I OSK 866/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2011-09-14
Skład orzekający: Irena Kamińska, Anna Lech, Jacek Hyla
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała Zarządu Dzielnicy odmowa zakwalifikowania do wynajęcia pracowni i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem pracowni podlega kontroli sądu administracyjnego i czy została wydana z naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził, że uchwała Zarządu Dzielnicy w sprawie odmowy zakwalifikowania do wynajęcia lokalu będącego pracownią twórczą jest aktem z zakresu administracji publicznej podlegającym kontroli sądu administracyjnego. Sąd stwierdził nieważność uchwały z powodu rażącego naruszenia przepisów prawa miejscowego oraz zasady dobrej administracji, gdyż organ nie rozpoznał merytorycznie kwestii spełniania przez skarżącą przesłanek do najmu pracowni twórczej i nie uwzględnił zmiany zakresu wniosku.Stan faktyczny
A. K. – B. złożyła w 2006 r. wniosek o wynajęcie lokalu będącego pracownią twórczą w Warszawie, który wcześniej zajmował jej zmarły ojciec. Zarząd Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy odmówił zakwalifikowania jej do najmu i umieszczenia na liście oczekujących. Skarżąca kwestionowała tę uchwałę, wskazując, że wniosek dotyczy nie tylko konkretnego lokalu, ale także możliwości najmu innej pracowni twórczej. Organ nie rozpoznał merytorycznie tej kwestii, co doprowadziło do sporu sądowego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną Zarządu Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy i zasądził od niej na rzecz A. K. – B. kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Irena Kamińska Sędziowie: sędzia NSA Anna Lech (spr.) sędzia del. NSA Jacek Hyla Protokolant asystent sędziego Krzysztof Tomaszewski po rozpoznaniu w dniu 14 września 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Zarządu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lutego 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 2214/10 w sprawie ze skargi A. K. – B. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do wynajęcia pracowni i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem pracowni 1. oddala skargę kasacyjną 2. zasądza od Zarządu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy na rzecz A. K. – B. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego
Wyrokiem z dnia 4 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 2214/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność uchwały Zarządu Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy z dnia [...] maja 2010 r., nr [...], w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do wynajęcia pracowni i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem pracowni.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny sprawy: A. K. – B. w dniu 21 grudnia 2006 r. wystąpiła do Urzędu Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy z wnioskiem o wynajęcie lokalu nr [...] w budynku przy ul. M. [...] w Warszawie będącego pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki. Najemcą tego lokalu był ojciec wnioskodawczyni P. W. K., który zmarł w dniu 22 marca 2003 r.
Burmistrz Dzielnicy Śródmieście m. st. Warszawy uchwałą nr [...] z dnia [...] maja 2007 r. odmówił zakwalifikowania A. K. – B. do wynajęcia opisanego lokalu oraz umieszczenia jej na liście osób zakwalifikowanych do wynajęcia pracowni.
Na tę uchwałę A. K. – B. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który skargę odrzucił postanowieniem z dnia 19 listopada 2007 r. sygn. akt lV SA/Wa 2120/07 podając, że żądanie w niej zawarte nie mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego.
Na to postanowienie A. K. – B. złożyła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który uznał, że wyłoniło się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości dotyczące charakteru prawnego uchwały Zarządu Dzielnicy kwalifikującej bądź odmawiającej zakwalifikowania wnioskodawców do zawarcia umowy najmu lokalu komunalnego przeznaczonego na pracownię do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki, i przedstawił to zagadnienie do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Uchwałą z dnia 21 lipca 2008 r. sygn. akt I OPS 4/08 skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdził, że uchwała Zarządu Dzielnicy m.st. Warszawy odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, w tym także lokalu będącego pracownią służącą prowadzeniu działalności w dziedzinie kultury i sztuki jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.).
Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 17 września 2008 r. sygn. akt I OSK 53/08 uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2007 r. odrzucające skargę i przekazał sprawę ze skargi A. K. – B. na uchwałę Zarządu Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy z dnia [...] maja 2007 r. do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 8 maja 2009 r. sygn. akt. VI SA/Wa 2226/08 stwierdził niezgodność z prawem powołanej uchwały nr [...].
Od tego wyroku skargę kasacyjną złożyło Miasto Stołeczne Warszawa, którą to skargę Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wyrokiem z dnia 25 stycznia 2010r., sygn. akt I OSK 1241/09.
Ponownie rozpatrując sprawę Zarząd Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy podjął w dniu [...] maja 2010 r. uchwałę nr [...], w której odmówił zakwalifikowania wnioskodawczyni do wynajęcia na czas nieoznaczony lokalu nr [...] w budynku przy ul. M. [...] w Warszawie, będącego pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki, i umieszczenia jej na liście osób oczekujących na najem lokalu będącego pracownią.
W uzasadnieniu organ zwrócił uwagę na zapadłe w tej sprawie wyroki sądów powszechnych – wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Śródmieścia I Wydział Cywilny, sygn. akt I C 504/08, oraz wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie Wydział V Cywilny – Odwoławczy, sygn. akt V Ca 1119/09, który oddalił apelację m. st. Warszawy.
Organ wskazał, że z postanowienia Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy Wydział III Cywilny z dnia 17 września 2004 r. sygn. akt III NS 1336/04 wynika, iż P. N. K. nabył w całości spadek po P. W. K. Zatem wobec okoliczności, że przedmiotowy lokal nie jest wolny pod względem prawnym, gdyż jego najemcą jest P. N. K., nie ma, w ocenie organu, możliwości zakwalifikowania A. K. – B. do wynajęcia tego lokalu na czas nieoznaczony i umieszczenia wyżej wymienionej na liście osób oczekujących na najem lokalu. Z tych powodów rozpatrywany wniosek ponownie uzyskał negatywną opinię Komisji Mieszkaniowej Rady Dzielnicy Śródmieście.
Na uchwałę Zarządu Dzielnicy Śródmieście Miasta Stołecznego Warszawy z dnia [...] maja 2010 r. A. K. – B. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie.
W ocenie skarżącej organ błędnie uznał, że złożony przed kilku już laty wniosek dotyczył tylko lokalu nr [...] przy ul. M. [...] w Warszawie. Ze wszystkich podjętych dotąd rozstrzygnięć sądowoadministracyjnych wynika, w ocenie skarżącej, że istotą rozstrzyganej sprawy jest zakwalifikowanie i umieszczenie na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkalnego zasobu gminy, w tym także lokalu będącego pracownią służąca prowadzeniu działalności w dziedzinie kultury i sztuki. W opinii skarżącej zarówno z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2009 r., jak i z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2010 r., jednoznacznie wynika, że zakładaną konsekwencją uchylenia uchwały Zarządu Dzielnicy z 2007 r. będzie ponowne rozpatrzenie merytoryczne złożonego wniosku, gdyż wniosek ten nie dotyczy tylko lokalu nr [...] położonego przy ul. M. [...] w Warszawie, ale zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na wynajęcie takiego lokalu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego aktu. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 4 lutego 2011 r. pełnomocnik organu modyfikując to stanowisko stwierdził, że organ wnosi o odrzucenie złożonej skargi, ponieważ skarżąca nie ma interesu prawnego w zaskarżeniu przedmiotowej uchwały, ewentualnie wnosi o jej oddalenie. W uzasadnieniu złożonej odpowiedzi na skargę organ podniósł, że z wniosku A. K. –B. z dnia 20 grudnia 2006 r. wynika wprost, że wnioskuje ona o wynajęcie z zasobów miasta konkretnego lokalu nr [...] położonego w Warszawie przy ul. M. [...]. Tak więc wniosek ten nie może być traktowany jako wniosek o wynajęcie jakiegokolwiek lokalu, będącego pracownią twórczą, lecz jako wniosek o wynajęcie konkretnego lokalu wskazanego w tym wniosku.
Wyrokiem z dnia 4 lutego 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 2214/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdzając nieważność uchwały Zarządu Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy z dnia [...] maja 2010 r., nr [...]. wskazał, że w niniejszej sprawie zastosowanie mają art. 153 oraz 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.).
Sąd pierwszej instancji podniósł, że w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 2226/08 tenże Sąd wskazał, że źródłem interesu prawnego skarżącej jest uchwała Rady m.st. Warszawy w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy, jako akt prawa miejscowego.
W tej sytuacji Sąd uznał, że zarzut braku legitymacji po stronie skarżącej do kwestionowania przed sądem prawidłowości uchwały Zarządu Dzielnicy Śródmieście Miasta Stołecznego Warszawy z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] odmawiającej zakwalifikowania wnioskodawczyni do wynajęcia lokalu nr [...] w budynku przy ul. M. [...] w Warszawie i umieszczenia jej na liście osób oczekujących na najem lokalu będącego pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki, jest bezzasadny i nie znajduje uzasadnienia prawnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zgodnie z zaleceniami wynikającymi z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 2226/08, jak i wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2010 r., istotą rozpoznawanej sprawy jest rozstrzygnięcie kwestii możliwości zakwalifikowania skarżącej do najmu lokalu będącego pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki oraz kwestia możliwości umieszczenia skarżącej na liście osób oczekujących na najem lokalu będącego pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki.
Pomimo jednak tych zaleceń uchwała z dnia [...] maja 2010 r. wyjaśnia jedynie dlaczego nie jest możliwy do zrealizowania wniosek skarżącej o wynajem lokalu nr [...] w budynku przy ul. M. [...] w Warszawie. Ponadto organ rozstrzygnął też odmownie kwestię możliwości umieszczenia skarżącej na liście osób oczekujących na najem jakiegokolwiek innego lokalu spełniającego powyższe warunki, przy czym, nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia, czy skarżąca spełnia, czy też nie spełnia przesłanek określonych w § 38 uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy nr LVIII/1751/2009 z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu.
Wobec tego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że wydając zaskarżoną uchwałę organ rażąco naruszył przepisy § 24 w związku z § 38 uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy nr LVIII/1751/2009 z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu. Oznacza to, że zapadłe rozstrzygnięcie wydane zostało również z rażącym naruszeniem przepisów art. 153 i 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.).
Sąd wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ przede wszystkim winien prawidłowo określić zakres przedmiotowy żądania skarżącej wynikający z treści jej wniosku złożonego w 2006 r., biorąc przy tym pod uwagę zaistniałe dotychczas zmiany stanu faktycznego i prawnego sprawy. Następnie w zależności od poczynionych ustaleń organ powinien zebrać i przeanalizować całość dostępnych dokumentów i ewentualnie przeprowadzić inne dowody, które pozwolą na właściwą ocenę zasadności nie tylko wniosku skarżącej co do możliwości zakwalifikowania jej do wynajęcia lokalu nr [...] w budynku przy ul. M. [...] w Warszawie, lecz pozwolą odpowiedzieć na pytanie, czy skarżąca spełnia, czy nie spełnia przesłanek do umieszczenia jej na liście osób oczekujących na najem jakiegokolwiek innego niż przedmiotowy lokalu będącego pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożył Zarząd Dzielnicy Śródmieście m. st. Warszawy, wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, jak również o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1) przepisów postępowania polegające na uwzględnieniu skargi pomimo braku podstaw do jej uwzględnienia, to jest naruszenie normy przepisu art. 147 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz, 12070 ze zm.);
2) przepisów postępowania polegające na umieszczeniu w sentencji wyroku odmiennego od zawartego w uchwale Organu przedmiotu zaskarżenia to jest naruszenie art. 138 i art. 134 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,
3) przepisów postępowania, to jest art. 190 oraz art. 153 ustawy wskazanej wyżej ustawy, poprzez błędne uznanie, że w przedmiotowej sprawie Sąd orzekający związany był wytycznymi zawartymi w postanowieniach i wyrokach wydanych przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawach dotyczących skarg na uchwałę Zarządu Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy nr [...] z dnia [...] maja 2007 r.,
4) przepisów postępowania to jest art. 153 powołanej ustawy, przez sformułowanie niewłaściwej oceny prawnej sprawy i wskazań co do dalszego postępowania,
5) przepisów prawa materialnego, to jest § 24 i § 38 Uchwały Nr LVI 11/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego Nr 132, poz. 3937).
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w sentencji zaskarżonego wyroku błędnie wskazano przedmiot uchwały, to jest "odmowa zakwalifikowania do wynajęcia pracowni i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem pracowni". Tymczasem przedmiotem tym było: "rozpatrzenie wniosku A. K. – B. o wynajęcie lokalu nr [...] w budynku przy ul. M. [...] w Warszawie będącego pracownią służącą twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki na czas nieoznaczony". Zdaniem skarżącego kasacyjnie wada ta została spowodowana faktem, że Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie dokonał analizy przepisów Uchwały Nr LVI 11/1751/2009 z dnia 9 lipca 2009 r. a tym samym dokonał rozdzielnia dwóch, immanentnie ze sobą związanych czynności.
Wskazano, że w zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji nie dokonał w zasadzie żadnych nowych ustaleń, lecz oparł się jedynie na wydanych już wyrokach w sprawie skargi A. K. – B. na uchwałę Zarządu Dzielnicy m.st. Warszawy Nr 773/07 z dnia 30 maja 2007 r. Zdaniem autora skargi kasacyjnej cytowany przez Sąd w zaskarżonym wyroku fragment wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1241/09, nie odnosił się do zarzutów skargi kasacyjnej, lecz stanowił wyabstrahowany z kontekstu rozpoznania zarzutów skargi element rozważań Sądu. Wobec tego uznano, że rozważania te nie mogą być uznane za wytyczne wiążące zarówno kolejne składy orzekające w sprawie, jak również organ. W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, wykonanie tych wytycznych Sądu spowodowałoby konieczność naruszenia przez organ postanowień § 24 i 38 uchwały Rady m.st. Warszawy Nr LVI 11/1751/2009 z dnia 9 lipca 2009 r. Narusza to także art. 153 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wskazano, że – zgodnie z § 24 wskazanej wyżej uchwały z dnia 9 lipca 2009r.– organ władny jest rozpatrzyć sprawę zgodnie z wolą strony wyrażoną we wniosku, co w niniejszej sprawie uczynił. Podkreślono, że wniosek złożony w niniejszej sprawie przez A. K. – B. nie zawiera w swej treści żadnego żądania wariantowego, a zatem przedmiotem rozpatrzenia sprawy najmu była wyłącznie kwalifikacja do wynajęcia konkretnego lokalu – nr [...] w budynku przy ul. M. [...] w Warszawie, a nie kwalifikacja do wynajęcia jakiejkolwiek pracowni twórczej z gminnego zasobu lokalowego na obszarze Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy.
Niezasadnie zatem – w ocenie organu – Sąd pierwszej instancji w wytycznych zawartych w zaskarżonym wyroku nakazał organowi rozszerzenie procedowania na sprawę wynajęcia jakiejkolwiek pracowni, o co strona nigdy nie zawnioskowała. Podkreślono, że wniosek w tym przedmiocie nie był również nigdy przez stronę zmieniony, czy też rozszerzony.
W ocenie skarżącego kasacyjnie uznać należy, że Uchwała Nr [...] Zarządu Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy z dnia [...] maja 2010 r. prawidłowo dotyczyła rozpatrzenia wniosku o wynajęcie konkretnego lokalu nr [...] w budynku przy ul. M. [...] w Warszawie będącego pracownią twórcy do prowadzenia działalności w dziedzinie kultury i sztuki.
W piśmie stanowiącym uzupełnienie skargi kasacyjnej Zarząd Dzielnicy Śródmieście m. st. Warszawy wniósł o jej odrzucenie ze względu na fakt, iż sprawa nie podlega kognicji sądów administracyjnych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 wskazanej wyżej ustawy, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
W rozpoznawanej sprawie organ w piśmie stanowiącym jego uzupełniające stanowisko zakresie złożonej skargi kasacyjnej wniósł o odrzucenie tejże skargi ze względu na brak właściwości sądu administracyjnego do rozpoznawania spraw tego rodzaju. Zauważyć jednak należy, że pismo, o którym mowa zostało złożone już po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
Niezależnie jednak od powyższego wskazać należy, że z treści art. 183 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika prawo strony do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych. Norma ta nie wprowadza dopuszczalności dokonania zmiany ustawowych podstaw przytaczanych w skardze kasacyjnej, czy też ich rozszerzania. Z treści tego przepisu wynika zatem jednoznacznie, że chodzi w nim o przytoczenie nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze, a nie o przytoczenie nowych podstaw kasacyjnych wraz z ich uzasadnieniem. Powołany wyżej przepis nie dostarcza więc dostatecznych podstaw do zmiany lub rozszerzenia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze, zwłaszcza po upływie terminu przewidzianego do wniesienia skargi kasacyjnej.
Oznacza to, że w niniejszej sprawie niedopuszczalne jest rozpoznawanie skargi kasacyjnej Zarządu Dzielnicy Śródmieście m. st. Warszawy, w kształcie rozszerzonym w piśmie procesowym z dnia 7 września 2011 r.
Naczelny Sąd Administracyjny na marginesie pragnie zauważyć, że sprawę kognicji sądów administracyjnych w sprawach objętych niniejszą skargą przesądził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów tegoż Sądu z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08, w której to uchwale orzeczono, że "uchwała zarządu dzielnicy m. st. Warszawy odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, w tym także lokalu będącego pracownią służącą prowadzeniu działalności w dziedzinie kultury i sztuki, jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)".
Pogląd ten został następnie powtórzony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2008 r., sygn. akt I OSK 53/08, w którym powołano się na wskazaną wyżej uchwałę.
Wobec tego nie podlegają uwzględnieniu zarzuty skargi kasacyjnej o naruszeniu w zaskarżonym wyroku art. 190 i art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem w sytuacji, gdy przesądzone zostało, że sprawa należy do kognicji sądów administracyjnych, to Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku nie mógł poczynić odmiennych ustaleń.
W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku na podstawie art. 147 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził nieważność uchwały Zarządu Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do wynajęcia pracowni i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem pracowni.
Podkreślić należy, że stwierdzenie nieważności uchwały organu stanowiącego następuje wyłącznie w sytuacji istotnego naruszenia prawa. Stwierdzenie nieważności uchwały wywołuje skutki od chwili jej podjęcia (ex tunc), co oznacza, że uchwałę należy potraktować tak jakby nigdy nie została podjęta. Ma to swoje znaczenie dla czynności prawnych podjętych na podstawie takiej uchwały.
Zatem o naruszeniu art. 147 powołanej ustawy można mówić w sytuacji, gdyby sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zamiast stwierdzić ich nieważność, uchylił takie akty prawne albo uznając, że doszło do naruszenia obiektywnego porządku prawnego ograniczającego (naruszającego) interes prawny skarżących, sąd skargę oddalił. W niniejszej sprawie tak się jednak nie stało, więc nie można mówić o naruszeniu w zaskarżonym wyroku art. 147 powołanej ustawy.
Wskazać należy, że § 38 ust. 2 uchwały Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy stanowi, iż pracownie służące do prowadzenia przez twórców działalności w dziedzinie kultury i sztuki mogą być wynajmowane twórcom profesjonalnym, którzy są członkami związków i stowarzyszeń twórczych o zasięgu ogólnopolskim lub uzyskali uprawnienia wykonywania zawodu artysty plastyka i faktycznie wykonują tę działalność twórczą.
Natomiast w myśl ust. 3, najemcą pracowni może zostać twórca, którego warunki mieszkaniowe lub specyfika jego działalności twórczej nie pozwalają na prowadzenie tej działalności w lokalu, w którym zamieszkuje, a nadto, gdy jego sytuacja materialna nie pozwala na zabezpieczenie lokalu do pracy twórczej we własnym zakresie.
Zatem stwierdzając, czy dany twórca może być najemcą pracowni, czy też nie, organ najpierw powinien bezsprzecznie ustalić, czy wnioskodawca spełnia przesłanki określone w powołanym przepisie.
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że A. K. – B. jest profesjonalnym twórcą – ukończyła Akademię Sztuk Pięknych w Warszawie, a ponadto jest członkiem Związku Polskich Artystów Plastyków. Jak również wynika z akt, w swych pismach wykazywała ona, że wykonywana przez nią działalność wymaga używania różnego rodzaju chemikaliów i farb, zaś obróbka kamienia lub prace w gipsie lub glinie wiążą się z hałasem i kurzem, które są szkodliwe dla zdrowia, co wyklucza dokonywanie tych czynności w domu.
W tych okolicznościach oraz wobec zapadłych już na tle niniejszej sprawy orzeczeń, organ powinien rozpoznać sprawę merytorycznie, a więc w kategoriach, czy wnioskodawczyni spełnia, czy też nie, przesłanki uprawniające do przyznania jej lokalu na działalność twórczą.
Zamiast tego jednak organ wyjaśnił jedynie, dlaczego nie jest możliwy do zrealizowania wniosek A. K. – B. o wynajem lokalu przy ul. M. [...] m. [...], nie wypowiadając się w ogóle co do możliwości wynajmu innego lokalu.
Faktem co prawda jest, na co się powołano w skardze kasacyjnej, że we wniosku z 2006 r. A. K. – B. wniosła o przyznanie jej lokalu nr [...] położonego przy ul. M. [...]. Bezsprzeczne jednak także jest, iż od 12 lat stara się ona o najem pracowni – pierwotnie w innej lokalizacji. Także z jej odwołań i pism składanych w sprawie wynika, że owszem – głównie ze względów sentymentalnych i rodzinnych – zależy jej na pracowni po ojcu przy ul M. [...], lecz skoro lokal ten został już rozdysponowany (zajęty przez jej brata), to chciałaby uzyskać jakikolwiek inny lokal na pracownię twórczą. Należało zatem uznać, że zmodyfikowała ona złożony w 2006 r. wniosek i rozpatrzyć go merytorycznie. Odmowa przyznania konkretnego lokalu nie wykluczała bowiem zakwalifikowania na listę oczekujących na przydział innego lokalu.
Stąd – w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – uchwała Zarządu Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy z dnia [...] maja 2010 r., nr [...], stanowi nie tylko złamanie zasady dobrej administracji, ale i konstytucyjnej zasady działania w granicach i na podstawie prawa (art. 2 Konstytucji RP).
Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na uchwalony w dniu 6 września 2001r. przez Parlament Europejski "Europejski Kodeks Dobrej Administracji". Otóż Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej przyjęta w grudniu 2000 r. w Nicei umieściła w katalogu zawartych w niej praw prawo do dobrej administracji (art. 41). Oznacza to, że prawem i to podstawowym obywatela Unii Europejskiej jest domaganie się od organów i instytucji Unii bezstronnego, zgodnego z prawem rozpatrzenia, bez zbędnej zwłoki, sprawy wniesionej do danego organu lub instytucji. Prawu temu towarzyszy obowiązek organów i instytucji, a także wszystkich zatrudnionych w nich funkcjonariuszy, właściwego, zgodnego z prawem obywatela załatwienia sprawy. Nie ma przy tym żadnych powodów przemawiających przeciwko uznaniu standardów zawartych w Kodeksie za przydatne do wyznaczania obowiązków polskiej administracji, za przydatne do interpretacji zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, przy czym "dobra praktyka administracyjna", o której mówi Kodeks jest pojęciem szerszym niż przestrzeganie przepisów prawa.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 6 ust. 1 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji, w toku podejmowania decyzji urzędnik zapewni, że przyjęte działania pozostaną współmierne do obranego celu. Urzędnik będzie w szczególności unikać ograniczania praw obywateli lub nakładania na nich obciążeń, jeżeli ograniczenia te lub obciążenia byłyby niewspółmierne do celu prowadzonych działań. Natomiast ust. 2 tego przepisu stanowi, że w toku podejmowania decyzji urzędnik zwróci uwagę na stosowne wyważenie spraw osób prywatnych i ogólnego interesu publicznego.
Z uwagi zatem na powyższe wywody oraz stan faktyczny niniejszej sprawy uznać należy, że zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu, a skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Mając powyższe na uwadze, naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 powołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło