I OSK 875/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędziowie Sędzia NSA Alicja Plucińska-Filipowicz Sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz (spr.) Protokolant Anna Jusińska po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej R. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1628/10 w sprawie ze skargi R. G. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie uznania za osobę bezrobotną oraz odmowy przyznania prawa do zasiłku oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 15 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1628/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R. G. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...], w przedmiocie uznania za osobę bezrobotną oraz odmowy przyznania prawa do zasiłku. Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy. Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...], Prezydent m. st. Warszawy orzekł o uznaniu R. G. za osobę bezrobotną z dniem [...] lipca 2010 r. i o odmowie przyznania prawa do zasiłku. Powołał się na art. 71 ust.1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz.415 ze zm.). Organ stwierdził, że w dniu rejestracji wnioskodawca spełniał warunki do uznania za osobę bezrobotną. Natomiast suma okresów, o których mowa w art. 71 ust.1 i 2 ustawy, przypadających w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji jest krótsza, niż 365 dni lub podstawą wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy jest kwota niższa od minimalnego wynagrodzenia, co stanowi podstawę odmowy przyznania prawa do zasiłku. W odwołaniu R. G. podniósł, ze podczas pobytu w Zakładzie Karnym Warszawa [...], przebywając w Oddziale Zewnętrznym tego Zakładu w P., nieprzerwanie pracował w Ośrodku Doskonalenia Kadr SW od października 2008 r. do czerwca 2010 r. na pełnym etacie. Jako osadzony nie mógł negocjować ani stawki wynagrodzenia, ani godzin i rodzaju wykonywanej pracy. Z informacji, którą uzyskał w Dziale Finansowym Zakładu Karnego wynika, że spełnia wszystkie warunki do uzyskania zasiłku, gdyż składki na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy były odprowadzane od minimum połowy najniższego wynagrodzenia, a w miesiącach w których przekraczał 50% najniższej stawki, od kwoty faktycznie zarobionej. Wojewoda Mazowiecki, decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Stwierdził, że stosownie do art. 71 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnym zwolnionym z zakładów karnych i aresztów śledczych, zarejestrowanym w okresie 30 dni od dnia zwolnienia, jeżeli suma okresów, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i ust. 2, przypadających w okresie 18 miesięcy przed ostatnim pozbawieniem wolności oraz wykonywania pracy w okresie pozbawienia wolności wynosiła co najmniej 365 dni, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę przed pozbawieniem wolności oraz 50 % minimalnego wynagrodzenia za pracę w okresie pozbawienia wolności. Organ ustalił, że R. G. w okresie od dnia [...] lipca 2008 r. do dnia [...] czerwca 2010 r. odbywał karę pozbawienia wolności. Z zaświadczenia o wykonywaniu pracy, z dnia [...] czerwca 2010 r., wystawionego przez zakład karny wynika, iż R. G. w okresie od dnia [...] września 2008 r. do dnia [...] czerwca 2010 r., podczas odbywania kary pozbawienia wolności, wykonywał pracę w Ośrodku Doskonalenia Kadr Służby Więziennej w P., w wymiarze pełnego etatu na stanowisku pracownik fizyczny. Stwierdzono, że na przestrzeni 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji (licząc od dnia [...] lipca 2010 r. wstecz), czyli od dnia [...] stycznia 2009 r., nie legitymował się łącznym okresem co najmniej 365 dni wykonywania pracy w okresie pozbawienia wolności, który uprawniałby do przyznania prawa do zasiłku. Z zaświadczenia o zarobkach, wystawionego na podstawie listy płac z Zakładu Karnego Warszawa-[...], wynika, iż skarżący w okresie odbywania kary pozbawienia wolności nie otrzymywał wynagrodzenia przez co najmniej 365 dni, którego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę. Organ podkreślił, że minimalne wynagrodzenie za pracę w 2009 r. ustalone było na kwotę 1276 zł, na mocy obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2008 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2009 r. (M.P. z 2008 r. Nr 55, poz. 499), a więc połowa minimalnego wynagrodzenia wynosiła 638 zł. W rozpatrywanym okresie tylko w miesiącu lutym 2009 r. i październiku 2009 r. wynagrodzenie skarżącego osiągnęło kwotę co najmniej połowy minimalnego wynagrodzenia. W 2010 r. minimalne wynagrodzenie za pracę zostało ustalone na kwotę 1317 zł, na podstawie obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2010 r. (M.P. Nr 48, poz. 709). W związku z tym, połowa minimalnego wynagrodzenia za pracę, uprawniająca skarżącego do zasiłku, powinna wynosić co najmniej 658,50 zł miesięcznie. Z przedstawionego zaświadczenia wynika, iż jedynie w styczniu 2010 r. i w maju 2010 r. wynagrodzenie R. G. wynosiło kwotę co najmniej połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę. W konkluzji organ stwierdził, że R. G. w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania legitymuje się łącznym okresem zatrudnienia uprawniającym do zasiłku wynoszącym 121 dni. Tym samym nie spełnił warunków, określonych przepisami ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, do otrzymania prawa do zasiłku, ponieważ w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji nie legitymuje się co najmniej 365 dniami wykonywania pracy, której podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. G. powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu. Podniósł, że z jego wyliczenia wynika, iż w okresie od dnia 1 czerwca 2009 r. do dnia 31 maja 2010 r. uzyskany dochód przekroczył wymaganą stawkę 50% najniższego wynagrodzenia o 81,80 zł. za cały okres. Stwierdził, że uzasadnienie decyzji Wojewody Mazowieckiego opiera się na fałszywych przesłankach, wynikających z niewiedzy lub niezrozumienia załączonego zaświadczenia o zarobkach. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik skarżącego wniósł pismo procesowe, w którym zarzucił naruszenie art. 7 i art. 77 K.p.a., polegające na tym, że organ nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Wskazał, że w zaświadczeniu znajduje się adnotacja o odprowadzaniu składek na Fundusz Pracy zgodnie z art. 104 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, od kwoty co najmniej 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę. Podniósł, że skarżący nie może ponosić konsekwencji błędnego działania Zakładu Karnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że istota sprawy sprowadzała się do ustalenia, czy skarżący spełnił warunki, określone w art. 71 ust. 1 i ust. 3 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ( Dz. U. z 2008 Nr 69, poz. 415 ze zm.), a konkretnie, czy wynagrodzenie za pracę jakie otrzymywał skarżący w okresie osadzenia w ZK stanowiło kwotę co najmniej połowę minimalnego wynagrodzenia. Wskazał, że stosownie do art. 71 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnym zwolnionym z zakładów karnych i aresztów śledczych, zarejestrowanym w okresie 30 dni od dnia zwolnienia, jeżeli suma okresów, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i ust. 2, przypadających w okresie 18 miesięcy przed ostatnim pozbawieniem wolność, oraz wykonywania pracy w okresie pozbawienia wolności wynosiła co najmniej 365 dni, przy czym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę przed pozbawieniem wolności oraz 50 % minimalnego wynagrodzenia za pracę w okresie pozbawienia wolności. Na podstawie zaświadczenia o wykonywaniu pracy z dnia [...] czerwca 2010 r., wystawionego przez Zakład Karny w [...], Sąd ustalił, iż skarżący w okresie od dnia [...] września 2008 r. do dnia [...] czerwca 2010 r. podczas odbywania kary pozbawienia wolności wykonywał pracę w Ośrodku Doskonalenia Kadr Służby Więziennej w P., w wymiarze pełnego etatu, na stanowisku pracownika fizycznego. W okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji w Urzędzie Pracy, czyli od dnia [...] stycznia 2009 r., nie legitymował się łącznym okresem co najmniej 365 dni wykonywania pracy w okresie pozbawienia wolności, który uprawniałby do przyznania mu prawa do zasiłku. Z przedstawionego zaświadczenia o zarobkach, wystawionego na podstawie listy płac z Zakładu Karnego Warszawa-[...], wynika, iż skarżący w okresie odbywania kary pozbawienia wolności nie otrzymywał wynagrodzenia w wymaganym okresie – przez co najmniej 365 dni, którego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę. Minimalne wynagrodzenie za pracę w 2009 r. ustalone było na kwotę 1276 zł, na mocy obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2008 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2009 r. (M.P. z 2008 r. Nr 55, poz. 499), a więc połowa minimalnego wynagrodzenia wynosiła 638 zł. W rozpatrywanym okresie tylko w lutym 2009 r. i w październiku 2009 r. wynagrodzenie skarżącego osiągnęło kwotę co najmniej połowy minimalnego wynagrodzenia. W 2010 r. minimalne wynagrodzenie za pracę zostało ustalone na kwotę 1317 zł, na podstawie obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2010 r. (M.P. Nr 48, poz. 709). W związku z tym, połowa minimalnego wynagrodzenia za pracę uprawniająca skarżącego do zasiłku powinna wynosić co najmniej 658,50 zł miesięcznie. Jedynie w styczniu 2010 r. i w maju 2010 r. wynagrodzenie R. G. wynosiło kwotę co najmniej połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę. Sąd pierwszej instancji ustalił, że w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania skarżący legitymuje się łącznym okresem zatrudnienia uprawniającym do zasiłku wynoszącym jedynie 121 dni. Zdaniem Sądu, skarżący nie spełnił więc warunków, określonych przepisami ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, do otrzymania prawa do zasiłku, ponieważ w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji nie legitymuje się co najmniej 365 dniami wykonywania pracy, której podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy stanowiła kwota co najmniej połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę. W skardze kasacyjnej skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i uwzględnienie skargi. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił: 1) naruszenie art. 7 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, 2) naruszenie prawa materialnego a w szczególności art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. poprzez brak ustalenia, iż w sprawie nie wystąpił ważny interes strony o jakim mowa. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący powtórzył, że nie wzięto pod uwagę, iż wykonywał pracę będąc osadzonym w ZK, a więc nie mógł negocjować warunków płacy za pracę, ani też odmówić jej świadczenia, nie miał na to wpływu. Zarzucił pominięcie następujących okoliczności: 1) ZK odprowadzał składki od 50% wynagrodzenia uzyskiwanego przez skarżącego, a powinien odprowadzać od 50% najniższego wynagrodzenia; 2) Skarżący nie miał żadnego wpływu na takie postępowanie ZK; 3) Nawet jednak i takie, nieprawidłowe odprowadzanie składek przy całkowitym ich podliczeniu wykazuje, że średnia z wybranych miesięcy okresu zatrudnienia przekracza o 426 zł i 33 gr w skali roku podstawę minimalnego wynagrodzenia a zatem z wynagrodzenia odprowadzono wymaganą wysokość składek. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przepis art. 183 § 1 P.p.s.a. stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należało zatem odnieść się do podstaw kasacji. Nie jest zasadny procesowy zarzut sformułowany w skardze kasacyjnej. Stan faktyczny został przez organ odwoławczy w pełni wyjaśniony. Przedmiotem ustaleń faktycznych były okoliczności istotne z punktu widzenia prawa materialnego. Przesłanki materialne przysługiwania skarżącemu zasiłku dla bezrobotnych zostały określone w art. 71 ust.3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz.415 ze zm.). Warunkiem uznania okresu zatrudnienia w zakładzie karnym za okres uprawniający do zasiłku jest podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy wynosząca 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę. Organy ustaliły precyzyjnie w jakich miesiącach skarżący uzyskiwał wynagrodzenie stanowiące podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy wynoszącą 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę, a w jakich ta podstawa była niższa. Bez znaczenia jest to, jak była suma odprowadzonych składek w ciągu roku i średnia przypadająca na jeden miesiąc. W art. 71 ust.3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy jest mowa o podstawie wymiaru składki w odniesieniu do minimalnego wynagrodzenia za pracę. W związku z tym odnotować trzeba, że w myśl art. 2 ust.1 pkt 12a tej ustawy, minimalne wynagrodzenie za pracę oznacza kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę pracowników przysługującą za pracę w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy ogłaszaną na podstawie ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Składki na ubezpieczenia społeczne i na Fundusz Pracy odprowadzane są co miesiąc, tak jak co miesiąc wypłacane jest wynagrodzenie (art. 104 ust.1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, art. 17 ust.1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych – Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz.1585). Okresem wliczanym do okresu uprawniającego do zasiłku dla bezrobotnych jest zatem każdy okres, za który została odprowadzona składka na ubezpieczenie społeczne i na Fundusz Pracy w wysokości co najmniej 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę. Okresy, w których nie została odprowadzona składka w tej wysokości, nie podlegają sumowaniu, o którym mowa w art. 71 ust.3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W podstawach skargi kasacyjnej nie zgłoszono zarzutu naruszenia art. 71 ust.3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej można jednak, w powiązaniu z materialną podstawą kasacji, odczytać zarzut pominięcia, przy stosowaniu przepisu art. 71 ust.3, tego, że wynagrodzenie było wypłacane osobie pozbawionej wolności, niemającej wpływu na kształtowanie warunków pracy i płacy. Od razu zauważyć trzeba, że norma art. 71 ust.3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie zawiera tego rodzaju przesłanki. Nie doszło zatem również do naruszenia prawa materialnego. Zaskarżony wyrok akceptujący stanowisko organów trafnie odczytał treść i prawidłowo zastosował art. 71 ust.3 omawianej ustawy. Niezależnie od tego odnotować można, iż obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy w odniesieniu do osób zatrudnionych pozbawionych wolności nie można rozpatrywać w oderwaniu od przepisów art. 121-129 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz.557 ze zm.) oraz przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 lutego 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad zatrudniania skazanych (Dz. U. Nr 27, poz.242). W tych warunkach należało, na mocy art. 184 P.p.s.a., oddalić skargę kasacyjną. ----------------------- 7