IV SA/Wa 2153/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2011 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w S. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie nasiennictwa i ochrony roślin uprawnych - oddala skargę - Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa w K. działając na podstawie art. 106 § 3 i § 5 k.p.a. w związku z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o ochronie roślin (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r. Nr 133, poz. 849 z późn. zm.), po zapoznaniu się z wnioskiem z dnia 20 lipca 2010 roku P. Sp. z o.o., z siedzibą w S., dotyczącym pokrycia kosztów zwalczania i zapobiegania rozprzestrzeniania się bakterii Clavibacter michiganensis ssp. sepedonicus oraz przyznania odszkodowania za rzeczywistą szkodę poniesioną przez wnioskodawcę przy zwalczaniu i zapobieganiu rozprzestrzenianiu się tego organizmu, negatywnie zaopiniował powyższy wniosek P. Sp. z o.o. Na postanowienie to P. Sp. z o.o. złożyła zażalenie wskazując, że jej zdaniem opinia negatywna jest niezasadna z uwagi na to, że wymieniona we wniosku bakteria stanowi szczególne zagrożenie dla upraw ziemniaków. Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa postanowieniem z dnia [...] października 2010r. nr [...] po rozpatrzeniu zażalenia P. Sp. z o.o. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa w K. z dnia [...] sierpnia 2010 r. w sprawie opinii do wniosku o pokrycie kosztów zwalczania i zapobiegania rozprzestrzenianiu się bakterii Clavibacter michiganensis ssp. sepedonicus oraz przyznania odszkodowania za szkodę poniesioną przy zwalczaniu tej bakterii utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ centralny podał, że w związku z wykryciem w gospodarstwie P. Sp. z o.o., bakterii Clavibacter michiganensis ssp. sepedonicus, Wojewódzki Inspektor w K., właściwy miejscowo ze względu na prowadzoną uprawę porażonych ziemniaków, wydał decyzje administracyjne z dnia [...] grudnia 2009 r., z dnia [...] grudnia 2009 r. oraz z dnia [...] stycznia 2010 r, w których określił zasady postępowania w związku z wykryciem organizmu kwarantannowego. Ponieważ strona stwierdziła, że wskazane działania zwalczające tą chorobę, naraziły ją na duże straty finansowe, to zgodnie z art. 11 ustawy o ochronie roślin, wystąpiła do Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa z wnioskiem o pokrycie kosztów zwalczania i zapobiegania rozprzestrzenianiu się bakterii oraz przyznanie odszkodowania za straty poniesione w wyniku jej zwalczania. Wojewódzki Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa w K. negatywnie zaopiniował przedmiotowy wniosek. Zdaniem Głównego Inspektora argumenty przedstawione w zażaleniu przez stronę nie są zasadne i brak było podstaw do zmiany czy też uchylenia zaskarżonego postanowienia organu pierwszej instancji. Bakteria Clavibacter michiganensis ssp. sepedonicus, sprawca bakteriozy pierścieniowej ziemniaka jest organizmem kwarantannowym, podlegającym obowiązkowi zwalczania na koszt posiadacza upraw (art. 8 ustawy o ochronie roślin). Wykrycia tej bakterii notowane są corocznie, jednakże ich ilość od kilku lat sukcesywnie spada. Stwierdzenie więc strony, że w przedmiotowej sprawie została dokonana przez Wojewódzkiego Inspektora w K. błędna interpretacja pojęcia szczególnego zagrożenia, jest niezasadne. Podkreślono, że wystąpienie tej bakterii, uznanej co prawda, za organizm o dużej szkodliwości i zaliczonej przez to do organizmów kwarantannowych podlegających obowiązkowi zwalczania, nie stwarza ryzyka szczególnego zagrożenia dla kraju. Należy bowiem rozróżnić aspekt dużej szkodliwości choroby od aspektu szczególnego zagrożenia fitosanitarnego kraju. Aspekt dużej szkodliwości choroby, odnosi się do jej negatywnego wpływu na konkretne rośliny, uprawy czy produkty roślinne oraz do zakresu wywoływanych strat. Wystąpienie organizmu kwarantannowego może wywoływać poważne szkody w danych uprawach/roślinach/produktach roślinnych, które zazwyczaj związane są bezpośrednio z objawami choroby lub wpływem na dalsze postępowanie z takimi materiałami. Straty ponoszone przez posiadaczy są również powiązane z podejmowanymi, koniecznymi działaniami zwalczającymi, obejmującymi m.in. niszczenie roślin czy produktów roślinnych, stosowanie odpowiednich zabiegów, płodozmianów czy dyskwalifikację materiałów siewnych. Jednakże duża szkodliwość organizmu kwarantannowego, w danej uprawie/roślinach/produktach roślinnych, nie oznacza jednocześnie wystąpienia ryzyka szczególnego zagrożenia ze strony tego organizmu, odnoszącego się do niepożądanego wpływu oraz braku skuteczności podejmowanych działań zwalczających na obszarze kraju. Stosowane środki fitosanitarne w Polsce pozwalają zapobiegać niekontrolowanemu rozprzestrzenieniu się bakterii i umożliwiają wyeliminowanie źródła porażenia. Szczególne zagrożenie, o którym mowa w art. 11 w/w ustawy o ochronie roślin, należy zaś rozumieć jako ryzyko wystąpienia epidemii choroby lub gradacji szkodnika w skali kraju lub regionu, a nie poszczególnego gospodarstwa. Same straty finansowe poniesione przez stronę nie mogą więc stanowić podstawy do przyznania odszkodowania z tytułu art. 11 w/w ustawy o ochronie roślin. Na powyższe postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa z dnia [...] października 2010 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła P. Sp. z o.o. zarzucając temu postanowieniu niezgodność z prawem. W uzasadnieniu skargi, skarżąca zarzuciła naruszenie przez organ art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wszystkich dowodów a także błędną ocenę zebranego materiału dowodowego, a także błędną interpretacje art. 11 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o ochronie roślin poprzez stwierdzenie, że wykrycie Clavibacter michiganensis ssp. sepedonicus w P. Sp. z o.o. nie stanowi szczególnego zagrożenia przez organizmy kwarantannowe dla upraw ziemniaków. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej wskazane kryteria, nie uznał zasadność skargi, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o ochronie roślin w przypadku szczególnego zagrożenia przez organizmy kwarantannowe lub w przypadku wystąpienia organizmu szkodliwego, który nie występował dotychczas na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a który może spowodować znaczne lub całkowite zniszczenie roślin, produktów roślinnych lub przedmiotów, Główny Inspektor, na wniosek posiadacza, zaopiniowany przez wojewódzkiego inspektora, może, w drodze decyzji, ze środków budżetowych, z części, której dysponentem jest minister właściwy do spraw rolnictwa: 1) całkowicie lub częściowo pokryć koszty zwalczania i zapobiegania rozprzestrzeniania się tych organizmów, 2) przyznać odszkodowanie za rzeczywistą szkodę poniesioną przez posiadaczy przy zwalczaniu lub zapobieganiu rozprzestrzeniania się tych organizmów - biorąc pod uwagę wystąpienie organizmu szkodliwego, charakteryzującego się szczególną szkodliwością, oraz wysokość strat spowodowanych jego wystąpieniem. Z brzmienia powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że środki budżetowe na pokrycie kosztów zwalczania i zapobiegania rozprzestrzeniania się organizmów kwarantannowych oraz przyznania odszkodowania za rzeczywistą szkodę poniesioną przez wnioskodawcę przy zwalczaniu i zapobieganiu rozprzestrzenianiu się tego organizmu mogą być uruchomione jedynie w sytuacji wystąpienia szczególnej szkodliwości tego organizmu rozumianej jako szkodliwość w skali kraju nie zaś szkodliwość dla określonego producenta. Przyznanie środków budżetowych w oparciu o art. 11 ww. ustawy dotyczy sytuacji zupełnie wyjątkowych, nadzwyczajnych i nie może służyć pokrywaniu strat poszczególnych producentów rolnych, powstałych w sytuacjach, które nie stanowiły zagrożenia fitosanitarnego kraju. Rozpatrując sprawę w świetle wyżej wskazanych kryteriów, Sąd doszedł do wniosku, iż rozstrzygnięcia organów obu instancji, są zgodne z obowiązującym porządkiem prawnym. W toku postępowania administracyjnego organy ochrony roślin zasadnie przyjęły, że Bakteria Clavibacter michiganensis ssp. sepedonicus, jest organizmem kwarantannowym, podlegającym obowiązkowi zwalczania na koszt posiadacza upraw ( art. 8 ustawy o ochronie roślin). Wykrycia tej bakterii notowane są w Polsce corocznie. Stwierdzenie strony skarżącej, że organ w przedmiotowej sprawie dokonał błędnej interpretacja pojęcia szczególnego zagrożenia, jest niezasadne. Należy podkreślić, że wystąpienie tej bakterii, nie stwarza ryzyka szczególnego zagrożenia dla kraju. W skarżonej decyzji organ dokonał w sposób prawidłowy rozróżnienia aspektu dużej szkodliwości choroby od aspektu szczególnego zagrożenia fitosanitarnego kraju. Aspekt dużej szkodliwości choroby, odnosi się do jej negatywnego wpływu na konkretne rośliny, uprawy czy produkty roślinne oraz do zakresu wywoływanych strat. Wystąpienie organizmu kwarantannowego może wywoływać poważne szkody w danych uprawach roślinnych. Straty ponoszone przez posiadaczy są również powiązane z podejmowanymi, koniecznymi działaniami zwalczającymi, obejmującymi m.in. niszczenie roślin czy produktów roślinnych, stosowanie odpowiednich zabiegów, płodozmianów czy dyskwalifikację materiałów siewnych. Jednakże duża szkodliwość organizmu kwarantannowego, w danej uprawie, nie oznacza jednocześnie wystąpienia ryzyka szczególnego zagrożenia ze strony tego organizmu, odnoszącego się do niepożądanego wpływu oraz braku skuteczności podejmowanych działań zwalczających na obszarze kraju. Stosowane środki fitosanitarne w Polsce pozwalają zapobiegać niekontrolowanemu rozprzestrzenieniu się bakterii i umożliwiają wyeliminowanie źródła porażenia. Szczególne zagrożenie, o którym mowa w art. 11 ustawy o ochronie roślin, należy zaś rozumieć jako ryzyko wystąpienia epidemii choroby lub gradacji szkodnika w skali kraju lub regionu, a nie poszczególnego gospodarstwa. Same straty finansowe poniesione przez stronę nie mogą więc stanowić podstawy do przyznania odszkodowania z tytułu art. 11 ustawy o ochronie roślin. Czy też do wydania oczekiwanej w tym przedmiocie przez wnioskodawcę opinii określonej treści. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonym postanowieniu naruszenia prawa. Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.