I SA/Wa 2128/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie: WSA Maria Tarnowska (spr.) WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy sekretarz sądowy Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2011 r. sprawy ze skargi L. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I. Stan faktyczny 1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] po rozpoznaniu odwołania L. P. od decyzji wydanej przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania L. P. zasiłku celowego na zakup opału oraz specjalnego zasiłku celowego na ten cel i odmowy przyznania zasiłku celowego na zakup lekarstw oraz specjalnego zasiłku na ten cel - utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. 2. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. podało, że organ pierwszej instancji uzasadnił swoją decyzję przekroczeniem kryterium dochodowego, zaś skarżący w odwołaniu wskazał, że odmowa przyznania mu zasiłków celowych oraz specjalnych zasiłków celowych, mając na uwadze jego stan majątkowy, jest dla niego bardzo krzywdząca, i zarzucił nieprawidłowe obliczenie jego dochodu przez nie odliczenie od dochodu składek na KRUS. 3. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. stwierdziło, że na podstawie wywiadu środowiskowego z dnia [...] kwietnia 2010 r. ustalono, iż wnioskodawca jest osobą samotnie gospodarującą zgodnie z art. 6 pkt 10 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, choruje na nadciśnienie tętnicze, zameldowany jest w budynku mieszkalnym stanowiącym współwłasność z byłą żona pod adresem Ł., nie ponosi kosztów utrzymania mieszkania. Skarżący nie przedstawił faktur na ponoszone przez niego koszty zakupu opału, energii elektrycznej i innych związanych z utrzymaniem lokalu przy ul. [...], natomiast na dowód ponoszenia kosztów leczenia, przedstawił fakturę na kwotę 11,06 zł, co jak słusznie zauważył organ I instancji, mieści się w zwykłych, codziennych wydatkach egzystencjalnych. Zgodnie z art. 8 ust. 9 ustawy oraz § 1 lit. e rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, przyjmuje się, że z 1 hektara uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 207 zł. Skarżący posiada gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha, w związku z tym jego dochód wynosi po odliczeniu alimentów płaconych na rzecz syna – [...] zł. Zgodnie z art. 8 ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochód miesięczny w rodzinie nie przekracza ustawowego kryterium, przy jednoczesnym wystąpieniu, co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w art. 7 pkt 2-15 ustawy. W niniejszej sprawie łączny dochód skarżącego wynosi [...] zł. Kryterium dochodowe uprawniające do korzystania ze świadczeń pomocy społecznej dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 477 zł (§ 1 lit. a rozporządzenia). Zatem kryterium dochodowe L. P. zostało przekroczone o [...] zł. Ponadto, zdaniem organu, z wywiadu środowiskowego wynika, że nie występuje u skarżącego okoliczność, o której mowa w art. 7 pkt 2-12 ustawy, zatem zasiłek okresowy nie przysługuje. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. podało, iż skarżący podnosi w odwołaniu, iż jego dochód został nieprawidłowo naliczony przez organ I instancji z powodu nie odliczenia od dochodu składki na KRUS. Mimo, iż zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o m.in. składki na ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, to jednak art. 8 ust. 9 ustawy w sposób wyraźny wskazuje, jak należy obliczać dochód z 1 hektara przeliczeniowego. Art. 8 ust. 9 jest przepisem szczególnym w stosunku do ogólnego art. 8 ust. 3 ustawy. Stosownie do art. 39 ust. 1 i art. 41 ust. 1 ustawy, zasiłek celowy oraz specjalny zasiłek celowy ma charakter uznaniowy, jego przyznanie uzależnione jest m.in. od indywidualnej sytuacji rodziny, okoliczności sprawy oraz od wielkości środków posiadanych przez pomoc społeczna na ten cel. W ocenie składu orzekającego rozstrzygnięcie organu I instancji nie przekroczyło granic uznania administracyjnego ani też nie nosi cech dowolności, a skarżący odmawiał współpracy z pracownikami socjalnymi, działając wbrew art. 4 ustawy, który nakłada na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej, jak również w żaden sposób skarżący nie udokumentował swoich wydatków oraz niezbędnych potrzeb bytowych, które miały być zaspokojone na skutek przyznania świadczenia z pomocy społecznej. II. Zarzuty zawarte w skardze i stanowisko organu 1. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył L. P., zarzucając nieprawidłowe obliczenie dochodu, przez nie odliczenie od dochodu opłacanych składek KRUS. 2. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. III. Uzasadnienie prawne Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 2. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. z dnia [...] czerwca 2009 r. odmawiającą przyznania L. P. zasiłku celowego na zakup opału oraz specjalnego zasiłku celowego na ten cel i odmawiającą przyznania zasiłku celowego na zakup lekarstw oraz specjalnego zasiłku na ten cel. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona jak również poprzedzająca decyzja naruszają przepisy prawa. 3. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j. t. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm), pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji był art. 39 ust. 1 oraz art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie którym w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy; zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi (art. 41 pkt 1 ustawy). Kto może otrzymać prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, również w formie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego, określa art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Kryteria dochodowe określone zostały w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055), które zastąpiło rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950), wskazane w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., i dla osoby samotnie gospodarującej, jak skarżący L. P. - wynosi [...] zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. stwierdziło, iż L. P. posiada gospodarstwo rolne [...]. 4. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. podało również, iż skarżący w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji podniósł, iż jego dochód został obliczony nieprawidłowo, ponieważ nie została od dochodu odliczona składka na KRUS, jednakże organ odwoławczy stanowiska L. P. nie uwzględnił. Stanowisko to nie jest zasadne. Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w art. 8 ust. 3 określa, co stanowi dochód - przepis ten ma charakter ogólny i odnosi się do wszystkich przychodów - czyli ogółu wpływów z jakiegokolwiek tytułu, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszony o: (1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, (2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, (3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Odrębnymi przepisami, o jakich mowa w tym przepisie, są przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu rolników (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 z późn. zm.), co oznacza, że składki płacone przez L. P. na ubezpieczenie społeczne rolników powinny być odliczone od dochodu na podstawie art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Stanowisko takie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 marca 2007 r. I OSK 1070/06 (orzeczenia.nsa.gov.pl), a niniejszy skład orzekający podziela je w zupełności. 5. Dodatkowo zauważyć należy, że zgodnie z art. 15 kpa, postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, co oznacza, że sprawa administracyjna jest dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta, po raz pierwszy w pierwszej instancji, a następnie w drugiej instancji. Dwukrotne rozpoznanie sprawy oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego, i konsekwentnie do tego ukształtowane jest postępowanie odwoławcze, którego przedmiotem nie jest weryfikacja decyzji, lecz ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej (B. Adamiak, J. Borkowski – Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2008, s. 100 i nast.). 6. W świetle podniesionych okoliczności faktycznych i prawnych należy uznać, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja poprzedzająca, zostały wydane z naruszeniem art. 8 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, co miało wpływ na wynik sprawy, oraz z naruszeniem art. 7, 77 § 1 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. 7. Rozpatrując sprawę ponownie, organ wyda stosowne rozstrzygnięcie, mając na względzie przedstawione wyżej uwagi. 8. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.