jednak odniesienie do Wspólnotowego Kodeksu Celnego jest jednoznacznie wiążące zarówno dla organów jak i dla Sądu. Tym samym dywagacje skarżącego, iż nawet w wypadku przyjęcia procedury celnej tranzytu mógłby mieć miejsce przywóz w rozumieniu ustawy o weterynaryjnej kontroli granicznej nie są pozbawione racji. Nie można też zanegować co do racjonalności koncepcji, że "przewóz" to w istocie takie przemieszczanie produktów, które nie jest związane z zamiarem wprowadzenia do wolnego obrotu i ostatecznie kończy się ich wyprowadzeniem z terytorium Unii
Europejskiej. Na taką okoliczność zresztą Wspólnotowy Kodeks Celny ustanawia pojęcie "przeznaczenia celnego towaru" rozumianego m. in. jako powrotny wywóz towaru poza obszar celny Wspólnoty.
Ponieważ jak już wskazano, przewóz traktowany jest jako tranzyt w rozumieniu przepisów prawa celnego, znaczenia w sprawie nabiera kwestia na ile zadeklarowane w chwili zgłoszenia do kontroli weterynaryjnej przeznaczenie celne towaru , co obejmuje m.in. procedurę celną tranzytu lub składu celnego determinuje wysokość opłat. W ocenie Sądu ma to decydujące znaczenie, bowiem z tą chwilą zostaje wszczęte konkretne postępowanie administracyjne z określonym stanem faktycznym, na który składa się m.in. przeznaczenie celne towaru. Zostaje wszczęte postępowanie opierające się na procedurze, jak tutaj składu celnego i nie ma możliwości odstąpienia od niej. Zmiana przez stronę koncepcji przeznaczenia geograficznego towaru nie może odnieść skutku dla przyjętej wcześniej procedury celnej. Procedura ta zaś determinuje wysokość opłaty za przeprowadzenie kontroli weterynaryjnej.
Nie może mieć znaczenia, jak trafnie zaznacza organ kwestia, że Główny Lekarz Weterynarii przedstawiał różne koncepcje rozumienia pojęcia "przewóz". Pisma w tym zakresie nie mają żadnej mocy prawodawczej, są jedynie jedną z możliwych wykładni przepisów, którą nie jest w żadnym razie związany sąd orzekający.
Pozostaje do omówienia kwestia projektowanej zmiany, obecnie obowiązującego rozporządzenia. W istocie, w chwili procedowania przez Sąd obowiązuje § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 grudnia 2006r. w sprawie sposobu ustalania i wysokości opłat za czynności wykonywane przez Inspekcję Weterynaryjną, sposobu i miejsc pobierania tych opłat oraz sposobu przekazywania informacji w tym zakresie Komisji Europejskiej (Dz. U. z 2007r, Nr 2, poz. 15) w wersji zmienionej. Nie ma to jednak żadnego znaczenia w sprawie, bowiem Sąd ocenia zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami obowiązującymi w chwili jej wydania, jednak zmiana ta może potwierdzać koncepcję organu. Choć oczywiście w takiej sytuacji możliwe jest zupełnie odmienne rozumienie przesłanek tej zmiany. Otóż obecnie obniżona opłata pobierana jest nie tylko za tranzyt, lecz także objęta jest nią procedura składów. Nie wnikając w celowość tych zmian Sąd zaznacza, że jego zdaniem potwierdza to wykładnię przepisu rozporządzenia zaproponowaną przez organ w zaskarżonej decyzji. Skoro prawodawca dodał wyraźnie dodatkową procedurę, rozumienie dotychczasowego brzmienia normy może ograniczać się jedynie do pojęcia tranzytu.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a, orzekł jak na wstępie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło