VI SA/Wa 2006/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Sędzia WSA Urszula Wilk Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2011 r. sprawy ze skargi Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie wpisu na listę adwokatów oddala skargę Minister Sprawiedliwości – organ - decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 68 ust. 6a w związku z art. 65 i art. 66 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2009 r. Nr 146, poz. 1188 ze zm. – dalej Poa.), po rozpatrzeniu odwołania A. W. (noszącej obecnie nazwisko K. - wnioskodawczyni) z dnia 1 czerwca 2009 r. od uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] maja 2009 r., [...], utrzymującej w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] października 2008 r., o odmowie wpisu wnioskodawczym na listę adwokatów Izby Adwokackiej w [...], uchylił uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] maja 2009 r. oraz utrzymaną przez nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...]z dnia [...] października 2008 r., o odmowie wpisu A. W. na listę adwokatów Izby Adwokackiej w [...] i wpisał A. K. (noszącą poprzednio nazwisko W.) na listę adwokatów Okręgowej Rady Adwokackiej w [...]. Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. uchylił uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] maja 2009 r. oraz utrzymaną przez nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] października 2008 r. o odmowie wpisu na listę adwokatów i zarządził dokonanie wpisu A. W. na listę adwokatów Okręgowej Rady Adwokackiej w [...]. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej złożyło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję z dnia [...] lipca 2009 r., w której wniosło o stwierdzenie nieważności tej decyzji ewentualnie jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciło naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 68 ust. 2 w zw. z art. 68 ust. 6a Poa. w zakresie stwierdzenia uprawnień Ministra Sprawiedliwości do dokonania wpisu na listę adwokatów. Podniosło, iż zgodnie z art. 68 ust. 2 oraz ust. 4 Poa., wpisu na listę oraz skreślenia dokonuje właściwa Okręgowa Rada Adwokacka. Niemożliwe jest zatem, jego zdaniem, dokonywanie wpisu na listę adwokatów przez jakikolwiek inny organ, w tym Ministra Sprawiedliwości. Jego zdaniem, Minister sprawuje nadzór nad legalnością uchwał organów adwokatury, co daje mu tylko uprawnienie do ew. uchylenia niezgodnej z prawem uchwały. Podkreśliło, że przyjęcie, iż Minister Sprawiedliwości jest władny do dokonywania wpisu na listę adwokatów prowadziłoby do ograniczenia samorządności i niezależności adwokatury. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Nie zgodził się z poglądem Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, iż nie posiada uprawnień do zarządzenia dokonania wpisu na listę adwokatów, zauważył, iż nie dokonał wpisu na listę adwokatów Izby Adwokackiej w [...], a jedynie nakazał wpisanie A. W. na listę adwokatów przez Okręgową Radę Adwokacka w [...]. Wyrokiem z 7 stycznia 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 1569/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd wskazał, że organ odwoławczy obowiązany był ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą przez ORA w [...], a następnie przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej. Powołując się na treść art. 68 ust. 6a Poa., dodanego do tego aktu od 27 czerwca 2007 r., Sąd wskazał, że od uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej służy zainteresowanemu odwołanie do Ministra Sprawiedliwości, zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego. Z treści art. 68 ust. 5 i ust. 6 Poa. wynika, iż zaskarżone uchwały dotyczą określonego rodzaju spraw, tj. uchwał w sprawie wpisu na listę adwokatów. Sąd wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. a więc organ miał obowiązek wydania decyzji co do istoty sprawy. Istotą sprawy jest wpis na listę adwokatów. Sąd podkreślił, że Minister po uchyleniu uchwał użył sformułowania: "zarządzam dokonanie wpisu pani A. W. na listę adwokatów Okręgowej Rady Adwokackiej w [...]". Wydane rozstrzygnięcie tj. zarządzenie wpisu na listę adwokatów oznacza, zdaniem Sądu, iż Minister wbrew obowiązkowi, jaki ciąży na nim jako na organie odwoławczym, nie orzekł co do istoty sprawy. Jak podkreślano w rozstrzygnięciu Sądu, brak orzeczenia co do istoty sprawy Minister Sprawiedliwości potwierdził zarówno w odpowiedzi na skargę, jak i na rozprawie, stwierdzając, iż nie dokonał wpisu na listę tylko zarządził dokonanie tego wpisu przez inny organ. Rozpoznając sprawę po orzeczeniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 2010 r. organ uznał, że odwołanie wnioskodawczyni zasługuje na uwzględnienie. Dokonując analizy jej sytuacji prawnej w kontekście przepisów Prawa o adwokaturze, w brzmieniu obowiązującym przed i po nowelizacji, podał że, w dniach: [...] września, [...] października 2003 r. zdała ona egzamin sędziowski. Następnie od dnia [...] czerwca 2005 r. do dnia [...] kwietnia 2008 r. była zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku asystenta sędziego w Sądzie Okręgowym w [...]. Ponadto w dniu [...] sierpnia 2008 r. wnioskodawczyni została wpisana na listę radców prawnych Okręgowej Izby Radców Prawnych [...]. Od dnia [...] stycznia 2009 r. prowadzi własną działalność gospodarczą - "Kancelarię Radcy Prawnego". Powyższe okoliczności zostały potwierdzone dokumentami w postaci: dyplomu o zdaniu egzaminu sędziowskiego, świadectwa pracy z Sądu Okręgowego w [...] o zatrudnieniu w charakterze asystenta sędziego oraz zaświadczenia z dnia 22 grudnia 2008 r. o dokonaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej wydanego przez Prezydenta Miasta [...]. W ocenie Ministra Sprawiedliwości pani A. K. spełnia przesłanki do wpisu na listę adwokatów wymagane przepisami Prawa o adwokaturze w brzmieniu zarówno przed, jak i po nowelizacji, wprowadzonej ustawą z dnia 20 lutego 2009 r. W tym stanie rzeczy, oraz biorąc po uwagę dołączone do wniosku dokumenty, na mocy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. uznał za zasadne uchylić uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] maja 2009 r., oraz poprzedzającą ją uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] października 2008 r., o odmowie wpisu na listę adwokatów Izby Adwokackiej i wpisać panią A. K. na listę adwokatów Okręgowej Rady Adwokackiej w [...]. Skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2010 r. złożyło Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej (dalej Prezydium) wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzuciło naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie art. 3 ust. 2 oraz art. 68 ust. 2 Poa. w zakresie stwierdzenia uprawnień Ministra Sprawiedliwości do dokonania wpisu na listę adwokatów. Zdaniem Prezydium decyzja Ministra Sprawiedliwości została podjęta bez podstawy prawnej z naruszeniem przepisów prawa materialnego polegających na błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu art. 3 ust. 2 oraz art. 68 ust. 2 Poa. i przyjęciu, że Minister Sprawiedliwości może na podstawie decyzji dokonać wpisu na listę adwokatów. Takie stanowisko Ministra Sprawiedliwości nie znajduje podstawy prawnej w przepisach i jest sprzeczne przepisami Konstytucji Rzeczpospolitej Polskie jaki i ustawy Prawo o adwokaturze. Podniesiono, że żaden przepis ustawy nie przyznaje Ministrowi Sprawiedliwości uprawnienia do dokonywania wpisu na listę adwokatów. Takie uprawnienie nie wynika także z przepisów art. 68 ust. 2 Poa. Zgodnie z art. 68 ust. 2 Poa. oraz ust. 4 wpisu na listę oraz skreślenia dokonuje właściwa Okręgowa Rada Adwokacka. Nie jest możliwe zatem dokonywanie wpisu na listę adwokatów przez jakikolwiek inny organ, w tym Ministra Sprawiedliwości. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej także: p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Należy stwierdzić, że "ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania", o których mowa w przepisie art. 153 p.p.s.a, sformułowane w uzasadnieniu orzeczenia wykazują moc wiążącą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają między innymi na celu wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci, np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego ocena prawna i wskazania wiąże ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 130/97 (OSP 1999, z. 5, poz. 101 z glosą B. Adamiak, tamże, s. 263 i n.), wypowiadając się w kwestii związania sądu administracyjnego tą oceną na gruncie art. 30 ustawy o NSA wyjaśnił, że oznacza to, że "ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on zawsze związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy". Naczelny Sąd Administracyjny, w uchwale z dnia 21 czerwca 1999 r., OPS 4/99 (ONSA 1999, nr 4, poz. 118), nawiązując do powołanego wyroku SN z dnia 25 lutego 1998 r., uznał, że oceną prawną, o której mowa w art. 30 ustawy o NSA, związany jest zarówno skład orzekający rozpoznający skargę, jak i skład powiększony wyjaśniający w tej sprawie wątpliwość prawną w trybie art. 49 ust. 2 ustawy o NSA. Oznacza to, że wątpliwość prawna objęta oceną prawną nie może być przedmiotem wyjaśnienia w tej samej sprawie w trybie art. 49 ust. 2 ustawy o NSA. Ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego utraci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny (por. wyr. NSA z dnia 22 września 1999 r., I SA 2019/98 powołany w pkt 7a). Podobny skutek (tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny), może spowodować zmiana (po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia (tj. zawierającego ocenę prawną) w przewidzianym do tego trybie. Naruszenie przez organ administracji publicznej art. 153 p.p.s.a. w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności). Natomiast niezastosowanie się przez sąd do oceny prawnej przewidzianej w komentowanym przepisie jest naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Z uwagi na fakt, że wyrokiem z 7 stycznia 2010 r. sygn. akt VI SA/Wa 1569/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu, a w uzasadnieniu wskazał, że organ odwoławczy obowiązany był ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą przez ORA w [...], a następnie przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej poprzez wpisanie A. K. na listę adwokatów, Sąd orzekający w niniejszej sprawie na podstawie przepisu art. 153 p.p.s.a. przy niezmienionym co do zasady stanie prawnym, związany był oceną prawną opisaną w tym orzeczeniu. Zdaniem Sądu należy uznać, iż organy wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) i wykonały zalecenia Sądu, uzasadniając swoje stanowisko w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.