I OSK 1741/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-02-17
Skład orzekający: Joanna Runge - Lissowska, Anna Lech, Jerzy Stankowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy może ograniczyć się do częściowego uchylenia decyzji organu pierwszej instancji bez określenia swojego stanowiska co do istoty sprawy lub umorzenia postępowania w tej części?Ratio decidendi
Organ odwoławczy nie może ograniczyć się jedynie do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji bez zajęcia stanowiska co do istoty sprawy lub umorzenia postępowania w tej części. Decyzja organu odwoławczego musi zawierać rozstrzygnięcie co do istoty sprawy lub umorzenie postępowania w zakresie uchylonej decyzji. Ponadto decyzja o zwrocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie jest decyzją uznaniową, a organ nie może badać sytuacji majątkowej dłużnika ani możliwości wykonania decyzji na etapie jej wydawania.Stan faktyczny
Decyzją Prezydenta Miasta T. z 9 lutego 2010 r. A. B. został zobowiązany do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami. A. B. odwołał się, wskazując na swoją trudną sytuację majątkową. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku uchyliło decyzję w części dotyczącej odsetek i terminu zwrotu, nie określając jednak swojego stanowiska co do istoty sprawy. A. B. złożył skargę do WSA w Gdańsku, który uchylił decyzję Kolegium z powodu naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 czerwca 2011 r.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Runge - Lissowska, Sędzia NSA Anna Lech (spr.), Sędzia del. NSA Jerzy Stankowski, Protokolant sekretarz sądowy Magdalena Błaszczyk, po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 czerwca 2011 r. sygn. akt. II SA/Gd 980/10 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 980/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
W uzasadnieniu Sąd wskazał na następujący stan sprawy: decyzją z dnia 9 lutego 2010 r., nr 000028/ZZDAFA/02/2010, Prezydent Miasta T., na podstawie art. 2 pkt 10, art. 12 ust. 1 i 2, art. 25, art. 27 ust. 1, 1a, 2 i 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. nr 1, poz. 7 ze zm.), orzekł o zwrocie przez A. B. należności z tytułu otrzymanych przez P. B. i D. B. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym 2008/2009 w kwocie 6.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami do dnia wydania decyzji w wysokości 650,09 zł i dalszymi odsetkami ustawowymi od dnia 10 lutego 2010 roku do dnia zapłaty, a także wskazał miejsce i termin uiszczenia tych należności.
W odwołaniu od powyższej decyzji A. B. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych. Wskazał, że jest osobą ubogą, bez żadnych szans na znalezienie zatrudnienia.
Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku uchyliło zaskarżoną decyzję w części określającej wysokość odsetek w kwocie 650 zł oraz w części określającej miejsce i termin uiszczenia należności.
W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że okoliczność, iż organ prowadzący egzekucję nie wyegzekwował żadnych kwot, nie oznacza, że dłużnik jest zwolniony z obowiązku zwrotu należności z tytułu wypłaconych osobom uprawnionym świadczeń alimentacyjnych wraz z ustawowymi odsetkami.
Na tę decyzję A. B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zwrócił się o umorzenie wszelkich należności z tytułu długu alimentacyjnego i nieobciążanie go nimi w przyszłości, dopóki jego sytuacja majątkowa nie poprawi się. W jego ocenie, zaskarżona decyzja jest dla niego krzywdząca i ignoruje jego potrzeby i możliwości materialne, a przepisy, na podstawie których została wydana, są niekonstytucyjne, ponieważ zezwalają na obciążanie osób ubogich nadmiernymi należnościami.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 980/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylając decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 2 listopada 2010 r. wskazał, że mając na uwadze art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wbrew oczekiwaniom skarżącego, nie był uprawniony do orzeczenia w sprawie umorzenia jego należności określonych w tej decyzji i nieobciążania go na przyszłość tego typu należnościami.
Sąd pierwszej instancji podał, że uchylając decyzję organu pierwszej instancji, organ odwoławczy jest obowiązany do określenia swojego stanowiska w sprawie, co powinno nastąpić poprzez orzeczenie co do istoty sprawy, umorzenie postępowania pierwszej instancji albo przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Nie jest natomiast dopuszczalne wydanie przez organ odwoławczy decyzji jedynie uchylającej decyzję organu pierwszej instancji bez określenia swojego stanowiska w sprawie. Przedmiotem postępowania odwoławczego jest bowiem ponowne rozpoznanie i rozpatrzenie sprawy administracyjnej będącej przedmiotem rozstrzygnięcia zaskarżoną decyzją.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja organu odwoławczego została wydana z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., albowiem Kolegium w swym rozstrzygnięciu ograniczało się wyłącznie do częściowego uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. Kolegium uchyliło zaskarżoną decyzję w części określającej wysokość odsetek w kwocie 650 zł oraz w części określającej miejsce i termin uiszczenia należności i - wbrew stwierdzeniom zawartym w uzasadnieniu decyzji, w tym zakresie nie określiło w rozstrzygnięciu decyzji swojego stanowiska w sprawie, np. umarzając w tym zakresie postępowanie pierwszej instancji lub orzekając co do istoty sprawy.
Zdaniem Sądu Kolegium bezzasadnie w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia uznało za bezprzedmiotowe postępowanie dotyczące zawartego w decyzji organu pierwszej instancji określenia wysokości odsetek.
Sąd wskazał, że z art. 27 ust. 1 i 1a oraz ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7 ze zm.) wynika, iż decyzja wydawana w sprawie obciążenia dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu kwot świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego nie jest decyzją uznaniową. Organ w prowadzonym postępowaniu zobowiązany jest jedynie ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy zostały wypłacone świadczenia, zaś w razie poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń. Sąd podkreślił, że na etapie wydawania decyzji na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy organ nie może badać zarówno sytuacji majątkowej zobowiązanego, jak i oceniać potencjalnej możliwości wykonania decyzji. Ponadto Sąd wskazał, że w decyzji ustalającej należności dłużnika powinien zostać przedstawiony sposób ustalenia wysokości tych należności oraz winno zostać wyraźnie wskazane od jakich kwot i za jaki okres dłużnik zobowiązany jest zapłacić odsetki ustawowe.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę kasacyjną złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, względnie o przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 27 ust. 1 w związku z art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r., Nr 1, poz. 7 ze zm.) polegającą na przyjęciu, że norma ustanowiona przez powyższe przepisy daje podstawę do formułowania w decyzji orzekającej o obowiązku zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego rozstrzygnięcia w kwestii wyliczenia kwoty ustawowych odsetek od należności podlegającej obowiązkowi zwrotu;
2) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym w chwili wydawania poddanej kontroli sądowej decyzji, polegającą na przyjęciu, że na podstawie normy ustanowionej przez ten przepis nie było możliwe wydanie przez organ odwoławczy decyzji ograniczającej się do uchylenia w części decyzji pierwszej instancji, bez umarzania w tym zakresie postępowania organu pierwszej instancji, bądź zastępowania tej części rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji rozstrzygnięciem co do istoty;
3) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 134 § 1 tej ustawy, poprzez brak w uzasadnieniu wyroku Sądu pierwszej instancji oceny prawnej co do możliwości formułowania w decyzji administracyjnej rozstrzygnięcia odnośnie miejsca i czasu wykonania decyzji (w okolicznościach niniejszej sprawy miejsca i terminu uiszczenia przez stroną zobowiązaną należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego otrzymanych przez osoby uprawnione), co prowadzi do niejasności w zakresie dopuszczalnego w świetle oceny Sądu sposobu ostatecznego załatwienia sprawy;
4) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 1 § 2 tej ustawy, poprzez błędne uznanie, że orzekający w sprawie organ drugiej instancji naruszył art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 27 ust. 1 i 2 ustawy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej określenia wynikających z mocy prawa odsetek ustawowych oraz dotyczącej miejsca i czasu wykonania decyzji, które to naruszenie prawa doprowadziło do wadliwego uzasadnienia wyroku i uchylenia decyzji z powodu naruszeń prawa, które w sprawie nie miały miejsca;
5) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez brak wykazania, że zarzucane Kolegium naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 27 ust. 1 i 2 ustawy mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co doprowadziło do wadliwego uzasadnienia wyroku oraz uchylenia zaskarżonej decyzji z powodu naruszeń prawa pozbawionych istotnego wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że obowiązek uiszczania odsetek od należności głównej nie ulega ostatecznej konkretyzacji co do swej wysokości w chwili podejmowania decyzji w sprawie zwrotu należności z tytułu wypłaconych świadczeń, lecz dopiero z chwilą ich spłaty. Zarówno stawka procentowa jak i okres za jaki naliczane są odsetki zdefiniowane są ustawowo; organ ich nie kształtuje. Konkretna data, od której naliczane są odsetki, jak i data, do której odsetki są naliczane (dzień spłaty) są natomiast kwestią ustaleń faktycznych. W ocenie organu jedynie pierwszy z tych faktów organ władny jest wskazać w swojej decyzji, podobnie jak to powinien uczynić odnośnie stawki procentowej odsetek. Jako element stanu faktycznego sprawy powinien on jednak zostać przywołany nie w rozstrzygnięciu lecz w uzasadnieniu decyzji. Wskazano, że sama czynność obliczenia kwoty odsetek jest czynnością materialno-techniczną i nastąpić może jedynie w chwili spłaty, wcześniej nie jest bowiem znana końcowa data do jakiej odsetki będą naliczane, a więc i ich finalna wysokość.
Podniesiono, że art. 138 k.p.a. sprzed nowelizacji z dnia 3 grudnia 2010 r. experssis verbis przewidywał jedynie uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania przed organem pierwszej instancji. Dopiero powołana nowelizacja dala podstawę do uchylenia decyzji i umorzenia części postępowania organu pierwszej instancji. Podkreślono, że wobec tego organ nie mógł umorzyć części postępowania przed organem pierwszej instancji, tym bardziej, że organ pierwszej instancji nie prowadził odrębnego postępowania w kwestii odsetek albo miejsca i czasu wykonania decyzji, nie są to bowiem kwestie, które w ogóle mogłyby być przedmiotem samodzielnego postępowania administracyjnego.
W ocenie skarżącego kasacyjnie art. 138 § 2 pkt 2 k.p.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji dopuszczał możliwość wyeliminowania zbędnego fragmentu sentencji decyzji organu pierwszej instancji, skutkiem czego miało być pozostawienie w obrocie prawnym zasadniczej części sentencji, która była – w ocenie organu odwoławczego – prawidłowa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 wskazanej wyżej ustawy, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Odnosząc się do argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej zauważyć należy, iż zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami, przy czym ust. 1a stanowi, iż odsetki naliczane są od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty.
Stosownie zaś do art. 27 ust. 2 powołanej ustawy, organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Wobec tego uznać należy, że z powołanych przepisów wynika ustawowy obowiązek dłużnika alimentacyjnego zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, łącznie z ustawowymi odsetkami oraz obowiązek organu wydania stosownej decyzji o zwrocie świadczeń w sytuacji, gdy zakończy się okres wypłaty alimentów z funduszu alimentacyjnego lub zostanie uchylona decyzja przyznająca świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Ponadto stwierdzić należy, iż decyzja wydawana w sprawie obciążenia dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu kwot świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego nie jest decyzją uznaniową. Organ w prowadzonym postępowaniu zobowiązany jest jedynie ustalić, czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy zostały wypłacone świadczenia, zaś w razie poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń. Jednakże na etapie wydawania decyzji na podstawie art. 27 ust. 2 powołanej ustawy organ nie może badać zarówno sytuacji majątkowej zobowiązanego, jak i oceniać potencjalnej możliwości wykonania decyzji.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 138 § 1 k.p.a. w brzmieniu z dnia wydania decyzji organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:
1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo
2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo
3) umarza postępowanie odwoławcze.
Nadmienić należy, że art. 138 § 1 k.p.a. z dniem 11 kwietnia 2011 r. został zmieniony przez art. 1 pkt 21 lit. a ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r., Nr 6, poz. 18). Zmiana polega na tym, że do art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. zostało dodane sformułowanie w brzmieniu "w całości albo w części". Tak więc teraz przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. ma następującą treść: organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części.
Podkreślić należy, że art. 138 k.p.a. zawiera zamknięty katalog decyzji organu odwoławczego, co oznacza, że organ ten nie jest uprawniony do wydania decyzji o sentencji innej niż wymienione w komentowanym przepisie. To z kolei oznacza, że organ odwoławczy nie może ograniczyć się do wydania decyzji jedynie uchylającej zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy jest zatem obowiązany ocenić prawidłowość decyzji pierwszoinstancyjnej nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej tą decyzją. Dwuinstancyjność postępowania oznacza, że złożenie przez stronę odwołania od decyzji organu pierwszej instancji powoduje, iż sprawa rozpoznawana jest ponownie przez organ odwoławczy. Oznacza to, że organ ten rozpoznaje sprawę, a nie odwołanie.
Rodzaj decyzji organu odwoławczego określony w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. jest określany w piśmiennictwie i orzecznictwie jako decyzja merytoryczno – reformatoryjna. Organ musi, zatem zająć stanowisko wobec całego materiału dowodowego oraz uzasadnić jasno i należycie swoje zdanie, w szczególności, na jakiej podstawie uznał pewne fakty za udowodnione. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji ustalenia okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Osnowa decyzji, o której mowa, składa się z dwóch części: w pierwszej organ odwoławczy uchyla oznaczoną decyzję organu pierwszej instancji i określa zakres tego uchylenia (w całości lub w części), zaś w drugiej organ odwoławczy rozstrzyga sprawę co do jej istoty.
W przypadku gdy organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję w części, może orzec co do istoty sprawy tylko w tej części, jeżeli zaś uchylił zaskarżoną decyzję w całości, to nie może orzec co do istoty sprawy w części, a w pozostałej przekazać sprawę do rozpoznania organowi pierwszej instancji. Organ odwoławczy nie jest natomiast obowiązany do stwierdzenia w sentencji decyzji, że w pozostałej części utrzymuje zaskarżoną decyzję w mocy. W konsekwencji należy stwierdzić, że sytuacja prawna strony jest określona decyzją organu odwoławczego w części, w której uchylił on zaskarżoną decyzję i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy, oraz decyzją organu pierwszej instancji w części nieuchylonej przez organ odwoławczy. Organ odwoławczy, który uchyla zaskarżoną decyzję w części i orzeka w tym zakresie co do istoty sprawy, jest zatem obowiązany do szczególnie starannego i niebudzącego wątpliwości oznaczenia, w jakim zakresie uchyla zaskarżoną decyzję.
Z wykładni systemowej przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. zdaje się wynikać, że dopuszczalne jest uchylenie zaskarżonej decyzji w części i umorzenie w tym zakresie postępowania przed organem pierwszej instancji. Nie są natomiast dopuszczalne uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania przed organem pierwszej instancji w części i jednoczesne przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi w pozostałej części, bowiem są wyraźnie sprzeczne z dyspozycją art. 138 § 2 k.p.a. Obecnie nie budzi już wątpliwości, w związku z nowym brzmieniem art. 138 § 1 pkt 2 in fine, że dopuszczalne jest umorzenie postępowania administracyjnego w pierwszej instancji w całości lub w części w rezultacie uchylenia zaskarżonej decyzji. Przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. nie precyzuje wyraźnie przyczyn umorzenia w postępowaniu odwoławczym postępowania pierwszej instancji. Wydaje się jednak oczywiste, że umarzając postępowanie organu pierwszej instancji, organ odwoławczy kieruje się przesłankami określonymi w art. 105 § 1 k.p.a., czyli spowodowaną jakimikolwiek przyczynami – bezprzedmiotowością postępowania.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, że decyzja organu drugiej instancji nie spełniła wymogów określonych w art. 138 § 1 k.p.a., gdyż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku ograniczyło się do częściowego uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, nie określając przy tym swojego stanowiska w sprawie.
Jak już wskazano w powyższych wywodach, art. 27 ust. 1a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów stanowi, że odsetki od świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego naliczane są od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty. Z przepisu tego wynika, że data początkowa naliczania odsetek zawsze jest znana, natomiast z reguły nie jest znana data końcowa, to jest data spłaty należności przez dłużnika. Zgodnie zaś z art. 27 ust. 2 powołanej ustawy, organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Stosownie do art. 27 ust. 1 tej ustawy, dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Natomiast kwestia konkretnego wyliczenia należnych odsetek uzależniona będzie od ustalenia daty, w której została spłacona należność, a zatem od stanu faktycznego konkretnej sprawy. Tym samym uznać należy, że kwotowe wyliczenie odsetek, o których mowa, nie może być uznane za konieczny element każdej decyzji administracyjnej.
W związku z tym należy dojść do wniosku, że w zaskarżonym wyroku nie doszło do naruszenia art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., jak również art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tym samym zarzuty skargi kasacyjnej uznać należy za nieusprawiedliwione.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło