III SA/Lu 434/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Wiesława Dudek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 15 lutego 2011 r. sprawy ze skargi M. B. i Z. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. rozpoznało zażalenie M. i Z. małż. B. i utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta L. z dnia [...] lipca 2010 r. znak [...] w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego dotyczącego nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] i [...]. W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, że postanowieniem z dnia [...] listopada 2009 r. znak [...]Prezydent Miasta Lublin wszczął na wniosek Z. N., J. N., M. N. i M. N. postępowanie w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], stanowiącej ich własność z nieruchomością oznaczona jako działka nr [...], stanowiącą własność Z. A. i M. małż. B. Postępowanie to zakończono decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. znak [...] Prezydenta Miasta L. umarzającą postępowanie rozgraniczeniowe wobec zawarcia przez strony ugody przed geodetą. W tych okolicznościach postanowieniem z dnia [...] lipca znak [...] Prezydent Miasta L. ustalił koszty postępowania rozgraniczeniowego - zakończonego w/w decyzją w wysokości 4.000,00 zł - obciążając nimi Z. N., J. N., M. N. i M. N. w wysokości 2.000,00 zł oraz M. i Z. małż. B. w wysokości 2.000,00 zł. W uzasadnieniu Prezydent Miasta L. podniósł, iż koszty wynagrodzenia geodety uprawnionego L. J. wyniosły 4.000,00 zł. Koszty te, zgodnie z art. 152 Kodeksu cywilnego, właściciele rozgraniczanych gruntów pokrywają po połowie. Wobec powyższego obciążono strony postępowania (właścicieli nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] i nr [...]) kosztami postępowania rozgraniczeniowego w równej wysokości po 2.000,00 zł. Odnosząc się do zarzutów zażalenia na powyższe postanowienie, iż art. 152 K.c. nie może stanowić podstawy do obciążenia kosztami postępowania rozgraniczeniowego, stosownie do art. 262 § 1 k.p.a., koszty postępowania rozgraniczeniowego powinien ponieść wnioskodawca, ponieważ takie postępowanie prowadzone jest na jego żądanie i w jego interesie, Kolegium wyjaśniło, że w myśl art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) przeprowadzają rozgraniczenie nieruchomości z urzędu lub na wniosek strony. Stosownie do art. 31 ust. 1 w/w ustawy, czynności ustalania przebiegu granic wykonuje geodeta upoważniony przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Zgodnie z ust. 4 powyższego przepisu, w razie sporu co do przebiegu linii granicznych, geodeta nakłania strony do zawarcia ugody. Ugoda zawarta przed geodetą posiada moc ugody sądowej. Jak przewiduje art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Artykuł 263 § 1 k.p.a. określa, że do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. Art. 264 § 1 k.p.a. stanowi, iż jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Kolegium argumentowało dalej, iż do kosztów postępowania rozgraniczeniowego zaliczyć należy wynagrodzenie geodety, jego wydatki poniesione w związku ze sporządzeniem map i innych dokumentów niezbędnych do ujawnienia wyników rozgraniczenia w katastrze nieruchomości i w księdze wieczystej oraz znaków granicznych, a także wydatki poniesione na przeprowadzenie dowodów w toku postępowania. Koszty powyższe w niniejszym postępowaniu wyniosły 4.000,00 zł, co wynika z umowy z dnia [...]grudnia 2009 r. nr [...]. Kosztami postępowania rozgraniczeniowego w powyższej wysokości organ I instancji obciążył po połowie współwłaścicieli nieruchomości rozgraniczanych tj. Z. N., J. N., M. N. i M. N. (właścicieli nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]) w wysokości 2.000,00 zł oraz M. i Z. małż. B. (właścicieli nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]) w wysokości 2.000,00 zł. Ustalenie przez organ I instancji wysokości kosztów przedmiotowego postępowaniu oraz obciążenie nimi po połowie właścicieli rozgraniczanych nieruchomości (stron postępowania) jest prawidłowe. Rozgraniczenie nieruchomości leży w interesie wszystkich właścicieli nieruchomości rozgraniczanych, zatem koszty rozgraniczenia winny obciążyć wszystkie strony postępowania rozgraniczeniowego tj. wszystkich właścicieli nieruchomości objętych rozgraniczeniem. W postępowaniu administracyjnym, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, ma zastosowanie norma materialno prawna wynikająca z art. 152 K.c., stanowiąca, że koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co wynika z zasady, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Przyjąć należy, iż udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że to postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Interes prawny bowiem jest kategorią obiektywną. Twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, że postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej. Stanowisko powyższe, które tut. Kolegium w pełni podziela, zajęte zostało przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OSP 5/06. W tych warunkach Kolegium uznało rozstrzygnięcie organu I instancji w zakresie kosztów postępowania rozgraniczeniowego za prawidłowe. W skardze do Sądu Z. i M. małż. B. zarzucili, że przepisy prawa geodezyjnego i kartograficznego nie zawierają upoważnienia dla organów administracyjnych do stosowania Kodeksu cywilnego w zakresie kosztów rozgraniczenia, stronę obciążają koszty postępowania wynikłe z jej winy albo poniesione w jej interesie albo na jej żądanie, koszty wynikłe z postępowania wszczętego na wniosek strony obciążają tę stronę. Skarżący podnieśli, iż interes prawny, o którym mowa w art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. nie został określony zasadą wyrażoną w art. 152 Kodeksu cywilnego, w myśl której postępowanie rozgraniczeniowe prowadzone jest w interesie wszystkich właścicieli rozgraniczanych nieruchomości, a koszty rozgraniczenia ponoszone są po połowie. W odpowiedzi na skargę Kolegium wnosiło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola sprawowana przez sądy administracyjne polega na analizie i badaniu, czy organy administracji publicznej w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa. W sprawie niniejszej podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 262 § 1 pkt 2, art. 263 § 1, art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst. jedn. - Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - zwanej dalej jako k.p.a. oraz art. 152 Kodeksu cywilnego. Określają one zasady rozdziału kosztów postępowania administracyjnego pomiędzy stronę a organ. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 262 § 1 k.p.a., stronę obciążają te koszty, które wynikły z jej winy (pkt 1), a także zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (pkt 2). Z kolei z unormowania art. 152 ustawy z 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) – zwanej dalej jako k.c. - wynika, że koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co jest powiązane z zasadą, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczaniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Wbrew stanowisku skarżącej, zaskarżonemu postanowieniu nie można skutecznie zarzucić naruszenia art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. W orzecznictwie istniały rozbieżności co do stosowania przepisów art. 152 i 153 k.c. w postępowaniu administracyjnym o rozgraniczenie, a co za tym idzie, dopuszczalności obciążania stron kosztami postępowania rozgraniczeniowego po połowie, w oparciu o przepis art. 152 k.c. Zostały one wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006r. sygn. akt I OPS 5/06 (ONSAiWSA 2007/2/26). W podjętej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, iż organ administracji publicznej orzekając na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. o kosztach postępowania rozgraniczeniowego powinien uwzględniać normę art. 152 k.c., a więc obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiednich nieruchomości, a nie tylko stronę która żądała wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu swego stanowiska Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że instytucja rozgraniczenia nieruchomości została uregulowana w dwóch aktach prawnych - ustawie z 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz w Kodeksie cywilnym. Tak w postępowaniu cywilnym, jak administracyjnym, zarówno sąd powszechny jak i organ administracji są obowiązani stosować te same zasady, co wynika z porównania art. 152 i 153 k. c. do art. 31 ust. 2-4 i art. 34 ust. 1 i 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, które to przepisy ustanawiają zasady przeprowadzania postępowania rozgraniczeniowego w jego kolejnych stadiach. Konsekwencją takiego stwierdzenia jest przyjęcie, że w postępowaniu administracyjnym ma zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z art. 152 k.c., stanowiąca, że właściciele gruntów sąsiadujących koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał również, że udział w postępowaniu administracyjnym jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że toczy się ono w interesie każdej ze stron postępowania. W postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości może uznawać, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic. Jednakże ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości, leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, że rozgraniczenie nie jest przeprowadzane również w interesie właściciela nieruchomości sąsiedniej. Ostatecznie, koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony (art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.), a w przypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 k.c., tj. po połowie. W sprawie niniejszej niesporne jest, że postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte na wniosek Z. N., J. N., M. N. i M. N. W postępowaniu tym brali udział skarżący, którzy podpisali akt ugody. Ustaloną granicę na gruncie, oznaczoną linią trwałego ogrodzenia żelaznego i nie wymagającą dodatkowego wytyczania, strony ugody uznały za obowiązującą. Oświadczyły, iż uważają spór za wygasły, a ustaloną granicę za obowiązującą. Jak wynika z akt sprawy, przebieg linii użytkowania sąsiadujących nieruchomości pokrywa się z ustalonym przebiegiem granicy (k.14 akt adm.). W tych okolicznościach postępowanie rozgraniczeniowe leżało nie tylko w interesie samych wnioskodawców, ale również i skarżących. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 153 k.c. rozgraniczenie przeprowadza się, jeżeli granice gruntów stały się sporne. Nie ulega wątpliwości, że istniejący spór graniczny, uzasadniał wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego, mającego na celu ustalenie przebiegu granic i zakończenie sporu. Jak wyżej wykazano akt ugody zakończył go. Nie można przyjąć, że nie istniał spór graniczny skoro obie strony wskazywały odmienny przebieg granicy pomiędzy działka nr [...] i działką nr [...]. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanej na wstępie uchwale - udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że toczy się ono w interesie każdej ze stron postępowania. Zatem postępowanie rozgraniczeniowe toczyło się w interesie właścicieli obu nieruchomości, których granica stała się sporna. Wyliczenie składników kosztów postępowania, zostało zawarte w art. 263 § 1 k.p.a., który stanowi, iż do tych kosztów zalicza się koszty podroży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. W toku przeprowadzonego postępowania rozgraniczeniowego, zakończonego decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia [...] lipca 2010 r. umarzającą to postępowanie, kosztami postępowania rozgraniczeniowego, które zostały poniesione w interesie stron, były koszty uczestnictwa geodety stanowiące jego wynagrodzenie (4 000 zł). Zgodnie z normą art. 152 k.c., która jak wcześniej podniesiono, ma zastosowanie w postępowaniu administracyjnym o rozgraniczenie, koszty te zostały rozłożone po połowie (tj. po 2 000 zł) na właścicieli sąsiadujących nieruchomości(działek nr [...] i nr [...] - właścicielem tej ostatniej są skarżący M. i Z. małż. B.), co wynika z zasady, że właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu i utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Nie można więc zgodzić się z zarzutami i wnioskami skargi. Wypada tylko wyjaśnić, że zaskarżone postanowienie odpowiada wymaganiom określonym w art. 124 § 1 i 2 k.p.a. Zawiera między innymi podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jego uzasadnienie faktyczne i prawne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. dokonało merytorycznej i prawnej oceny zasadności postanowienia organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium szczegółowo opisało stan faktyczny sprawy, przywołało treść podanych w rozstrzygnięciu przepisów, dokonało analizy postanowienia organu I instancji pod względem zgodności z prawem i z punktu widzenia celowości, jak również odniosło się do zarzutów zażalenia. W toku dokonanej kontroli zaskarżonego postanowienia, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego i procesowego, które by dawało podstawę do uwzględnienia skargi. Mając powyższe na uwadze, skarga jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, stosownie do art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), podlegała oddaleniu.