I OSK 1919/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-03-20
Skład orzekający: Małgorzata Masternak - Kubiak, Wojciech Mazur, Stanisław Marek Pietras
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji może zmienić ostateczną decyzję przyznającą zasiłek pielęgnacyjny na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w sytuacji nabycia przez stronę prawa do dodatku pielęgnacyjnego, mimo braku przeprowadzenia odrębnego postępowania administracyjnego w tym zakresie?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nabycie prawa do dodatku pielęgnacyjnego skutkuje wygaśnięciem prawa do zasiłku pielęgnacyjnego na podstawie art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ właściwy może zmienić ostateczną decyzję administracyjną na podstawie art. 32 ust. 1 tej ustawy, który stanowi lex specialis wobec art. 163 k.p.a. W sprawie nie stwierdzono rażącego naruszenia prawa ani braku podstaw faktycznych do zastosowania tego przepisu, a skarga kasacyjna została oddalona.Stan faktyczny
R. B. otrzymał zasiłek pielęgnacyjny od marca 2007 roku jako osoba niepełnosprawna z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W czerwcu 2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał mu dodatek pielęgnacyjny z tytułu ukończenia 75 lat. W związku z tym Prezydent m.st. Warszawy uchylił prawo do zasiłku pielęgnacyjnego od lipca 2010 r. R. B. odwołał się od tej decyzji, wskazując na krzywdzący charakter rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy i sąd administracyjny utrzymali decyzję w mocy, wskazując na wykluczenie jednoczesnego pobierania obu świadczeń.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną oraz oddalił wniosek o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak (spr.) sędzia NSA Wojciech Mazur sędzia del. WSA Stanisław Marek Pietras Protokolant Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej R. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 czerwca 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 2324/10 w sprawie ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek R. B. o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 2324/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Prezydent m. st. Warszawy decyzją z dnia [...] marca 2007 r. przyznał R. B. świadczenie w formie zasiłku pielęgnacyjnego dla osoby niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności bezterminowo od dnia 1 marca 2007 r.
Następnie decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] R. B. został przyznany na stałe dodatek pielęgnacyjny w związku z ukończeniem 75 lat. W tej sytuacji Prezydent m. st. Warszawy decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. orzekł o zmianie własnej decyzji z dnia [...] marca 2007 r. w taki sposób, że uchylił od dnia 1 lipca 2010 r. przyznane R. B. prawo do zasiłku pielęgnacyjnego dla osoby niepełnosprawnej legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem R. B. złożył odwołanie. W jego uzasadnieniu wskazał, że decyzja organu I instancji jest dla niego krzywdząca i pozbawia go środków zapewniających minimum egzystencji, co spowoduje pogorszenie jego sytuacji życiowej zmuszając do korzystania ze świadczeń z opieki społecznej.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ wyjaśnił, że art. 163 k.p.a. nie jest samodzielną podstawą uchylenia bądź zmiany decyzji administracyjnej. Podstawę taką stanowi bowiem przepis szczególny, którym w rozpatrywanej sprawie jest art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), który stanowi, że organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne.
Organ odwoławczy podniósł, że z przepisu art. 16 ust.6 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że ustawodawca wyklucza możliwość otrzymywania obu świadczeń jednocześnie przez osobę uprawnioną, ponadto wyłącza swobodę decydowania przez osobę uprawnioną, które świadczenie chce otrzymywać i wprowadza regułę kolizyjną wyłączającą przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. Zatem w sytuacji nabycia prawa do dodatku pielęgnacyjnego wygasa uprawnienie do zasiłku pielęgnacyjnego. W przedmiotowej sprawie zaistniała zatem sytuacja, która zobligowała organ do zmiany decyzji przyznającej świadczenie tj. beneficjent utracił uprawnienie do pobierania zasiłku pielęgnacyjnego ze względu na nabycie uprawnień do dodatku pielęgnacyjnego wypłacanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Tak więc w ocenie organu odwoławczego decyzja organu I instancji była zgodna z przepisami prawa i poprawna pod względem celowościowym. Mając powyższe na uwadze, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. B. wniósł o uchylenie niekorzystnych dla niego decyzji administracyjnych.
W uzasadnieniu skargi podniósł, że różnica między zasiłkiem pielęgnacyjnym a dodatkiem pielęgnacyjnym jest tak duża, że są to dwa różne świadczenia, zatem interpretacja organu zabierająca mu te uprawnienia jest dla niego krzywdząca.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
W motywach wyroku oddalającego skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania określa ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Zgodnie z art. 2 tej ustawy świadczeniami rodzinnymi są zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego, a także świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne. W myśl art. 16 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zgodnie zaś z art. 16 ust. 2 pkt 2 tej ustawy zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Stosownie jednakże do treści art. 16 ust. 6 powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego.
W ocenie Sądu pierwszej instancji ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, że R. B., jest osobą niepełnosprawną, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jednakże ze znajdującej się w aktach administracyjnych ostatecznej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wynika jednocześnie, że od dnia 1 lipca 2010 r. skarżącemu został przyznany na stałe dodatek pielęgnacyjny z tytułu ukończenia 75 roku życia. Nie ulega zatem wątpliwości, zdaniem Sądu, że w sprawie zaistniała przesłanka z art. 16 ust. 6 będącego tzw. normą kolizyjną powołanej ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z powołanego przepisu jednoznacznie wynika, że w przypadku zbiegu dwóch uprawnień (do zasiłku pielęgnacyjnego i do dodatku pielęgnacyjnego) osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje. Oznacza to, że wydając decyzję o zmianie decyzji z dnia [...] marca 2007 r. w taki sposób, że uchylono od dnia 1 lipca 2010 r. przyznane skarżącemu bezterminowo prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, odmawiając równocześnie przyznania skarżącemu prawa do tego zasiłku z powodu pobierania od tego dnia dodatku pielęgnacyjnego, organy obu instancji działały zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Przyznanie prawa do dodatku pielęgnacyjnego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych oznacza, że skarżącemu nie przysługuje już prawo do zasiłku bowiem z dniem przyznania dodatku pielęgnacyjnego prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustało.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji zaistniała podstawa prawna do zmiany decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny. W rozpatrywanej sprawie tą podstawą prawną był przepis art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku R. B., na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. Nr 153, poz. 1270) zwanej dalej P.p.s.a. podniósł zarzuty:
- naruszenia prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 16 ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992), poprzez uznanie, że spełnienie przesłanek określonych w tym przepisie jest wystarczającą i samodzielną podstawą do zmiany decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny ;
- naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992) poprzez uznanie, że zastosowanie tego przepisu w przedmiotowej sprawie jest możliwe pomimo nie zaistnienia przesłanek określonych w tym przepisie i nie przeprowadzeniu przez organ I instancji wydający zaskarżoną decyzję, postępowania administracyjnego w przedmiocie oceny występowania przesłanek określonych w art. 32 ust. 1 ustawy,
- naruszenie przepisów postępowania tj. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na tym, że Sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie - art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., mimo że decyzje organów administracji publicznej wydane zostały bez podstawy prawnej, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.
W oparciu o powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że przepis art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jako materialna podstawa zaskarżonej decyzji, nie przewiduje możliwości uchylenia czy zmiany decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny, a tym samym nie daje podstaw do zastosowania art. 163 k.p.a. Taką podstawę daje wprawdzie przywołany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który wskazuje, iż organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. Jednakże zastosowanie tego przepisu związane jest z koniecznością przeprowadzenia przez organ postępowania administracyjnego zmierzającego do wyjaśnienia stanu faktycznego dającego podstawę do zastosowania określonego przepisu prawa.
Zdaniem skarżącego kasacyjnie, organ I instancji nie podjął żadnych czynności w ramach postępowania administracyjnego pozwalających na ustalenie spełnienia przesłanek określonych w art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ II instancji uzupełnił jedynie podstawę prawną decyzji bez wskazania podstaw faktycznych w ramach powołanego przez niego art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podobnie uczynił to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który autorytatywnie ograniczył się jedynie do wskazania zasadności zastosowania 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie opierając się na jakichkolwiek ustaleniach faktycznych co do przesłanek wskazanych w tym przepisie. Sąd skupił się bowiem w swoich rozważaniach na konwalidacji podstawy prawnej zaskarżonej decyzji, pomijając zaś ogólne zasady postępowania administracyjnego określone w art. 6 i 7 k.p.a.
W ocenie skarżącego w przedmiotowej sprawie żadna ze wskazanych w art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych sytuacji nie zaistniała. Zatem zarówno decyzja Prezydenta m. st. Warszawy, jak i decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, wydana została bez podstawy prawnej, a to wyczerpuje przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., skutkującą stwierdzeniem nieważności decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych.
Autor skargi kasacyjnej formułuje zarzuty wskazujące zarówno na naruszenie prawa materialnego, jak też na naruszenie przepisów postępowania. Przedmiot obu rodzajów zarzutów jak i kierunek argumentacji pozostaje jednak w ścisłym związku, koncentrując się wokół wykładni art. 16 ust. 6 i art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992), których błędna wykładnia i wadliwe zastosowanie w jego ocenie doprowadziły do nieprawidłowej oceny dokonanych przez organ ustaleń faktycznych. W związku z powyższym związkiem treściowym, sformułowane w niniejszej skardze kasacyjnej zarzuty poddane winny zostać kontroli kasacyjnej łącznie, w kontekście naruszenia prawa materialnego. Dopiero wynik tego aspektu kontroli kasacyjnej może zostać nałożony na ocenę zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. ze wskazanym przepisem k.p.a.
Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Sąd pierwszej instancji bowiem prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa materialnego.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm. – zwanej dalej ustawa o świadczeniach rodzinnych). Normy powołanego aktu prawnego określają warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych, to jest zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego, przesłanki normatywne równoznaczne z nie przysługiwaniem przedmiotowego świadczenia, jak i wskazują dolegliwości, których zaistnienie upoważnia organ do zmiany lub uchylenia, bez zgody strony, ostatecznej decyzji administracyjnej, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych. Tej ostatniej sytuacji dotyczy przepis art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi o nadzwyczajnym trybie umożliwiającym zmianę lub uchylenie decyzji administracyjnej. Niewątpliwie stanowi on wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznej, dlatego powinien być stosowany w ściśle określonych w nim sytuacjach. W oparciu zatem o wskazany przepis prawa można zmienić lub uchylić decyzję dotychczasową w sytuacjach, gdy:
- uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych,
- członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego,
- osoba nienależnie pobrała świadczenia rodzinne.
Sąd pierwszej instancji, kontrolując zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, zasadnie uznał, że jest ona zgodna z prawem. Niewątpliwie nabycie przez skarżącego prawa do dodatku pielęgnacyjnego skutkuje ex lege utratą uprawnień do zasiłku pielęgnacyjnego.
Wskazać należy, że choć oba świadczenia (dodatek pielęgnacyjny i świadczenie pielęgnacyjne) wypłacane są na podstawie odrębnych ustaw, to jest: ustawy o świadczeniach rodzinnych i ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), to jednak w ugruntowanym orzecznictwie sądowoadministracyjnym ukształtował się pogląd, iż charakter zasiłku pielęgnacyjnego i dodatku pielęgnacyjnego jest porównywalny na gruncie wykładni celowościowej i funkcjonalnej – oba świadczenia przysługują osobom niezdolnym do samodzielnej egzystencji. Przypomnieć bowiem należy, że zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków, wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji, a przysługuje między innymi osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 16 ust. 2 pkt 2). Przepis art. 16 ust. 2 pkt 3 ustawy stanowi zaś, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie, która ukończyła 75 lat życia. Natomiast dodatek pielęgnacyjny, stosownie do art. 75 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przysługuje osobie uprawnionej do emerytury i renty, jeżeli osoba ta została uznana za całkowicie niezdolną do pracy oraz do samodzielnej egzystencji. Oba wskazane świadczenia nie służą zatem "wzbogaceniu się" osób do nich uprawnionych, lecz są przeznaczone na pokrywanie przez osoby otrzymujące te świadczenia wydatków wynikających z niepełnej sprawności fizycznej lub intelektualnej do samodzielnej egzystencji, na co słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji.
Niewątpliwie cel i charakter oraz funkcja obu świadczeń są identyczne. Przyjąć należy, że ustawodawca miał na względzie ten fakt, skoro w art. 16 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych uregulował kwestię zbiegu uprawnień w ten sposób, iż świadczenia te wykluczają się wzajemnie, aby zapobiec pobieraniu świadczenia o tym samym charakterze i spełniającym identyczną funkcję z dwóch źródeł. Ustawodawca nie tylko wykluczył możliwość otrzymywania obu świadczeń jednocześnie przez osobę uprawnioną, ale ponadto wyłączył swobodę decydowania przez osobę uprawnioną, które świadczenie chce otrzymywać i wprowadził regułę kolizyjną wyłączającą przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego.
Wbrew zarzutom skargi Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że przepis art. 163 k.p.a. nie stanowi samodzielnej podstawy do uchylenia lub zmiany decyzji, na mocy której strona nabyła prawo, lecz zawiera odesłanie do przepisów szczególnych, do których należy wskazany wyżej art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych określający przesłanki uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej, stanowiący w niniejszej sprawie, jako lex specialis, podstawę do uchylenia decyzji przyznającej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego.
Wskazany w art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych katalog przesłanek warunkujących zmianę lub uchylenie ostatecznej decyzji o przyznaniu świadczeń rodzinnych ma charakter zamknięty. Wystąpienie chociażby jednej z wymienionych przesłanek stwarza organowi administracji publicznej możliwość uruchomienia z urzędu stosownego postępowania w celu weryfikacji decyzji ostatecznej.
W realiach sprawy, decyzja ostateczna o przyznaniu skarżącemu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego prawidłowo została zweryfikowana w oparciu o przesłanki wskazane w art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Należy bowiem mieć na uwadze, że świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń uważa się za nienależnie pobrane (art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Z mocy prawa ustaje zatem prawo do zasiłku pielęgnacyjnego z chwilą przyznania dodatku pielęgnacyjnego w związku z ukończeniem 75 lat.
Na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych, wzruszenie decyzji na podstawie art. 32 ust. 1 dokonuje się poprzez wydanie decyzji konstytutywnej. Decyzja taka wpływa bowiem na dotychczasowy zakres uprawnień strony. Ze względu na ten konstytutywny charakter decyzji, może ona wywierać wyłącznie skutki ex nunc (od chwili obecnej).
Całkowicie chybiony jest zatem zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 6, art. 7 k.p.a. poprzez uznanie, że nieprzeprowadzenie stosownego postępowania administracyjnego nie stanowiło rażącego naruszenia prawa. Przede wszystkim powołane przepisy są przepisami postępowania i w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego nie można skutecznie kwestionować ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd.
W świetle rozważań zaprezentowanych w niniejszym uzasadnieniu, niezasadny jest argument dotyczący możliwości oparcia kontroli kasacyjnej na niewziętych pod uwagę przez Sąd pierwszej instancji zasadach ogólnych zawartych w art. 7 k.p.a. w postaci prawdy obiektywnej oraz uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu strony.
Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., polegający na niezastosowaniu środka określonego w P.p.s.a. mimo rażącego naruszenia art. 32 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił wniesioną skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.
Jednocześnie Sąd oddalił wniosek R. B. o zwrot kosztów postępowania ze względu na brak podstaw do ich zasądzenia na podstawie art. 203 i art. 204 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło