V SA/Wa 1652/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant st. sekr. sąd. - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi S. w S. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis; oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez Spółdzielnię [...] w S. jest postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z [...] maja 2010 r., nr [...] Postanowieniem tym Minister Pracy i Polityki Społecznej, działając na podstawie art. 138 § 1 w związku z art. 144 oraz art. 219 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ) utrzymał w mocy postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] listopada 2009 r. o odmowie wydania zaświadczenia o pomocy de minimis – wydane w następującym stanie faktycznym: W dniu [...] grudnia 2008 r. Spółdzielnię [...] zwróciła się do PFRON o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis. W uzasadnieniu wskazano, iż wnioskowana kwota pomocy wynosiła 3.053,43 zł. co stanowi 772,14 euro oraz 44.124,85 zł odpowiadające 11.708,84 euro. Wydatki zostały przeznaczone na zakup samochodu, koszty rejestracji i opłaty towarzyszące, ubezpieczenie samochodu oraz na zakup dwóch pralek, żelazka i materiałów budowlanych do zainstalowania pralek. Do pisma Spółdzielnia załączyła faktury VAT nr [...] z [...] grudnia 2008 r. i nr [...] z [...] listopada 2008 r., zespołową kartę pracy z listopada 2008 r., RW z [...] listopada 2008 r., polecenie wyjazdu służbowego nr [...] z [...] listopada 2008 r., listy płac z [...] grudnia 2008 r., kopię ubezpieczenia komunikacyjnego z [...] listopada 2008 r., pokwitowanie odbioru pieniędzy z [...] listopada 2008 r., dowody uiszczenia opłaty skarbowej od upoważnienia oraz opłaty za rejestrację pojazdu z [...] listopada 2008 r. Postanowieniem z [...] listopada 2009 r. Prezes Zarządu PFRON odmówił Spółdzielni [...] w S. wydania zaświadczeń o pomocy de minimis na dzień [...] grudnia 2008 r. w łącznej kwocie 3.053,43 zł. co stanowi 772,14 euro oraz 44.124,85 zł odpowiadające 11.708,84 euro. W uzasadnieniu postanowienia Prezes wskazał, iż Indywidualne Programy Rehabilitacji, zgodnie z § 2 ust. 1 pkt. 12 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 245, poz. 1810 z późn. zm.), mają na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracownika niepełnosprawnego. W ocenie organu I instancji wyjazd w celu zakupu samochodu, koszty jego rejestracji i ubezpieczenia oraz opłaty towarzyszące a także wydatki na zakup dwóch pralek, żelazka i materiałów budowlanych do zainstalowania pralek nie wpłyną na zmniejszenie ograniczeń osób niepełnosprawnych. Nadto za budzący wątpliwości co do wiarygodności Fundusz uznał Indywidualny Program Rehabilitacji dotyczący pracownika Z. W., ponieważ nadesłane dwie jego kopie różnią się między sobą. Niektóre pozycje były dopisane, uzupełniane i zmieniane. Kopia nadesłana w dniu [...] maja 2009 r. nie uwzględniała zakupu samochodu o mniejszej ładowności a w kopii z dnia [...] lipca 2009 r. dopisano kwotę 44.124, 85 zł. Równocześnie w przekazanej Funduszowi kopi Indywidualnego Programu Rehabilitacji dotyczącego pracownika J. C. nie zostały wykazane wydatki na zakup dwóch pralek, żelazka i materiałów budowlanych do zainstalowania pralek. Organ wskazał, iż zapłaty dokonano przed wykonaniem przelewów a koszty poniesione zostały z konta obrotowego Spółdzielni nie zaś bezpośrednio z konta ZFRON. W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółdzielnia podniosła, iż z rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 27 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielenia pomocy de minimis (...) nie wynika, aby środki z ZFRON musiały być wydatkowane na określony cel bezpośrednio z konta FRON. Strona za niezrozumiałe uznała wątpliwości Funduszu co do wiarygodności przedstawionych IPR –ów a nadto wskazała na możliwość częściowego uznania wniosku o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis odnoszącego się do niezakwestionowanej części wydatków na realizację IPR – czego organ nie uczynił. Postanowieniem z 26 maja 2010 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, iż zasadnie Fundusz nie uznał wydatków poniesionych przez Spółdzielnię za wydatki służące zmniejszeniu ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności. Zdaniem Ministra zakup samochodu, pralek, żelazka i innych materiałów służył wyposażeniu nowo powstałych stanowisk pracy dla dwóch pracowników niepełnosprawnych. Wydatki poniesione na nowo tworzone stanowiska Strona powinna zapłacić ze środków własnych, co wynika z obowiązków pracodawcy. Indywidualne Programy Rehabilitacji osób niepełnosprawnych, których cel został jasno zdefiniowany w przepisach, nie mogą stanowić pretekstu do dokonywania inwestycji w nowe stanowiska pracy potrzebne zakładowi. Minister podzielił stanowisko organu I instancji co do tego, iż pracodawca chcąc pokryć wydatek ze środków ZFRON powinien uczynić to bezpośrednio przelewem z konta ZFRON na rachunek kontrahenta lub pobraną z tego konta gotówką rozliczyć się bezpośrednio z kontrahentem. Organ II instancji zgodził się także z oceną Funduszu, iż niewiarygodne są różniące się od siebie kopie tego samego dokumentu IPR i wyraził stanowisko, iż obowiązkiem strony występującej o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis jest przedstawienie pełnej i wiarygodnej dokumentacji już wraz z wnioskiem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej Spółdzielnia [...] w S. wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia z dnia [...] listopada 2009 r. podpisanego przez Zastępcę Prezesa PFRON i o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonemu postanowieniu Strona zarzuciła naruszenie: - art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z wydaniem postanowienia przez Zastępcę Prezesa PFRON w sytuacji, gdy organem administracji jest Prezes Zarządu PFRON i utrzymaniem tego postanowienia przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej, - § 2 ust. 1 pkt 12 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych poprzez zastosowanie niewłaściwej wykładni i przyjęcie, że przepisy nie pozwalają na sfinansowanie w ramach IPR wyposażenia stanowiska pracy poprzez zakup samochodu o mniejszej ładowności czy pralek, - art. 7 i 77 k.p.a. W uzasadnieniu Skarżąca, przywołując art. 26a ust. 8 i 9, art. 49, art. 49a ust. 2 i 4 a także art. 53 ust. 1 ustawy o rehabilitacji osób niepełnosprawnych, podniosła, że ustawodawca nie PFRON ani też żadnemu z jego organów a Prezesowi Zarządu Funduszu, który reprezentuje Fundusz na zewnątrz, przyznał kompetencje do podejmowania rozstrzygnięć w indywidualnych sprawach. Zdaniem Strony uprawnienia każdego z Zastępców Prezesa do składania samodzielnie oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych dotyczących Funduszu dotyczą wyłącznie sfery cywilnoprawnej. Co do wyposażenia stanowisk pracy Z. W. w samochód i J. C. w pralki Skarżąca podkreśliła, iż przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych nie precyzują rodzaju maszyn i urządzeń, które mogą być kupione w ramach IPR z zakładowego funduszu i nie zawierają przykładowego ich wyliczenia. Organ nie dopełnił obowiązków określonych w art. 7 i 77 k.p.a. zapominając, że to na nim spoczywa cały ciężar dowodu. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej, uznając zarzuty w niej sformułowane za bezzasadne, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola taka jest dokonywana w oparciu o stan faktyczny sprawy i przepisy prawne statuujące podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, istniejące w czasie podejmowania zaskarżonego aktu lub zaskarżonej czynności (art. 133 p.p.s.a.). Należy też zaznaczyć, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Odnosząc się do głównego zarzutu skargi Sąd nie stwierdził naruszenia art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. przez wydanie postanowienia w I instancji przez Zastępcę Prezesa PFRON. Postanowienie z dnia [...] listopada 2009 r. wydane zostało przez Zastępcę Prezesa Zarządu a zatem zgodnie z art. 53 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej, który stanowi iż do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych Funduszu są upoważnieni Prezes lub każdy z jego zastępców samodzielnie. W ocenie Sądu wydawanie zaświadczeń o pomocy de minimis jest sprawą z zakresu praw i obowiązków majątkowych Funduszu a Zastępca Prezesa Zarządu z mocy ustawy występuje w imieniu Funduszu. Niezasadny jest także zarzut naruszenia § 2 ust. 1 pkt 12 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych poprzez przyjęcie, że przepisy nie pozwalają na sfinansowanie w ramach IPR wyposażenia stanowiska pracy poprzez zakup samochodu o mniejszej ładowności czy pralek. Problem nie dotyczy bowiem możliwości zakupu samochodu czy pralki lecz sprowadza się do oceny czy te urządzenia i pojazd zostały zakupione z przeznaczeniem na dostosowanie stanowiska pracy do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracownika i przyczynią się do zmniejszenia ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności. W rozpoznawanej sprawie organy zakwestionowały poniesienie wydatku zgodnie z celami wymienionymi w § 2 rozporządzenia w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. W ocenie Sądu, na tle stanu faktycznego niniejszej sprawy, stanowisko Ministra Pracy i Polityki Społecznej znajduje oparcie w obowiązujących normach prawnych. Skarżąca przeznaczyła środki z ZFRON na utworzenie zupełnie nowych stanowisk pracy. Zakupiony samochód o mniejszej ładowności przeznaczony został dla Z. W., któremu powierzono zamiast dotychczasowego stanowiska kierowcy nowo utworzone stanowisko kierowcy-pracownika marketingu. Dotychczasowa portier-sprzątaczka J. C. została zatrudniona na nowym stanowisku praczki odzieży. Zakupiony sprzęt i samochód są egzemplarzami typowymi, nie dokonano w nich żadnych zmian w celu dostosowania do potrzeb wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracowników w celu zmniejszenia ich ograniczeń zawodowych jako osób niepełnosprawnych. Sąd podkreśla, iż w ramach Indywidualnych Programów Rehabilitacji mogą zostać sfinansowane koszty mające na celu zmniejszenie ograniczeń zawodowych wynikających z rodzaju i stopnia niepełnosprawności pracownika objętego programem (§ 2 ust. 1 pkt 12 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 19 grudnia 2007 r.). Zasadność poniesienia wydatku musi zatem wynikać wprost z IPR i musi być uzasadniona spodziewanym zmniejszeniem lub wyeliminowaniem ograniczeń zawodowych wynikających z niepełnosprawności pracownika, dla którego program został opracowany. IPR osób niepełnosprawnych nie mogą służyć do dokonywania w firmie inwestycji stanowiących modernizację zakładu pracy lub tworzenie nowych stanowisk nie mających bezpośredniego związku z niepełnosprawnością konkretnych zatrudnionych w nim pracowników. W konsekwencji Sąd uznał, iż wszystkie wydatki poniesione na zakup samochodu o mniejszej ładowności, wydatki na zakup pralek i na ich zamontowanie w przygotowanym na ten cel miejscu nie stanowią działań związanych z przystosowaniem stanowiska pracy do potrzeb wynikających z niepełnosprawności dwóch konkretnych pracowników. W świetle powyższego należało stwierdzić, iż brak jest podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia naruszono przepis § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 19 grudnia 2007 r. oraz bezpodstawnie odmówiono Skarżącej wydania zaświadczenia o pomocy de minimis. Zaświadczenie o pomocy de minimis może być wystawione wyłącznie w przypadku, gdy wydatek jest zgodny z rozporządzeniem KE nr 1998/2006, z art. 33 ust. 4 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych i aktami wykonawczymi obowiązującymi w dniu dokonywania wydatku - w odniesieniu do wydatków dokonywanych w okresie od 1 stycznia 2008 r. z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. W razie wątpliwości organ analizujący materiał dowodowy może na podstawie art. 218 § 2 kpa przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające, w tym zażądać przedstawienia dodatkowych materiałów, np. kopii IPR. Sąd podzielił więc stanowisko organu, iż przedstawienie kilku różniących się od siebie wersji tego samego dokumentu jakim jest Indywidualny Program Rehabilitacji jednoznacznie podważa jego wiarygodność i sprzeczne jest z obowiązkiem Strony przedstawienia wraz z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis kopii IPR odpowiadającej treści oryginału. Także przedstawienie kopi Indywidualnego Programu Rehabilitacji, w której nie zostały wykazane wydatki na zakup dwóch pralek, żelazka i materiałów budowlanych do zainstalowania pralek czyni ten dokument niekompletnym. Strona wprawdzie nie postawiła w skardze zarzutu w tym przedmiocie, jednakże Sąd wskazuje na błędne stanowisko organu co do negatywnej oceny poniesienia kosztów z konta obrotowego Spółdzielni nie zaś bezpośrednio z konta ZFRON. To stanowisko organu nie ma wpływu na wynik sprawy, niemniej Sąd podnosi, iż w orzecznictwie NSA i wojewódzkich sądów administracyjnych ugruntował się w stanie prawnym obowiązującym w dacie składania wniosku o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis przez Spółdzielnię pogląd, że art. 33 ust. 3 ustawy o rehabilitacji nie jest źródłem normy nakazującej dokonywanie zapłat za nabyte towary i usługi wyłącznie za pośrednictwem rachunku bankowego ZFRON, lecz stanowi jedynie o obowiązku nałożonym na pracodawcę przekazywania środków pieniężnych będących równowartością ulg podatkowych na wyodrębniony rachunek bankowy. Sąd nie dopatrzył się natomiast naruszenia art. 7 i 77 kpa uznając, iż postępowanie w sprawie prowadzone było przez organ zgodnie z zasadami w nich wyrażonymi. W związku z powyższym, nie znajdując wystarczających podstaw do uwzględnienia skargi i działając w oparciu o art. 151 ppsa, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.