I FZ 539/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Krzysztof Stanik po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Go 1290/10 oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 20 października 2010 r. nr od ... do ... w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpoznania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z dnia 24 lutego 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odmówił J. S. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu Sąd przedstawił sytuację finansową wnioskodawczyni, z której wynikało, że ma ona majątku ani oszczędności. Mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubentem. Utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę wynoszącego brutto 3.800 zł. Oświadczyła jednak, że połowa wynagrodzenia jest potrącana na poczet zajęcia w postępowaniu egzekucyjnym. Posiada samochód Renault Trafic, na zakup którego zaciągnęła kredyt. Samochód jest przewłaszczony na zabezpieczenie na rzecz banku. Według oświadczenia skarżącej, jej konkubent prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi miesięcznie dochód w wysokości 1.876 zł. Na wezwanie wystosowane w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) skarżąca przedstawiła wyciągi bankowe potwierdzające brak istotnych oszczędności gotówkowych. Przedstawiła także zaświadczenie o wysokości dochodów, z którego wynika, że skarżąca zarabia 3033,78 zł netto miesięcznie. Zastrzegła jednak, że zaświadczenie nie uwzględnia faktu zajęcia jej wynagrodzenia za pracę przez organ egzekucyjny. Złożyła również odpis rocznego zeznania podatkowego za 2009 r. zaświadczającego wysokość dochodów deklarowaną we wniosku, Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd pierwszej instancji nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku strony, gdyż uznał, że nie jest ona osobą na tyle ubogą by istniała potrzeba objęcia jej prawem pomocy. Powyższą konstatację potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 6 maja 2011 r., sygn. akt I FZ 99/11 oddalił złożone przez stronę zażalenie. W dniu 28 września 2011 r. do Sądu pierwszej instancji wpłynął wniosek strony o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu strona podniosła, że Naczelnik Urzędu Skarbowego dokonał zajęcia 50% jej wynagrodzenia oraz 100% konta gospodarczego. Postanowieniem z dnia 8 listopada 2011 r. Sąd pierwszej instancji oddalił wniosek strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że kwestia prawa pomocy była już prawomocnie osądzona, więc ponowny wniosek podlegał jedynie ocenie pod kontem przesłanek z art. 165 popsa, które w sprawie nie nastąpiły, albowiem strona nie wskazała istotnych zmian sytuacji finansowej, w porównaniu z sytuacją zaprezentowaną we wcześniejszych wnioskach. Na powyższe orzeczenie strona złożyła zażalenie (zarejestrowane w NSA pod sygn. akt I FZ 539/11), w którym wniosła o jego uchylenie i przekazanie wniosku do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazała na fakt, iż Sad pierwszej instancji odrzucił jej skargę, a zatem potrzebuje adwokata z urzędu w celu sporządzenia skargi kasacyjnej, gdyż sama nie posiada środków by takowego zatrudnić. Podniosła, że od 6 miesięcy nie płaci za media i za najem mieszkania. Przebywa w nieogrzewanych pomieszczeniach, gdyż nie ma środków na zakup opału. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził co następuje: Zażalenie jest zasadne, jednakże z przyczyn innych niż wskazała strona. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym może być przyznane jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wniosek w powyższym zakresie stanowił już przedmiot oceny sądów administracyjnych obu instancji, a zatem z chwilą oddalenia zażalenia przez NSA postanowieniem z dnia 6 maja 2011 r., sygn. akt I FZ 99/11 ustalenia poczynione w tym zakresie stały się prawomocne i wiążące. Nie mniej jednak stosownie do treści art. 165 popsa postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw, by analizowany wniosek strony oceniać z perspektywy powołanych przepisów, albowiem inny był zakres tegoż wniosku, tj. dotyczył jedynie ustanowienia adwokata. Stosownie do treści art. 245 § 3 popsa wniosek o ustanowienie adwokata stanowi wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, który to jest oceniany przez pryzmat innych przesłanek niż wniosek w zakresie całkowitym. Przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określone są w art. 246 § 1 pkt 2 popsa i jak wynika z akt sprawy, sytuacja materialna wnioskodawczyni nie była pod kontem tego przepisu jeszcze oceniana. W tym stanie sprawy wniosek o ustanowienie adwokata nie mógł być potraktowany jako wniosek o zmianę dotychczasowego postanowienia w trybie art. 165 popsa, albowiem inny był zakres żądania strony oraz przepisy mające w tym wypadku zastosowanie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 193 popsa orzekł jak w sentencji.