II SA/Wa 1802/10

WyrokWSA w Warszawie2011-02-11

Skład orzekający: Joanna Kube, Iwona Dąbrowska, Sławomir Antoniuk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy może uchylić decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy rozstrzygnięcie wymaga uprzedniego postępowania wyjaśniającego, oraz czy wniosek o uchylenie decyzji o przedłużeniu zawieszenia funkcjonariusza powinien być rozpatrzony w odrębnym postępowaniu?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy może uchylić decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia tylko w przypadku, gdy rozstrzygnięcie wymaga uprzedniego postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Wniosek o uchylenie decyzji ostatecznej o przedłużeniu okresu zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych powinien być rozpatrzony w odrębnym postępowaniu, gdyż jego złożenie uruchamia nowe postępowanie administracyjne. Organ odwoławczy nie naruszył prawa, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdyż organ I instancji nie zapewnił należytego wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz nie rozpatrzył wniosku o uchylenie decyzji o zawieszeniu.
Stan faktyczny
M. P., funkcjonariusz Służby Celnej, został zawieszony w pełnieniu obowiązków służbowych na skutek wszczęcia postępowania karnego. Po ponad 12 miesiącach zawieszenia Dyrektor Izby Celnej zwolnił go ze służby na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej. Szef Służby Celnej uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na braki w postępowaniu, w tym niewłaściwe rozpatrzenie wniosku o uchylenie decyzji o przedłużeniu zawieszenia. M. P. zaskarżył decyzję Szefa Służby Celnej, domagając się umorzenia postępowania.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube Sędzia WSA Iwona Dąbrowska Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spraw.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2011 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby w Służbie Celnej - oddala skargę - Szef Służby Celnej decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 188 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168 poz. 1323 ze zm.), uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] zwalniającą M. P. ze służby w Izbie Celnej w [...] - Urząd Celny w [...] z dniem doręczenia tej decyzji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu powyższej decyzji Szef Służby Celnej podniósł, iż zawiadomieniem z dnia 4 listopada 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w [...] poinformował funkcjonariusza M. P. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zwolnienia go ze służby na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej. Wymieniony funkcjonariusz w dniu 16 marca 2010 r. złożył wniosek o uchylenie, na podstawie art. 154 k.p.a., ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] o przedłużeniu okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych od dnia 2 lipca 2008 r. do czasu zakończenia postępowania karnego. Jednocześnie wniósł o zawieszenie postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia ze służby do czasu ostatecznego zakończenia postępowania w przedmiocie uchylenia ww. decyzji. Następnie pismem z dnia 12 kwietnia 2010 r. wniósł o uzupełnienie materiału dowodowego. Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. Dyrektor Izby Celnej w [...], działając na podstawie art. 105 pkt 10 oraz art. 188 ust. 2 i 5 ustawy o Służbie Celnej (Dz. U Nr 168, poz. 1323 ze zm.) zwolnił M. P. ze służby w Izbie Celnej w [...] - Urząd Celny w [...] z dniem doręczenia decyzji, które nastąpiło w dniu 31 maja 2010 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że na skutek wszczęcia przeciwko stronie postępowania karnego o przestępstwo popełnione umyślnie, ścigane z oskarżenia publicznego został on zawieszony w pełnieniu obowiązków służbowych na mocy decyzji z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] na okres od dnia 1 kwietnia 2008 r. do dnia 1 lipca 2008 r. Okres zawieszenia został kolejną decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] przedłużony do czasu zakończenia prowadzonego przeciwko funkcjonariuszowi postępowania karnego. Dyrektor Izby Celnej w [...] podkreślił, że M. P. zawieszony był w pełnieniu obowiązków służbowych ponad 12 miesięcy, zawieszenie miało charakter ciągły i związane było z prowadzonym przeciwko niemu postępowaniem karnym, a przyczyna będąca podstawą zawieszenia nie ustała. W związku z powyższym organ uznał, iż w sprawie wystąpiły przesłanki z art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej. Organ I instancji zwrócił ponadto uwagę na negatywne konsekwencje przeciągającej się absencji funkcjonariusza, związanej z prowadzonym wobec niego postępowaniem karnym, poprzez dezorganizowanie pracy Służby Celnej i utrudnianie prawidłowej realizacji nałożonych na nią zadań. Odnosząc się do wniosku o uchylenie na podstawie art. 154 k.p.a. decyzji z dnia [...] lipca 2008 r. przedłużającej okres zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych oraz zawieszenie postępowania w sprawie zwolnienia ze służby do czasu ostatecznego zakończenia postępowania w przedmiocie uchylenia wskazanej decyzji, organ I instancji poinformował, iż przedmiotowy wniosek złożony został w toku postępowania wszczętego w sprawie zwolnienia ze służby, w związku z czym brak było podstaw do traktowania go jako wszczynającego odrębne postępowanie. W odwołaniu od powyższej decyzji funkcjonariusz wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu odwołania strona podniosła m. in., że instytucja fakultatywnego zwolnienia funkcjonariusza po upływie 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych w założeniu miała dawać Dyrektorom Izb Celnych możliwość pozbycia się ze służby osób, których wina jest bezsprzeczna. W jego natomiast przypadku, mimo trwającego niemal 30 miesięcy postępowania przygotowawczego, zarzuty postawione przez prokuraturę nie zostały poddane kontroli sądowej. Odnosząc się z kolei do przywołanego w uzasadnieniu decyzji "interesu społecznego", przemawiającego za zwolnieniem ze służby, odwołujący stwierdził, że przyczyny kadrowe i kwestie finansowe, na które wskazał organ I instancji, nie są wystarczającym powodem do zdeprecjonowania interesu indywidualnego. W ocenie skarżącego organ administracji od samego początku uznał prymat interesu państwa i społeczeństwa, w żadnym stopniu nie zważając na sytuację jednostki - funkcjonariusza celnego, co z punktu widzenia obowiązującego prawa i utrwalonego orzecznictwa jest niedopuszczalne. Po rozpoznaniu sprawy w postępowaniu odwoławczym Szef Służby Celnej uznał argumentację strony za zasadną i rozstrzygnięciem z dnia [...] września 2010 r. uchylił zaskarżoną decyzję oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Szef Służby Celnej podniósł, iż w art. 138 § 2 k.p.a. przewidziano wyjątkową możliwość kasacyjnego (a więc niemerytorycznego) załatwienia sprawy przez organ odwoławczy wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Mając na względzie przepis art. 7 k.p.a. organ odwoławczy wskazał, iż podniesione przez organ I instancji argumenty przemawiające za zwolnieniem odwołującego ze służby, tj. względy natury organizacyjnej, nie znalazły odzwierciedlenia w dokumentacji dowodowej przedmiotowej sprawy. Dyrektor Izby Celnej w [...] ograniczył się bowiem wyłącznie do załączenia do akt sprawy dokumentów przedstawiających liczbę funkcjonariuszy zawieszonych w pełnieniu obowiązków służbowych w skali wszystkich osób zatrudnionych w Izbie Celnej w [...] (pisma z dnia 2 grudnia 2009 r. i z dnia 4 stycznia 2010 r.). Wskazane dokumenty nie dają jednak możliwości oceny faktycznych problemów kadrowych, jakie wiążą się z zawieszeniem w czynnościach służbowych odwołującego w komórce organizacyjnej Izby Celnej, w której pełni on służbę (Urząd Celny w [...]). Takiej informacji nie zawiera również uzasadnienie decyzji organu I instancji, zaś przytoczone w jego treści argumenty wskazujące na dezorganizację pracy Służby Celnej oraz blokadę etatów przez funkcjonariuszy zawieszonych w pełnieniu obowiązków służbowych są zbyt ogólne, by mogły odnieść się do konkretnego, rozpatrywanego przypadku skarżącego. W zaistniałej sytuacji organ odwoławczy nie miał możliwości ustosunkowania się do słuszności rozstrzygnięcia podjętego przez Dyrektora Izby Celnej w [...]. Dodatkowo wskazane wyżej pisma z dnia 2 grudnia 2009 r. i dnia 4 stycznia 2010 r. zostały włączone w poczet materiału dowodowego już po zawiadomieniu skarżącego, w trybie art. 10 § 1 k.p.a., o zakończeniu postępowania i po zapoznaniu się przez niego z całością akt sprawy. Narusza to wynikającą z powołanego przepisu procesowego zasadę zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu i umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego. Niedopełnienie tego obowiązku jest istotnym uchybieniem proceduralnym toczącego się postępowania, bowiem strona nie miała możliwości zapoznania się z całością zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i wypowiedzenia się co do wszystkich dowodów stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Ponadto, w decyzji organu I instancji nie dokonano wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu strony. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia ograniczono się wyłącznie do stwierdzenia, że dobro służby wymaga, aby w gronie funkcjonariuszy celnych znajdowały się osoby wolne od jakichkolwiek podejrzeń, jednoznacznie etyczne i praworządne, w związku z czym uznano, że dalsze pozostawanie w Służbie Celnej odwołującego stałoby w sprzeczności z interesem społecznym. Przyznając prymat interesowi publicznemu, nie rozważono słusznego interesu skarżącego, czym naruszono zasadę równorzędnej ochrony obu interesów (art. 7 k.p.a.). Dyrektor Izby Celnej w [...] dokonał de facto oceny postawy moralnej, jaką powinien prezentować funkcjonariusz Służby Celnej. W postępowaniu toczącym się w sprawie zwolnienia ze służby na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, postawa moralna funkcjonariusza nie może być rozpatrywana w kategoriach przyczyn uzasadniających zwolnienie ze służby. Treść bowiem powołanego wyżej artykułu wskazuje jednoznacznie, że podstawę zwolnienia ze służby stanowi w tym przypadku upływ okresu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych i nie ustąpienie przyczyn będących podstawą zawieszenia. W tej sytuacji argumenty podniesione przez organ I instancji należało uznać za niewystarczające. Organ odwoławczy wskazał także, iż pismem z dnia 16 marca 2010 r. M. P. wniósł o uchylenie, na podstawie art. 154 k.p.a., decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] lipca 2008 r., przedłużającej okres zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego. Organ I instancji błędnie przyjął, iż skoro wniosek ten został złożony w toku, wszczętego zawiadomieniem z dnia 4 listopada 2009 r., postępowania w sprawie zwolnienia ze służby, to nie ma podstaw do traktowania go jako wniosku wszczynającego odrębne postępowanie. Wniosek o uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej w trybie art. 154 k.p.a. może być zgłoszony w każdym czasie, zaś jego złożenie uruchamia nowe postępowanie administracyjne, które w zależności od jego wyników, winno zakończyć się stosownym, odrębnym rozstrzygnięciem organu I instancji. W tej sytuacji wniosek strony z dnia 16 marca 2010 r. winien być przedmiotem odrębnego postępowania organu I instancji. Wniosek ten bowiem nie dość, że dotyczył decyzji ostatecznej, której wzruszenie może nastąpić jedynie w określonym przepisami prawa trybie nadzwyczajnym, to związany był z postępowaniem prowadzonym w ramach odmiennego stanu faktycznego i prawnego, gdyż dotyczącym przedłużenia okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego. W ocenie Szefa Służby Celnej brak było zatem podstaw do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku skarżącego w decyzji dotyczącej zwolnienia funkcjonariusza ze służby. Zdaniem Szefa Służby Celnej, przywołane regulacje prawne wskazują, że konieczną i zarazem wystarczającą przesłanką przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia jest zakres czynności postępowania wyjaśniającego. Organ odwoławczy ma uprawnienia tylko i wyłącznie do prowadzenia dodatkowego postępowania, w związku z tym nie jest władny do podejmowania działań go przekraczających. Jeśli zaś postępowanie przed organem I instancji doprowadziło jedynie do niepełnych ustaleń faktycznych, będących podstawą rozstrzygnięcia, organ wyższego rzędu, aby dokonać właściwej oceny sytuacji, zmuszony byłby do uzupełnienia postępowania w znacznej części, a to z kolei nie mieści się w jego kompetencjach jako organu odwoławczego. Organ odwoławczy dodał, iż zważywszy na treść art. 107 § 3 k.p.a., decyzje uznaniowe wymagają starannego uzasadnienia, opartego na wszystkich okolicznościach faktycznych sprawy. Tego wymogu nie spełnia zaś decyzja organu I instancji. Zatem, rozpoznając sprawę ponownie Dyrektor Izby Celnej w [...] powinien przeprowadzić postępowanie administracyjne zapewniając stronie czynny udział w tym postępowaniu, zgodnie z art. 10 k.p.a. oraz wnikliwie i szczegółowo rozpatrzyć cały materiał dowodowy, stosownie do art. 7 k.p.a., doprowadzając do właściwego wyważenia interesu społecznego i słusznego interesu strony. Decyzja Szefa Służby Celnej z dnia [...] września 2010 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez M. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżając ww. decyzję w części przekazującej sprawę zwolnienia skarżącego ze służby w Izbie Celnej w [...] – Urząd Celny w [...] do ponownego rozpatrzenia Dyrektorowi Izby Celnej w [...], strona zarzuciła jej naruszenie przepisów art. 138 § 1 pkt 1 i § 2 k.p.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji z dnia [...] maja 2010 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie sprawy nie wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, a organ II instancji winien uchylić zaskarżoną decyzję w całości i umorzyć postępowanie pierwszej instancji wobec braku podstaw do zwolnienia skarżącego ze służby. Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji Szefa Służby Celnej, nakazanie umorzenia postępowania pierwszej instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, iż Szef Służby Celnej w sposób niezasadny zastosował nadzwyczajną możliwość kasacyjnego załatwienia sprawy, zamiast w sposób merytoryczny i samodzielny dokonać analizy zgromadzonego materiału dowodowego. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy - w ocenie skarżącego - pozwalał na dokonanie takiej analizy przez Szefa Służby Celnej, co niewątpliwie prowadziłoby do wniosku o braku przesłanek do zwolnienia skarżącego ze służby. W związku z powyższym rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji w części uchylającej decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] jest prawidłowe, jednak konsekwencją tego uchylenia winno być umorzenie przez Szefa Służby Celnej postępowania pierwszej instancji wobec braku przesłanek do zwolnienia skarżącego ze służby. W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał w całości stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego i to z przepisami obowiązującymi w dacie jego wydania. W konsekwencji, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty rzeczy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje zgodność rozstrzygnięcia z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. W świetle postanowień art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. W świetle powyżej określonych kryteriów skarga podlega oddaleniu. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż M. P. przedmiotem zaskrzenia uczynił tylko tę część decyzji Szefa Służby Celnej z dnia [...] września 2010 r. 6, która dotyczy przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Skarżący nie kwestionuje zasadności uchylenia decyzji organu I instancji. Wnosi natomiast o nakazanie organowi Służby Celnej umorzenia postępowania w sprawie jego zwolnienia ze służby na podstawie art. 105 pkt 10 z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168 poz. 1323 ze zm.). Mając na względzie przedmiot zaskarżenia należy stwierdzić, iż uchylenie decyzji organu odwoławczego tylko w części zaskarżonej nie jest zgodne z treścią art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Decyzja organu odwoławczego jest bowiem niepodzielna w tym znaczeniu, że rozstrzyga jednocześnie o bycie prawnym decyzji organu I instancji i załatwieniu sprawy co do istoty. Zatem uchylenie przez Sąd zaskarżonej decyzji tylko w części dotyczącej przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, doprowadziłoby do pozostawienia w obrocie prawnym decyzji niepełnej, przez co rażąco naruszającej przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Należy także wskazać, iż zakreślając kierunki rozstrzygnięć organu odwoławczego przepis art. 138 k.p.a. w pierwszej kolejności wymienia w § 1 te, które prowadzą bezpośrednio do załatwienia sprawy przez: 1) utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji albo, 2) uchylenie zaskarżonej decyzji w całości lub części i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy bądź, 3) uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania pierwszej instancji względnie umorzenie postępowania odwoławczego, gdy uzasadnione to będzie stanem lub przedmiotem sprawy. Oznacza to, że stosownie do art. 138 § 1 k.p.a. organ odwoławczy w pierwszej kolejności powinien dążyć do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. W tym celu, co wynika wyraźnie z art. 136 k.p.a., organ odwoławczy może na żądanie strony lub z urzędu przeprowadzić postępowanie zmierzające do uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego rodzaju postępowania organowi, który wydał decyzję. Odstępstwo od powyższych zasad i ograniczenie rozstrzygnięcia organu odwoławczego do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia dopuszczalne jest na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. tylko w przypadku, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Wydanie decyzji tego rodzaju jest zatem dopuszczalne wyjątkowo, gdyż stanowi wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ II instancji. W niniejszej sprawie podstawę materialnoprawną zwolnienia skarżącego ze służby w Służbie Celnej stanowił przepis art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Cywilnej. Zgodnie z tym przepisem, funkcjonariusza można zwolnić ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, jeżeli nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia. Użycie w tym przepisie zwrotu "można zwolnić" oznacza, że zwolnienie takie ma charakter fakultatywny i pozostawione zostało, tzw. uznaniu administracyjnemu. Stąd też decyzja podejmowana na podstawie tego przepisu powinna uwzględnić zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes skarżącego (art. 7 k.p.a.). Skoro więc ustawodawca kwestie zwolnienia funkcjonariusza ze służby pozostawił uznaniu organu zwalniającego, to organ ten obowiązany jest ocenić zebrany w sprawie materiał dowodowy w świetle wszystkich okoliczności mogących mieć w sprawie zastosowanie, a nie jedynie w świetle niektórych z nich. Nie budzi wątpliwości, iż skarżący jest funkcjonariuszem Służby Celnej, który został zawieszony w czynnościach służbowych na skutek wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego o przestępstwo popełnione umyślnie, ścigane z oskarżenia publicznego. Okres zawieszenia został kolejną decyzją Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] lipca 2008 r. przedłużony do czasu zakończenia prowadzonego przeciwko funkcjonariuszowi postępowania karnego, które to postępowanie, jak podaje skarżący w skardze, jeszcze się nie zakończyło. Zatem, nawiązując do wniosku strony, zawartego w skardze o nakazanie umorzenia postępowania w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby należy wskazać, iż art. 138 § pkt 2 k.p.a. nie określa, w jakiej sytuacji dochodzi do umorzenia postępowania w pierwszej instancji. Przesłanek umorzenia należy upatrywać w art. 105 § 1 k.p.a.. który stanowi, iż gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądów administracyjnych panuje zgodny pogląd, iż decyzja umarzająca postępowanie nie rozstrzyga o istocie sprawy, wywiera natomiast skutek procesowy w postaci zakończenia sprawy w danej instancji. Istotą umorzenia postępowania jest jego przerwanie, uchylenie wszystkich dokonanych w nim czynności oraz orzeczenie o dalszym jego nieprowadzeniu (W. Chrościelewski, Glosa do wyroku NSA z dnia 23 listopada 1995 r., sygn. akt SA/Kr 95/95, publik. "Palestra" 1997 r., z 3-4, s. 256). Na gruncie art. 105 § 1 k.p.a. z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia, gdy postępowanie administracyjne zostało wszczęte na wniosek strony lub z urzędu, już się toczy, lecz brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie co do istoty. W doktrynie przyjmuje się, iż postępowanie staje się bezprzedmiotowe w przypadku śmierci strony, gdy sprawa dotyczy praw i obowiązków niedziedzicznych i nieprzechodzących na następców prawnych albo w toku postępowania okaże się, że osoba, której żądanie spowodowało wszczęcie postępowania nie legitymuje się interesem prawnym; gdy decyzja będąca przedmiotem postępowania odwoławczego prowadzonego w trybie nadzoru wygasła; gdy w toku postępowania przestanie istnieć przedmiot sprawy, jeżeli sprawa nie podlega rozstrzygnięciu w drodze decyzji, a postępowanie zostało wszczęte na żądanie strony; w przypadku braku w obowiązującym systemie prawnym przepisu umożliwiającego stronie przyznanie żądanego uprawnienia; jeżeli w dniu podejmowania rozstrzygnięcia nie obowiązują już przepisy o załatwieniu sprawy w drodze decyzji administracyjnej. Biorąc powyższe pod uwagę oraz ustalenia dokonane przez organy Służby Celnej w niniejszej sprawie, na tym etapie postępowania, nie sposób doszukać się wystąpienia przesłanki podmiotowej lub przedmiotowej umorzenia postępowania. Zatem nie można czynić organowi odwoławczemu zarzutu, iż nie zastosował on rozstrzygnięcia przewidzianego w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. – umorzenia postępowania w pierwszej instancji. Oceniając zaskarżoną decyzję przez pryzmat art. 134 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd nie stwierdził, aby naruszała ona prawo w sposób kwalifikowany. Decyzja kasacyjna Szefa Służby Celnej jest dla strony korzystna, albowiem pozwoli ponowie, w sposób uwzględniający interes służby oraz słuszny interes strony, dokładnie wyjaśnić stan faktyczny sprawy oraz rozstrzygnąć o spełnieniu przesłanek określonych w przepisie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej. Za zasadnością przekazania organowi I instancji sprawy do ponownego rozpatrzenia przemawia także brak analizy przez organ I instancji wniosku strony z dnia 16 marca 2010 r. o uchylenie w trybie art. 154 k.p.a. ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] lipca 2008 r. o przedłużeniu okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych od dnia 2 lipca 2008 r. do czasu zakończenia postępowania karnego. Pozostałe wady postępowania wykazane przez organ odwoławczy mają mniejsze znaczenie i mogłyby zostać rozstrzygnięcie w decyzji reformatoryjnej – orzekającej co do istoty sprawy. Jednakże, co zasadnie podkreślił Szef Służby Celnej, organ I instancji błędnie przyjął, iż ww. wniosek strony nie wszczął odrębnego postępowania administracyjnego. Skoro bowiem podstawą zwolnienia skarżącego ze służby stał się upływ 12 miesięcy okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych i nieustąpienie przyczyny będącej podstawą zawieszenia, a strona wystąpiła o uchylenie w trybie nadzwyczajnym decyzji ostatecznej o przedłużeniu jej okresu zawieszenia w czynnościach, to Dyrektor Izby Celnej w [...] powinien ocenić, czy postępowanie wszczęte w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] lipca 2008 r. będzie miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy o zwolnienie skarżącego ze służby na podstawie art. 105 pkt 10 k.p.a. W tym stanie rzeczy należało, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzec jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło