I OSK 2066/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-04-10
Skład orzekający: Ewa Dzbeńska, Monika Nowicka, Roman Ciąglewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przedłożone przez wnioskodawcę dokumenty, w tym kserokopie kontraktów, dowodów ubezpieczeniowych i oświadczeń świadków, są wystarczające do potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami Polski w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., zgodnie z ustawą z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przedłożone przez wnioskodawcę dokumenty, w tym kserokopie kontraktów, dowodów ubezpieczeniowych i oświadczeń świadków, nie są wystarczające do udowodnienia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami Polski. Brak było dowodów potwierdzających własność nieruchomości na dzień 1 września 1939 r. oraz fakt opuszczenia terytorium RP w związku z wojną. Poszukiwania w archiwach polskich i zagranicznych nie przyniosły rezultatów potwierdzających te okoliczności. W związku z tym, skarga kasacyjna została oddalona.Stan faktyczny
Wnioskodawca W. O. domagał się potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Polski przez M. O. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, organy administracji (Wojewoda Małopolski, Minister Skarbu Państwa) odmówiły przyznania rekompensaty, uznając brak wystarczających dowodów na własność nieruchomości i fakt jej pozostawienia w związku z wojną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę wnioskodawcy, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr.), Sędzia NSA Monika Nowicka, Sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz, Protokolant starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski, po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 108/11 w sprawie ze skargi W. O. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 czerwca 2011r., sygn. akt I SA/Wa 108/11 oddalił skargę W. O. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
W. O. wnioskiem z 31 stycznia 1989 r. wystąpił do Urzędu Miejskiego w Bochni o przyznanie rekompensaty za mienie pozostawione na terenie ZSRR przez M. O.
Kolejnym wnioskiem z dnia 11 lipca 2003 r. W. O. wystąpił do Urzędu Miasta Krakowa o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. O. nieruchomości poza granicami Państwa Polskiego.
Wniosek ten został poparty następującymi dokumentami: kserokopią kontraktu kupna i sprzedaży z dnia 1 sierpnia 1921 r., z dnia 25 listopada 1920 r., kserokopią kupna parceli gruntowej [...] (rola) gm. Kat. [...] z dnia 18 sierpnia 1925 r. kserokopią pisma zarządu Gminy P. z dnia 25 lipca 1928 r., kserokopią dowodu ubezpieczeniowego z dnia 21 grudnia 1938 r., nr 159, wydanego przez Powszechny Zakład Ubezpieczeń Wzajemnych w P., kserokopią orzeczenia o wymiarze świadczeń w naturze Zarządu Miejskiego w P. z dnia 25 marca 1939 r., kserokopią planu domu mieszkalnego M. O. w P., poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię pisma Urzędu Wojewódzkiego T. z dnia 22 grudnia 1927 r., poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię uchwały Sądu Powiatowego w P. z dnia 8 lutego 1929 r., poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię kontraktu działu z 22 lipca 1921 r., poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię pisma Wydziału Powiatowego w P. z dnia 6 listopada 1925 r., poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię pisma Zarządu Miasta P. z dnia 15 listopada 1928 r., nr 8629, poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię pokwitowania z dnia 14 marca 1928r., wydanego przez Zarząd Gm. Miasta P.
W dalszym toku postępowania zwrócił się do Archiwum Państwowego w Krakowie, Oddziału w Bochni i Archiwum Akt Nowych w Warszawie o odszukanie i przekazanie wszelkich dokumentów archiwalnych (uwierzytelnionych kserokopii) potwierdzających rodzaj i powierzchnię nieruchomości pozostawionych przez M. O. oraz jego udział w prawie własności ww. nieruchomości.
W piśmie z 9 listopada 2009 r., Archiwum Państwowe poinformowało, że nie znaleziono dokumentów dotyczących repatriacji oraz mienia pozostawionego w P. przez M. O., natomiast w piśmie z dnia 19 listopada 2009 r. Archiwum Akt Nowych poinformowało, że nie odnaleziono dokumentów dotyczących pozostawionego mienia przez M. i M. O. w P. Archiwum Akt Nowych przesłało również potwierdzony za zgodność z oryginałem fragment "Wykazu repatriantów, którzy przechodzili przez Punkt Etapowy w Olsztynie za listopad 1945 r." z którego wynika, że M. O. figurujący pod pozycją [...] nie jest tożsamy z M. O. – właścicielem mienia pozostawionego w P., bowiem pod pozycją [...] figuruje M. O., syn A., urodzony w 1884 r. w L., natomiast zgodnie z odpisem skróconym aktu zgonu M. O. z dnia 19 lipca 2004 r. wskazany we wniosku M. O. to syn S., urodzony w 1889 r. w P., w dalszej kolejności Archiwum poinformowało, że nie odnaleziono informacji dotyczących mienia pozostawionego poza granicami RP.
Pismem z 9 października 2009 r. Małopolski Urząd Wojewódzki zwrócił się do Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej o pomoc poprzez wystąpienie do odpowiednich instytucji o odszukanie i przesłanie dokumentów archiwalnych (uwierzytelnionych kserokopii) mogących świadczyć o rodzaju i powierzchni nieruchomości postawionych przez M. O. w P., a Konsulat przesłał pismo z Lwowskiego Archiwum Obwodowego stwierdzające, że z uwagi na brak odpowiedniej dokumentacji w archiwum nie jest możliwe potwierdzenie faktu własności przedmiotowej nieruchomości oraz faktu zamieszkania jej właściciela do chwili wyjazdu do Polski.
Wojewoda Małopolski wskazał, że w aktach sprawy znajdują się oświadczenia M. Ż. z dnia 14 grudnia 1989 r. oraz K. H. z dnia 15 grudnia 1998r. złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania do protokołu sporządzonego w Wydziale Geodezji, Gospodarki Gruntami, Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej Urzędu Miejskiego w Bochni. Ponadto do akt zostały także dołączone oświadczenia świadków to jest K. H. oraz M. Ż., które zostały złożone w dniu 6 maja 2010 r. w Starostwie Powiatowym w Bochni.
Wojewoda Małopolski podkreślił, że. poświadczone za zgodność z oryginałem dowody nie świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami RP w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. W szczególności oświadczenia K. H. i M. Ż. złożone do protokołu sporządzonego w dniu 6 maja 2010 r., w Starostwie Powiatowym w Bochni nie dostarczają żadnych informacji, które świadczyłyby o pozostawieniu nieruchomości przez M. O. w P., jak również potwierdzających zamieszkiwanie przez właściciela w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz jego opuszczenie w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r.
Również kwerenda przeprowadzona w Archiwum Państwowym w Krakowie, Oddział w Bochni, i Archiwum Akt Nowych w Warszawie oraz w Konsulacie Generalnym Rzeczypospolitej Polskiej we Lwowie przyniosły negatywny skutek w zakresie ustalenia, iż M. O. był właścicielem nieruchomości pozostawionej w P., zamieszkiwał w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. na podstawie układów republikańskich.
Wojewoda Małopolski wskazał ponadto, że M. O. figurujący pod pozycją [...] na "wykazie repatriantów, którzy przechodzili przez Punkt Etapowy w Olsztynie za listopad 1945 r." nie jest tożsamy z M. O. – właścicielem mienia pozostawionego w P. W pierwszym przypadku jest to M. O. syn A. w drugim M. O. syn S.
Reasumując Wojewoda Małopolski uznał, że nie zostały spełnione przesłanki o których mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP, a w szczególności nie udowodniono faktu posiadania przez M. O. nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego i pozostawienia ich w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. Wobec powyższego Wojewoda Małopolski decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. O. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w P. woj. [...].
Od powyższej decyzji W. O. wniósł odwołanie do Ministra Skarbu Państwa.
Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego, podzielając argumenty zawarte w uzasadnieniu organu I instancji.
W szczególności wskazano, że przyznanie prawa do rekompensaty na podstawie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. uwarunkowane jest łącznym spełnieniem wszystkich przesłanek wyliczonych enumeratywnie w tej ustawie. Niespełnienie którejkolwiek z nich uniemożliwia zatem jego przyznanie.
Minister Skarbu Państwa zaznaczył, że strony jako materiał dowodowy który ich zdaniem ma świadczyć o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami RP przez M. O. przedłożyły dowody w formie niepoświadczonych za zgodność z oryginałem kserokopii. Zdaniem organu dowody te nawet wówczas gdyby zostały przedstawione przez stronę w oryginałach bądź tez kopiach poświadczonych za zgodność z oryginałem nie mogły świadczyć o własności i pozostawieniu nieruchomości. Z kopii dokumentów nie wynika ani powierzchnia przedmiotowej nieruchomości ani także fakt jej pozostawienia. Natomiast w kserokopii kontraktu kupna sprzedaży z dnia 18 sierpnia 1925 r. wskazano powierzchnię nieruchomości oraz fakt jej własności na ten dzień. Minister uznał jednak, że kserokopia tego dokumentu (nawet w oryginale) nie może świadczyć o pozostawieniu i powierzchni przedmiotowej nieruchomości na dzień 1 września 1939r. Minister Skarbu stwierdził również, że z nadesłanych dokumentów nie wynika fakt repatriacji właściciela przedmiotowej nieruchomości.
Powołując się na treść art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. oraz art. 4 pkt 13 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651) organ II instancji uznał, że oświadczenia M. Ż. z dnia 14 grudnia 1989 r., oraz z K. H. z dnia 15 grudnia 1989 r. nie podają niezbędnych informacji dotyczących powierzchni przedmiotowej nieruchomości. Zaznaczono również, że oświadczenia świadków K. H. I M. Ż. złożone w dniu 6 maja 2010 r. w Starostwie Powiatowym w Bochni nie mogą mieć mocy dowodowej w sprawie, bowiem świadkowie ci na pytania o charakterze kluczowym nie mogli udzielić odpowiedzi z uwagi na upływ czasu oraz niepamięć.
Na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2010 r. W. O. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę przyznał rację Ministrowi Skarbu Państwa, że wnioskodawcy nie wykazali okoliczności dotyczących faktu pozostawienia mienia przez ich poprzednika prawnego M. O. oraz tego, że temu ostatniemu przysługiwało do tego mienia prawo własności. Ponadto, zdaniem Sądu I instancji, w sprawie nie wykazano, że M. O. opuścił byłe terytorium RP na skutek wypędzenia lub opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. na podstawie umów, o których mowa w art. 1 pkt 1-4 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, czy umowy pomiędzy Rzecząpospolitą Polską, a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o zamianie odcinków terytoriów państwowych z dnia 15 lutego 1951 r. Wnioskodawcy nie udowodnili również, że M. O. był w jakikolwiek sposób zmuszony do opuszczenia byłego terytorium RP na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił stanowisko organu, że przedłożone kserokopie dokumentów nie mają waloru dowodowego jaki należy przypisać dokumentom urzędowym w rozumieniu art. 6 ust. 4 pkt 3 ustawy i z tego powodu nie mogły potwierdzać wystąpienia w sprawie przesłanek, o których mowa w art. 2 ustawy.
Jeżeli zaś chodzi o uwierzytelnione kserokopie wniosku egzekucyjnego opatrzonego uchwałą Sądu Powiatowego w P. z dnia 8 lutego 1929 r., kontraktu działu z dnia 22 lipca 1921 r., pokwitowania z dnia 14 marca 1928 r., to - zdaniem Sądu – dowody te nie mogą potwierdzić własności M. O. na moment pozostawienia mienia, ponieważ dotyczą lat 20 – tych, a nie lat 40 - tych, czy lat późniejszych, tzn. okresu, gdy następowały przesiedlenia ludności polskiej. Poza tym na podstawie tych dowodów nie można ustalić spójnego i pełnego opisu mienia nieruchomego poprzednika prawnego skarżącego. Wskazane wyżej uwierzytelnione kopie dokumentów opisują różnie oznaczone ewidencyjnie grunty i nie wskazują ich powierzchni oraz rodzaju (grunt zabudowany, niezabudowany). Za dokument potwierdzający nabycie prawa własności do konkretnej nieruchomości nie mogło być uznane pokwitowanie z dnia 14 marca 1928 r. ponieważ wspomina ono ogólnikowo o bliżej nieokreślonych 80m2 placu i nie jest ono dowodem na podstawie którego doszło do nabycia gruntu.
Za dowody potwierdzające fakt pozostawienia mienia przez M. O. oraz okoliczności w jakich doszło do opuszczenia przez niego dawnego terytorium RP nie mogły być uznane oświadczenia złożone przez M. O. (małżonkę M. O.) oraz W. O. i S. O. (których M. O. był stryjem), ponieważ są to osoby bliskie M. O. w rozumieniu przepisu art. 6 ust. 5 pkt 2 ustawy w zw. z art. 4 pkt 13 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Dowodami potwierdzającymi fakt pozostawienia mienia przez M. O. oraz okoliczności w jakich doszło do opuszczenia przez niego dawnego terytorium RP nie mogły być oświadczenia złożone przez K. H. (protokół z dnia 15 grudnia 1989 r. i z dnia 6 maja 2010 r.) i M. Ż. (protokół z dnia 14 grudnia 1989 r. i z dnia 6 maja 2010 r.). Świadkowie ci nie wskazują bowiem, że M. O. był właścicielem pozostawionego mienia (w oświadczeniach mowa jedynie o tym, że posiadał on dom, zabudowania gospodarcze (stodoła, stajnia) oraz pole, a także nie podają konkretnych okoliczności i daty opuszczenia przez niego byłego terytorium RP. Poza tym tylko jeden świadek M. Ż. podała na jakim obszarze położony był zabudowany domem i budynkami gospodarczymi posiadany majątek M. O. (około 7 arów), natomiast przepis art. 6 ust. 5 ustawy wymaga w tym zakresie oświadczeń dwóch świadków. Z oświadczeń wskazanych wyżej świadków nie wynika też opis cech budynków posadowionych na gruncie, co - jak słusznie zauważył organ - jest niezbędne do sporządzenia przez biegłego rzeczoznawcę wyceny nieruchomości pozostawionej. Biegły rzeczoznawca określając wartość rynkową nieruchomości pozostawionej musi ją bowiem zestawić z nieruchomością o cechach podobnych do nieruchomości wycenianej. W przypadku zaś braku cen transakcyjnych nieruchomości podobnych rzeczoznawca ma obowiązek ustalić wartość odtworzeniową budynków i budowli, a zatem z dowodów, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 (art. 10 ustawy) muszą wynikać konkretne cechy gruntu i naniesień wpływające na wartość nieruchomości, które pozwolą na ustalenie wartości nieruchomości pozostawionej (art. 11 ust. 1 i 3 ustawy).
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł W. O., domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1) naruszenie art. 3 § 1, 134 § 1 i 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) P.p.s.a. w zw. z art. 6
ust. 1, 2, 3, 4 oraz 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do
rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami
Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418, ze zm.), polegające na
tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności
działalności administracji, publicznej nie zastosował środka określonego w
ustawie - art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., mimo że decyzja została wydana w wyniku błędnego uznania przez organ administracji, że wskazane przepisy ustawy o realizacji prawa do rekompensaty (art. 6 ust. 1-5) przewidują zamknięty katalog dowodów;
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 3 § 1, 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 75 zd. 1 k.p.a. oraz art. 7 k.p.a., polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie - art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., mimo że decyzja została wydana w postępowaniu w którym organ naruszył zasadę, zgodnie z którą dowodem może być wszystko, co nie jest niezgodne z prawem oraz w konsekwencji - wbrew dyspozycji art. 7 nie ustalił prawdy obiektywnej;
3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 3 § 1, art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 9 zd. 2, art. 10 § 1 oraz 79 k.p.a., polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie - art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., mimo że decyzja została wydana w postępowaniu, w którym organ administracji dokonał naruszenia przepisów z pominięciem poinformowania stron o przesłuchaniu świadków, czym ograniczył ich prawo do czynnego udziału w postępowaniu oraz poprzez sposób przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków nie ustalił okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, czym naruszył słuszny interes prawny stron postępowania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, podzielając stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: stosownie do postanowień art. 183 § ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., tym samym sprawa ta mogła być rozpoznana przez Sąd drugiej instancji wyłącznie w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydając zaskarżony wyrok nie naruszył wymienionych w niej przepisów postępowania - art. 3 §1, art. 134 §1 i 145 § w zw. z art. 6 ust.1-5 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej ( Dz. U. nr 169 poz. 1418)
Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo ocenił, iż przedłożone przez skarżących dokumenty nie są wystarczające do potwierdzenia, że M. O. pozostawił nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia lub opuszczenia byłego terytoriom Polski w związku z wojną rozpoczęta w 1939r,
Podstawę prawną do wydania decyzji o potwierdzeniu prawa do rekompensaty stanowią przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 5 ust. 1 tej ustawy potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzanie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r.
Przepis art. 6 ww. ustawy wskazuje natomiast niezbędne dokumenty, które należy dołączyć do przedmiotowego wniosku. Do wniosku, o którym mowa w art. 5 ust. 1, należy dołączyć:
1) dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości;
2) dowody, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego, o którym mowa w art. 2 i 3;
3) dowody potwierdzające miejsce lub miejsca zamieszkania wnioskodawcy, a w przypadku, o którym mowa w art. 3 ust. 2, również dowody potwierdzające miejsca zamieszkania po przybyciu na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej osób, o których mowa w art. 2 lub art. 3; w przypadku braku tych dowodów do wniosku dołącza się oświadczenie wnioskodawcy o miejscu lub miejscach zamieszkania tych osób;
4) oświadczenie o wskazaniu osoby uprawnionej w przypadku, o którym mowa w art. 3 ust. 1;
5) oświadczenie o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty.
Jeżeli złożony wniosek zawiera braki w tym zakresie, Wojewoda, jako organ właściwy do rozpoznania sprawy, zgodnie z przepisem art. 5 ust. 3 wzywa wnioskodawcę do ich usunięcia w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia wezwania i dopiero wówczas zgodnie z art. 7 przedmiotowej ustawy, dokonuje oceny spełnienia wymogów o których mowa kolejno w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2.
Z przytoczonych regulacji prawnych wynika jednoznacznie, że to na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa do rekompensaty ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Należy zgodzić się z Sądem I instancji, że w niniejszej sprawie dowód taki nie został przez osoby ubiegające się o przyznanie im prawa do rekompensaty przedstawiony. Nie można bowiem za taki dowód uznać: kserokopii kontraktu kupna i sprzedaży z dnia 1 sierpnia 1921 r. oraz z dnia 25 listopada 1920 r., kserokopii kupna parceli gruntowej [...] (rola) gm. Kat. [...] z dnia 18 sierpnia 1925 r., kserokopii pisma zarządu Gminy P. z dnia 25 lipca 1928 r., kserokopii dowodu ubezpieczeniowego z dnia 21 grudnia 1938r., nr 159, wydanej przez Powszechny Zakład Ubezpieczeń Wzajemnych w P., kserokopii orzeczenia o wymiarze świadczeń w naturze Zarządu Miejskiego w P. z dnia 25 marca 1939 r., kserokopii planu domu mieszkalnego M. O. w P., poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pisma Urzędu Wojewódzkiego T. z dnia 22 grudnia 1927 r., poświadczonej za zgodność z oryginałem, kopii uchwały Sądu Powiatowego w P. z dnia 8 lutego 1929 r., poświadczonej za zgodność z oryginałem, kopii kontraktu działu z 22 lipca 1921 r., poświadczonej za zgodność z oryginałem, kopii pisma Wydziału Powiatowego w P. z dnia 6 listopada 1925 r., poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pisma Zarządu Miasta P. z dnia 15 listopada 1928 r., nr 8629, poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pokwitowania z dnia 14 marca 1928 r., wydanej przez Zarząd Gm. Miasta P.
Opisane dokumenty nie dowodzą, że M. O. był właścicielem wskazanych w nich nieruchomości w chwili rozpoczęcia działań wojennych w 1939r. Brak jest także dowodu, że M. O. opuścił dawne terytorium Rzeczpospolitej w związku z wojną rozpoczętą w 1939r. Świadkowie przesłuchani na okoliczność mienia pozostawionego przez M. O. poza obecnymi granicami RP nie wskazywali w sposób wyczerpujący majątku nieruchomego, objętego wnioskiem odszkodowawczym jak również nie wskazali w którym roku opuścił on tereny dawnej Polski.
W sprawie brak jest też innych dowodów na tę okoliczność. W tym miejscu należy wskazać, że organ wojewódzki prowadził postępowanie dowodowe zwracając się do Archiwum Państwowego oraz do Archiwum Akt Nowych. Instytucje te poinformowały, że nie odnaleziono dokumentów dotyczących pozostawionego mienia przez M. i M. O. w P. Z nadesłanego ponadto przez Archiwum Akt Nowych "Wykazu repatriantów, którzy przechodzili przez Punkt Etapowy w Olsztynie za listopad 1945 r." nie wynika, by M. O. był właścicielem mienia pozostawionego w P., bowiem dane personalne tego ostatniego nie zgadzają się z danymi osobowymi M. O. figurującego w wykazie Punktu Etapowego w Olsztynie (M. O., syn A., urodzony w 1884 r. w L., natomiast zgodnie z odpisem skróconym aktu zgonu M. O. z dnia 19 lipca 2004 r. wskazany we wniosku M. O. to syn S., urodzony w 1889 r. w P.)
Konsulat Generalny Rzeczypospolitej Polskiej poinformował Małopolski Urząd Wojewódzki, że Lwowskie Archiwum Obwodowe nie może potwierdzić faktu własności M. O. przedmiotowej nieruchomości oraz faktu jego zamieszkania do chwili wyjazdu do Polski, bowiem nie odnaleziono dokumentów dotyczących ani tej nieruchomości ani M. O.
Stosownie do art. 6 ust. 4 ustawy dowodami, o których mowa w ust. 1 pkt 1, a więc potwierdzającymi pozostawienie nieruchomości poza obecnymi granicami RP mogą być w szczególności:
1) urzędowy opis mienia;
2) orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny;
3) dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białoruś, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw;
4) wydane przez władze polskie dokumenty, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego.
Zgodzić się należy ze skarżącym kasacyjnie, że katalog dowodów wymieniony w art. 6 ust.4 jest katalogiem otwartym jednak fakt ten nie zmienia sytuacji prawnej wnioskodawców, bowiem nie wykazali oni by M. O. spełniał przesłanki z art. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. Także organ mimo podjętych czynności procesowych nie zdołał udowodnić tego faktu z braku dowodów z dokumentów tak w archiwach polskich jak i ukraińskich.
W świetle powyższego zarzut naruszenia At. 145§1 pkt.1 lit.c p.p.s.a. w zw z art. 7, 9, 10 §1 oraz 79 kpa są nie zasadne.
W tej sytuacji zarzuty skargi kasacyjnej nie mogły odnieść zamierzonego skutku, co prowadzi do jej oddalenia na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło