I FZ 538/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Krzysztof Stanik po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 6 września 2011 r. sygn. akt I SA/Go 1290/10 oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 20 października 2010 r. nr od ... do ... w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpoznania postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 24 lutego 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odmówił J. S. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu Sąd przedstawił sytuację finansową wnioskodawczyni, z której wynikało, że ma ona majątku ani oszczędności. Mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubentem. Utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę wynoszącego brutto 3.800 zł. Oświadczyła jednak, że połowa wynagrodzenia jest potrącana na poczet zajęcia w postępowaniu egzekucyjnym. Posiada samochód Renault Trafic, na zakup którego zaciągnęła kredyt. Samochód jest przewłaszczony na zabezpieczenie na rzecz banku. Według oświadczenia skarżącej, jej konkubent prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi miesięcznie dochód w wysokości 1.876 zł. Na wezwanie wystosowane w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) skarżąca przedstawiła wyciągi bankowe potwierdzające brak istotnych oszczędności gotówkowych. Przedstawiła także zaświadczenie o wysokości dochodów, z którego wynika, że skarżąca zarabia 3033,78 zł netto miesięcznie. Zastrzegła jednak, że zaświadczenie nie uwzględnia faktu zajęcia jej wynagrodzenia za pracę przez organ egzekucyjny. Złożyła również odpis rocznego zeznania podatkowego za 2009 r. zaświadczającego wysokość dochodów deklarowaną we wniosku, Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd pierwszej instancji nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku strony, gdyż uznał, że nie jest ona osobą na tyle ubogą by istniała potrzeba objęcia jej prawem pomocy. Powyższą konstatację potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 6 maja 2011 r., sygn. akt I FZ 99/11 oddalił złożone przez stronę zażalenie. Ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy wpłynął do Sądu pierwszej instancji w dniu 1 lipca 2011 r. Strona ponownie wniosła o zwolnienie jej kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu, podała nowe okoliczności, a mianowicie fakt, iż w związku z zaprzestaniem spłaty rat bank przejął jej samochód. Wynagrodzenie, które wpływa na jej konto to 1.014,22 zł, natomiast koszty miesięcznego utrzymania wraz z ratą kredytu ściąganą automatycznie przez Bank wynoszą 1.214,08 zł. Jej konkubent natomiast ma obecnie zajęte konto bankowe z tytułu prowadzonej egzekucji. Postanowieniem z dnia 6 września 2011 r. Sąd pierwszej instancji oddalił wniosek skarżącej w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w uzasadnieniu wskazując, że nie przedstawiła ona okoliczności, które w myśl art. 165 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 popsa uzasadniały by zmianę wcześniejszego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy. Sąd podkreślił, że jedyna nowa okoliczność to fakt pomniejszenia miesięcznego wynagrodzenia o kwotę wynikającą z prowadzonej egzekucji, co nie zostało poparte żadnymi stosownymi dokumentami. Ponadto Sąd dodał, że strona nie wykazała wpływu zajęcia konta konkubenta na jej sytuację finansową, albowiem z wniosku nie wynikało jednoznacznie aby partycypował on dotychczas w kosztach utrzymania wspólnego gospodarstwa domowego. Na powyższe orzeczenie strona złożyła zażalenie (zarejestrowane w NSA pod sygn. akt I FZ 538/11), w którym wniosła o jego uchylenie i przekazanie wniosku do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu przedstawiła dotychczasowe postępowanie w sprawie. Podniosła, ze nie jest w stanie uiścić wpisu w wysokości 100 zł. Ponadto odniosła się do art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, które gwarantują prawo do sądu osobom ubogim. Stwierdziła, że w rozmowach telefonicznych z pracownikami Sądu pierwszej instancji była dezinformowana w kwestii terminu i rodzaju postanowień, które są wydawane w jej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym może być przyznane jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wniosek w powyższym zakresie stanowił już przedmiot oceny sądów administracyjnych obu instancji, a zatem z chwilą oddalenia zażalenia przez NSA postanowieniem z dnia 6 maja 2011 r., sygn. akt I FZ 99/11 ustalenia poczynione w tym zakresie stały się prawomocne i wiążące. Nie mniej jednak stosownie do treści art. 165 popsa postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Stwierdzić należy, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że przedstawione przez stronę okoliczności faktyczne nie stanowiły na tyle istotnej zmiany stanu sprawy, która uzasadniałaby zastosowanie powyższego przepisu. Szczególnie na uwagę zasługuje fakt, iż strona w ponownym wniosku, powołując zajęcie rachunku konkubenta, nie wykazała wpływu tej okoliczności na jej sytuację finansową, albowiem z wniosku nie wynikało, aby partycypował on dotychczas w kosztach utrzymania wspólnego gospodarstwa domowego. Również twierdzenie o zajęciu połowy jej wynagrodzenia na poczet egzekucji komorniczej nie stanowi okoliczności nowej, albowiem fakt ten był znany Sądowi od momentu złożenia pierwszego wniosku i był wielokrotnie oceniany. Również w zażaleniu strona nie podniosła żadnych nowych argumentów, które uzasadniałyby uznanie, że jej sytuacja uległa diametralnemu pogorszeniu. Wnioskodawczyni w ramach zażalenia podała okoliczności znane Sądowi i analizowane na wcześniejszych etapach postępowania, oraz takie, które pozostawały bez wpływu na ocenę jej możliwości finansowych. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 193 popsa orzekł jak w sentencji.