III SA/Wa 1406/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Marika Krawczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2011 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwolnienia spod zajęcia wierzytelności na rachunku bankowym oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. po rozpatrzeniu zażalenia A. K. – Skarżącego, utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] września 2009r. w przedmiocie umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie zwolnienia spod zajęcia wierzytelności na rachunku bankowym. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że upomnieniem Nr UP [...] z dnia 10 lipca 2009 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. wezwał Skarżącego do uregulowania należności z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od niektórych przychodów w kwocie należności głównej 13.550,00 zł. w ciągu 7 dni od dnia doręczenia upomnienia z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, w przypadku nie uregulowania należności w terminie. Po bezskutecznym upływie terminu określonego w upomnieniu do uregulowania należności, w dniu 19 sierpnia 2009 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. jako wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym wystawił tytuł wykonawczy SM [...], obejmujący zaległe zobowiązanie Skarżącego z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od niektórych przychodów w kwocie należności głównej 13.550,00 zł. Niniejszy tytuł wykonawczy, w dniu 21 sierpnia 2009 r. organ egzekucyjny skierował do przymusowego ściągnięcia wymienionych w nim należności wraz z kosztami egzekucyjnymi poprzez zastosowanie egzekucji z rachunku bankowego w P. SA. Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 7 września 2009 r. natomiast zobowiązanemu doręczono zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego SM [...] w dniu 14 września 2009r. Pismem z dnia 8 września 2009 r. Skarżący zwrócił się z prośbą o odblokowanie jego konta firmowego, które zostało zajęte przez administracyjny organ egzekucyjny na kwotę 6380,00 EUR. Wyjaśnił, iż nie otrzymał żadnej decyzji ani zawiadomienia o wszczęciu postępowania, co jest niezgodne z ordynacją podatkową i w jego odczuciu bezprawne. Ponadto uniemożliwia prowadzenie działalności gospodarczej oraz powoduje spadek wiarygodności firmy w banku i będzie miało wpływ na przyznawaną, co roku linię kredytową. W dniu 17 września 2009 r. bank przekazał na konto organu egzekucyjnego egzekwowaną kwotę, realizując w całości przedmiotowe zajęcie egzekucyjne. Postanowieniem z dnia [...] września 2009 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. umorzył postępowanie w sprawie zwolnienia spod zajęcia wierzytelności na rachunku bankowym jako bezprzedmiotowe. Uzasadniając powyższe, organ egzekucyjny wyjaśnił, iż w dniu 17 września 2009 r. bank przekazał na konto organu egzekucyjnego egzekwowaną kwotę, realizując w całości zajęcie egzekucyjne. Uzyskana kwota została rozliczona i przekazana wierzycielowi, a postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego Nr SM [...] zakończone wskutek wyegzekwowania dochodzonej należności. W związku z powyższym postępowanie w sprawie wniosku o zwolnienie spod egzekucji wierzytelności na rachunku bankowym stało się bezprzedmiotowe. Pismem z dnia 15 października 2009r. Skarżący złożył odwołanie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zdaniem Skarżącego wydane postanowienie nie jest na tym etapie postępowania bezprzedmiotowe, ponieważ nie zostało zakończone postępowanie podatkowe, które zostało wszczęte 18 września 2009 r. w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego ze sprzedaży nieruchomości za 2004 r. Stwierdził, że Naczelnik Urzędu Skarbowego wydając zaskarżone postanowienie w trybie egzekucji administracyjnej, pozbawił go możliwości m. in. odwołania się od decyzji na podstawie art. 220 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej “O.p." oraz złożenia wniosku o wstrzymania wykonania decyzji na podstawie art. 224 O.p. Ponadto stwierdził, iż "wydając skarżone postanowienie Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. chce formalnie zakończyć i ukryć bezprawne działania pracowników Urzędu Skarbowego. Do 2009 r. akta odwołującego się były prowadzone w Urzędzie Skarbowym w W. na ul. L., a następnie zostały przesłane do Urzędu Skarbowego w W.. Odwołujący się od 2004 r. nie zalegał nigdy z podatkami, płacił je na bieżąco, a Urząd Skarbowy w W. potwierdzał to stosownymi zaświadczeniami. Dopiero Urząd Skarbowy w W. dopatrzył się rzekomej zaległości podatkowej z tytułu sprzedaży mieszkania w 2004r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie stwierdził, że przez zwolnienie spod egzekucji rozumieć należy niepodejmowanie lub odstąpienie od egzekucji w całości lub części składników majątkowych - art. 1a pkt 21 ustawy egzekucyjnej. W przypadku, zatem zakończenia postępowania egzekucyjnego przez zrealizowanie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, nie ma możliwości odstąpienia od egzekucji określonego wnioskiem składnika majątkowego co do, którego organ egzekucyjny na dzień podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie wniosku, nie prowadził już egzekucji. Powyższe potwierdza, zatem zasadność umorzenia przez organ egzekucyjny w trybie art. 105 K.p.a. postępowania w sprawie zwolnienia spod egzekucji składnika majątkowego jako bezprzedmiotowe. Organ odwoławczy powołując się na art. 105 § 1 k.p.a. wyjaśnił, że w sytuacji, gdy Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. nie rozporządza już składnikiem majątkowym zobowiązanego w zakresie niezbędnym do wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym, ponieważ bank w dniu 17 września 2009 r. dokonał całkowitej realizacji zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i przekazał żądaną kwotę organowi egzekucyjnemu, brak jest składnika mogącego być przedmiotem zwolnienia spod egzekucji. Wobec tego postępowanie wszczęte żądaniem strony, jako bezprzedmiotowe winno ulec umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący podniósł sprawę przewlekłości postępowania prowadzonego przez Dyrektora Izby Skarbowej w W.. Postanowieniu Skarżący zarzuca skandaliczne naruszenie prawa wynikającego z art. 35 K.p.a., naruszenie prawa zawartego w art. 7 i art. 26 § 5 u.p.e.a. oraz kłamstwo. Uzasadnienie postanowienia stanowi dla Skarżącego "klasyczny przykład hucpy", ponieważ: "Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. bez tytułu wykonawczego oraz bez doręczenia zawiadomienia, w dniu 28 sierpnia 2009 r. bezprawnie zajął konto firmowe Skarżącego, z którego zostały ściągnięte środki pieniężne.". Przedstawiając stan faktyczny sprawy wyjaśnił, że: - tytuł egzekucyjny otrzymał dopiero 14 września 2009 r., - w dniu 11 września 2009 r. złożył wniosek o odblokowanie konta firmy z uwagi na brak możliwości uregulowania zobowiązań, - Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. w dniu 23 września 2009 r. umorzył postępowanie w sprawie zwolnienia spod zajęcia wierzytelności na koncie firmy skarżącego, - zaskarżone Postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. rozpatrzył Dyrektor Izby Skarbowej w W. w dniu [...] kwietnia 2010 r., - jako podstawowe uzasadnienie wydanych Postanowień w/wymienieni przytoczyli fakt, że zajęcie egzekucyjne zostało już wykonane. Zdaniem Skarżącego, organ egzekucyjny bezprawnie zabiera środki z konta, a następnie skarga na czynności egzekucyjne zostaje umorzona jako bezprzedmiotowa z uwagi na fakt, że egzekucja została wykonana, co wyczerpuje definicję hucpy". W piśmie z dnia 25 lutego 2010r., stanowiącego uzupełnienie skargi Skarżący zarzucił naruszeniu art. 26 ustawy egzekucyjnej. Jego zdaniem doszło do złamania tego przepisu prawa, a dotyczy do faktu wystawienia tytułu wykonawczego w dniu 19 sierpnia 2009 r. i doręczenia go skarżącemu dopiero w dniu 14 września 2009 r. oraz wystawienia zajęcia rachunku bankowego w dniu 28 sierpnia 2009 r. i doręczenia go skarżącemu dopiero w dniu 14 września 2009 r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy, zważył co następuje; Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Zgodnie natomiast z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.), jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z tym, iż przepisy powołanej ustawy egzekucyjnej nie stanowią o bezprzedmiotowości postępowania, w tym zakresie stosownie do cytowanego wyżej art. 18 ustawy egzekucyjnej, należy stosować odpowiednio cytowany wyżej przepis Kodeksu postępowania administracyjnego. W doktrynie prawa administracyjnego utrwalił się pogląd, że organ administracji publicznej jest obowiązany umorzyć postępowanie z urzędu, w sytuacji gdy stało się ono bezprzedmiotowe z jakiejkolwiek przyczyny. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego występuje w przypadku, gdy brak jest któregokolwiek z elementów konstruujących przedmiot tego postępowania. Ponieważ przedmiotem postępowania administracyjnego jest sprawa indywidualna załatwiana w drodze decyzji administracyjnej przez organ administracji publicznej w rozumieniu KPA, zatem bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego należy pojmować jako "refleks bezprzedmiotowości sprawy administracyjnej, która miała być rozstrzygnięta w trybie tego postępowania" (Dawidowicz, Zarys procesu administracyjnego, s. 134). Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyr. z 9.11.1995 r., III ARN 50/95 (OSNAPiUS 1996, Nr 11, poz. 150) podkreślił, iż: "przesłanka uzasadniająca podjęcie decyzji o umorzeniu postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 KPA niewątpliwie zachodzi wówczas, gdy brak jest przedmiotu żądania (sprawy administracyjnej), dla zrealizowania którego postępowanie zostało wszczęte, co organ powinien rozważyć w świetle przepisów prawa materialnego mającego zastosowanie w sprawie i ustalonego stanu faktycznego w dniu podejmowania decyzji". Zdaniem NSA, z bezprzedmiotowością postępowania, w rozumieniu art. 105 KPA, mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ administracji publicznej stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (zob. wyr. NSA z 18.4.1995 r., SA/Łd 2424/94, ONSA 1996, Nr 2, poz. 80) - Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, dr Robert Kędziora, Rok wydania: 2010, Wydawnictwo: C.H.Beck, Wydanie: 3. Prowadzi to do wniosku, że postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji albo nie miała charakteru sprawy administracyjnej jeszcze przed datą wszczęcia postępowania, albo utraciła charakter sprawy administracyjnej w toku postępowania administracyjnego. W pierwszym przypadku postępowanie stało się bezprzedmiotowe, bowiem przyczyna bezprzedmiotowości została wykryta w toku postępowania, w drugim natomiast dlatego, że przyczyna bezprzedmiotowości pojawiła się po wszczęciu postępowania, a przed jego zakończeniem – Komentarz do art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego, Jaśkowska Małgorzata, Wróbel Andrzej, LEX/El. 2010. Przedmiotem żądania skarżącego w niniejszej sprawie było zwolnienie spod egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego. Stosownie bowiem do art. 13 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela. Zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a., zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest dokonywane do wysokości egzekwowanej należności. Zatem przekazanie organowi egzekucyjnemu przez bank zajętej kwoty w wysokości egzekwowanej należności skutkuje ukończeniem zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego oraz zakończeniem postępowania egzekucyjnego. Tym samym wobec okoliczności, iż w niniejszej sprawie na skutek dokonanego zajęcia rachunku bankowego, przekazano egzekwowaną należność w pełnej wysokości i zakończono tym samym postępowanie egzekucyjne przed rozpatrzeniem wniosku skarżącego o zwolnienie spod egzekucji wierzytelności z tego rachunku, słusznie uznano iż postępowanie w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe. Przestał bowiem istnieć przedmiot żądania, o którym stanowi cytowany art. 13 § 1 u.p.e.a. Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów skargi, a dotyczących prawidłowości prowadzenia postępowania egzekucyjnego, stwierdzić należy iż przedmiotem rozstrzygnięcia przez Sąd w niniejszej sprawie jest postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwolnienia spod zajęcia wierzytelności na rachunku bankowym, nie zaś rozstrzygnięcie w przedmiocie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 33 i nast. u.p.e.a.) czy skarg na czynności organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz przewlekłości postępowania egzekucyjnego (art. 54 u.p.e.a.). Badanie prawidłowości działania organów administracji w zakresie uregulowanym tymi przepisami skutkowałoby wykroczeniem poza granice sprawy zakończonej wydaniem zaskarżonego postanowienia. Z uwagi na powyższe, sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. .