I OZ 533/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 768/10 o odmowie przyznania M. W. prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. dnia [...] czerwca 2010 r., Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 16 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 768/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, iż ze złożonego formularza PPF wynika, iż skarżąca prowadzi samotnie gospodarstwo domowe, pobiera emeryturę w wysokości 1658,43 zł miesięcznie. Na posiadany przez nią majątek składa się murowany budynek o powierzchni 46 m², budynek gospodarczy (drewutnia) oraz nieruchomość rolna o pow. 500 m² (z czego 1m² oddała inwestorom). Wnioskodawczyni wskazała, że na ponoszone przez nią wydatki składają się koszty leczenia (ok. 300 – 350 zł./ m-c) oraz utrzymanie, znajdującego się wg oświadczenia w złym stanie technicznym domu, zakup ok. 3 t. węgla rocznie po ok. 770 zł./t, oraz należność za energię elektryczną - przewidywana należność za miesiąc kwiecień, maj i czerwiec 2011r. wyniesie 104,52 zł/m-c. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 10 maja 2011 r., odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sprzeciw od powyższego postanowienia wniosła skarżąca. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy uznał, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. W ocenie Sądu I instancji skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sytuacja skarżącej nie jest na tyle zła, aby skarżąca nie mogła partycypować w kosztach postępowania, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu dla siebie. Zdaniem Sądu otrzymywana przez nią emerytura wystarcza na pokrycie kosztów związanych z jej utrzymaniem i leczeniem. Po zsumowaniu comiesięcznych wydatków przeznaczanych na utrzymanie domu (zakup opału, energia elektryczna), wydatków związanych z leczeniem oraz przeznaczanych na pokrycie raty kredytu, wnioskodawczyni pozostaje na pokrycie pozostałych wydatków do dyspozycji kwota ok. 869 zł. Sąd I instancji podkreślił, iż M. W. nie jest osobą ubogą i nieporadną. W toku postępowania uiściła żądany wpis od skargi oraz opłatę kancelaryjną, w terminach składała przysługujące jej środki zaskarżenia, stosowała się do wezwań sądu. Wnioskodawczyni nie wykazała, iż jej sytuacja jest wyjątkowa i uzasadnia ustanowienie profesjonalnej pomocy prawnej. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła M. W. W uzasadnieniu podniosła kwestie związane z przedmiotem niniejszej sprawy. Ponadto wskazała, że ponosi duże koszty związane z postępowaniami sądowymi. Skarżąca podała także, jakie ponosi koszty związane ze swoim utrzymaniem oraz utrzymaniem domu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a." - wprost przenosi na stronę obowiązek wykazania, że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności jeśli posiada stały miesięczny dochód. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zbadał przesłanki warunkujące przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym i w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia dał wyraz swojemu stanowisku. M. W. nie spełnia warunków uzasadniających przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca posiada stały miesięczny dochód z tytułu emerytury, jest właścicielem murowanego budynku o pow. 46 m2 oraz nieruchomości rolnej o pow. 500 m2, nie posiada nikogo na utrzymaniu. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że w przypadku posiadania majątku nieruchomego istotne jest iż posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2006, s. 556). A zatem, stwierdzić należy, iż przy stałym miesięcznym dochodzie skarżąca jest w stanie zabezpieczyć środki niezbędne do pokrycia kosztów niniejszego postępowania. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. oddalił zażalenie