I SA/Wa 1168/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Miernik (spr.) Sędzia WSA Joanna Skiba Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2011 r. sprawy ze skargi M. S., K. B. i K. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [....] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania i wypłaty odszkodowania oddala skargę. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [..], po rozpatrzeniu odwołania M. S., H. Z. i K. B., reprezentowanych przez E. S., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [..] W. z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] orzekającą o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną na terenie W., stanowiącą dawny blok nr [...] działkę nr [..] a obecnie stanowiącą część działki ewid. nr [..] z obrębu [..] zajętą w latach 1939-1945 pod budowę węzła kolejowego W. Decyzja został wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej [...] W. z dnia [..] kwietnia 1953 r. nr [...] wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położone we wsi O.,[...], wsi M., w skład których wchodziły działki o łącznej powierzchni [...] ha [..] m2, stanowiące własność osób wymienionych w w/w orzeczeniu oraz właścicieli nieustalonych. Orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej [..] Warszawy z dnia [..] maja 1961 r. nr [..] sprostowano powyższe orzeczenie o wywłaszczeniu w ten sposób, że zamiast [..] ha [...] m2 ogólnej powierzchni wywłaszczonej nieruchomości winno być [...] ha [...] m2. Organ ustalił, że powyższe orzeczenia są prawomocne i podlegają wykonaniu z datą [..] marca 1962 r. Organ wskazał, że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4 poz. 31) oraz na podstawie art. 1, art. 2 ust. 1 i art. 4 dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczeniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939-1945 (Dz. U. z 1949 r. Nr 20 poz. 138, Nr 65 poz. 527). W dniu [...] listopada 2005 r. M. S., H. Z. i K. B., reprezentowane przez E. S., wniosły o przyznanie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość położoną na terenie W., stanowiącą dawny blok nr [...] działkę nr [...]. Organ wskazał, że zgodnie z zaświadczeniem Sądu Rejonowego dla W. Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia [...] maja 2006 r. w dziale II wykazu księgi hipotecznej pod nazwą [...] znajduje się zastrzeżenie z wniosku nr [...] z dnia [...] grudnia 1942 r. (k-98 księgi umów), w którym został powołany Wyrok Sądu Polubownego z dnia 18 sierpnia 1942 r. opatrzony klauzulą wykonalności Sądu Okręgowego w W. z dnia [..] listopada 1942 r. nr [...], na mocy którego w drodze podziałów działka nr [..] z bloku [...], wskazanego na planie złożonym pod nr [..] do zbioru dowodów tomu IV tej księgi o obszarze [...] m2, należącego do J. S., została przyznana na własność K. S.. Następnie zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] Warszawy Wydział I Cywilny sygn. akt. [..] z dnia [..] lutego 1975 r. spadek po K. S. nabyli żona M. S. z domu S. oraz córki M. S., H. M. z d. S., K. B. z d. S. w częściach równych po ¼ części spadku każdy. Następnie zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] W. Wydział II Cywilny sygn. akt. z dnia [...] sierpnia 1992 r. spadek po M. S. nabyła córka M. S. w całości. Prezydent [...] W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] umorzył postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe wskazując, że roszczenie o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość uległo przedawnieniu. M. S., H. Z. i K. B., reprezentowane przez E. S., złożyły od powyższej decyzji odwołanie kwestionując zasadność umorzenia postępowania. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że postępowanie podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe, gdyż postępowanie wywłaszczeniowe odbywało się na zasadach i w trybie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r., który uchylony został ustawą z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94), a wymóg ustalenia odszkodowania nie był obligatoryjnie powiązany z kwestią wydania orzeczenia o wywłaszczeniu. Z art. 39 ww. dekretu wynika, że roszczenia odszkodowawcze przedawniają się po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji. Orzeczenie Prezydium Rady Narodowej [...] W. z dnia 30 kwietnia 1953 r. o wywłaszczeniu m.in. d. dz. nr [...] z bloku [...] stało się ostateczne z dniem [...] marca 1962 r. W rezultacie - zdaniem organu - w dniu 17 marca 1965 r. upłynął termin do występowania z roszczeniem o orzeczenie o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość. Wniosek taki następcy prawni poprzednich właścicieli wywłaszczonej nieruchomości złożyli z uchybieniem wyżej wskazanego terminu. Zatem w ocenie organu taki stan rzeczy powoduje oczywistą bezprzedmiotowość postępowania odszkodowawczego. Nadto Wojewoda [...] wskazał, iż dokonana przez organ I instancji ocena stanu faktycznego i prawnego jest prawidłowa i wynika z niej oczywisty brak podstaw do merytorycznego rozpatrywania sprawy odszkodowania, co uzasadnia utrzymanie decyzji w mocy. M. S., H. Z. i K. B . - reprezentowane przez E. S. wniosły od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżące zarzuciły wydanie zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem prawa i wniosły o wznowienie postępowania. Ponadto wskazały, że przekroczone zostały terminy do załatwienia sprawy określone w k.p.a. Zarzuciły, że zaskarżona decyzja została wydana bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska Ministra Infrastruktury. Nadto skarżące powołały się na szereg różnych postępowań toczących się w Ministerstwie Infrastruktury, które ich zdaniem mają znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu. Nieruchomość położona na terenie W., stanowiąca dawny blok nr [...] działkę nr [...], a obecnie stanowiącą część działki ewid. nr [..] z obrębu [...] zajęta w latach 1939-1945 pod budowę węzła kolejowego W. została wywłaszczona na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U z 1952 Nr 4, poz. 25) oraz dekretu z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczaniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 – 1945 (Dz. U. Nr 20, poz. 138). Zgodnie z art. 33 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U z 1952 Nr 4, poz. 25) ustalenie odszkodowania za wywłaszczona nieruchomość następowało na wniosek strony. W art. 39 tego dekretu wskazano, że roszczenia odszkodowawcze przedawniają się po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji. Jeśli zaś chodzi o dekret z dnia 7 kwietnia 1948 r. o wywłaszczaniu majątków zajętych na cele użyteczności publicznej w okresie wojny 1939 – 1945 (Dz. U. Nr 20, poz. 138) to przewidywał on, że w postępowaniu w sprawie wywłaszczenia nieruchomości ustalenie odszkodowania dokonywane jest na wniosek właściciela (art. 4 ust. 1 pkt 6). Z akt sprawy wynika, że orzeczenie o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości z dnia 30 kwietnia 1953 r. jest prawomocne i podlega wykonaniu z dniem 17 marca 1962 r. A zatem organ orzekający prawidłowo ustalił, że roszczenie o ustalenie odszkodowania w rozpoznawanej sprawie wygasło z dniem [...] marca 1965 r. Oznacza to, że wniosek o ustalenie odszkodowania złożony w dniu [...] listopada 2005 r. przez następców prawnych wywłaszczonej właścicielki jest bezskuteczny i powoduje oczywistą bezprzedmiotowość postępowania w sprawie. Odnosząc się do złożonego na rozprawie w dniu 3 lutego 2011 r. wniosku o zawieszenie postępowania sądowego do czasu rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sprawy o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] W. z dnia [..] kwietnia 1953 r. nr [...] o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości wskazać należy, że jest on niezasadny. Kwestia legalności orzeczenia o wywłaszczeniu nie stanowi zagadnienia wstępnego dla sprawy o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Stwierdzenie nieważności orzeczenia o wywłaszczeniu czyniłoby postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość również bezprzedmiotowym, tyle że z innej przyczyny. Zarzuty skargi dotyczące wydania orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] W. z dnia [...] kwietnia 1953 r. nr [...] z rażącym naruszeniem prawa pozostają poza granicami niniejszej sprawy, która dotyczy umorzenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania. Wyjaśnić też należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że nie jest rolą sądu administracyjnego wznawianie postępowania administracyjnego. Ta kompetencja przysługuje wyłącznie organom administracyjnym. W ramach niniejszego postępowania nie może być uwzględniony zarzut opieszałego rozpoznawania sprawy przez organy administracyjne, bowiem bezczynność organów administracji zwalcza się skargą na ich bezczynność. Z powyższych względów skarga nie mogła być uwzględniona. W świetle przedstawionego wyżej stanu sprawy Sąd nie znalazł podstaw do uznania, iż zaskarżona decyzja narusza prawo. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.