II SA/Ol 1099/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant st. sekretarz sądowy Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2011 r. sprawy ze skargi M. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie przekazania według właściwości podania w sprawie opłat melioracyjnych oddala skargę. Podaniem z dnia 22 czerwca 2010r. M. D. zwrócił się do Starosty o zmianę na jego korzyść, w trybie art. 154 i 155 Kodeksu postępowania administracyjnego, decyzji wydanych przez Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia "[...]" 1991r. nr "[...]" i "[...]"1991r. nr "[...]" w sprawie opłaty melioracyjnej, poprzez wykreślenie po słowach "otrzymuje do wykonania" słów "M. D." i pozostawienie "Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna w L.". Uzasadnił, że decyzje te stanowiły podstawę tytułów egzekucyjnych wystawionych przeciwko niemu przez Starostę, pomimo że nigdy nie był właścicielem gruntów rolnych objętych melioracją. Postanowienie z dnia "[...]" 2010r. znak: "[...]" Dyrektor Wydziału Gospodarowania Środowiskiem Starostwa Powiatowego, działając z upoważnienia Starosty, na podstawie art. 65 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm.), przekazał wniosek M. D. do załatwienia według właściwości Marszałkowi Województwa. W uzasadnieniu organ wskazał, że od dnia 1 stycznia 2002r., to jest wejścia w życie ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne (Dz. U. z 2005r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.) starosta nie posiada uprawnień do prowadzenia spraw związanych z opłatami melioracyjnymi. Na podstawie art. 74 ust. 3 i art. 74 b tej ustawy ustalanie oraz egzekwowanie opłat melioracyjnych przeszło do kompetencji marszałka województwa. Na poparcie tego stanowiska organ powołał postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 marca 2004r., sygn. akt OW 8/04. Na postanowienie to zażalenie złożył M. D. Podniósł, iż tytuły egzekucyjne wystawione były przez Starostę, z tego powodu uważa, iż to ten organ powinien rozpatrzyć jego wniosek. Postanowieniem z dnia "[...]" 2010r. nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 65 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. Przekazanie sprawy do organu właściwego następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Rozważając zasadność zastosowania tego przepisu w niniejszej sprawie Kolegium ustaliło, iż w myśl przepisów art. 93 ust. 1 i 94 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne (Dz. U. Nr 38, poz. 230 ze zm.), obowiązujących w dacie wydania decyzji "[...]" z "[...]" 1991r. oraz decyzji "[...]" z "[...]" 1991r., opłatę melioracyjną wnosili na rzecz państwa zainteresowani właściciele nieruchomości, na które to nieruchomości dodatni wpływ wywierały urządzenia melioracji wodnych szczegółowych, wykonane na koszt państwa. W okresie obowiązywania ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne, opłaty melioracyjne stosownie do art. 93 ust. 2 ustawy, ustalał w drodze decyzji Starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej i był on właściwy stosownie do art. 5 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków wynikających z decyzji. Jednak z dniem 1 stycznia 2002 r. weszła w życie ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229 ze zm.) i z tym dniem stosownie do art. 219 utraciła moc ustawa z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne. W ustawie z dnia 18 lipca 2001 r. przyjęto w art. 74 ust. 1 jako zasadę, że wykonanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych należy do właścicieli gruntów, co oznacza, że na nich spoczywa obowiązek ponoszenia kosztów, a od tej zasady Prawo wodne w art. 74 ust. 2 dopuszcza wyjątek, umożliwiający wykonanie urządzeń na koszt Skarbu Państwa. W przypadku wykonania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych na koszt Skarbu Państwa właściciele gruntów, na które urządzenia te wywierają korzystny wpływ, zwracają część kosztów w formie opłaty melioracyjnej. Ustalanie opłaty melioracyjnej należy obecnie w świetle ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. do marszałka województwa (art. 74 b ust. 1 ustawy prawo wodne), a nie do starosty. Kolegium zauważyło przy tym, że art. 204 ust. 3 ustawy Prawo wodne stanowi wprawdzie, że w sprawach opłat należnych za okres sprzed wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepis ten stanowi jednak jedynie wskazówkę dla właściwego - według ustawy - organu ustalającego opłatę melioracyjną, jakie prawo materialne winno być stosowane. Nie wskazuje on właściwości innego organu orzekającego w tego typu sprawach, niż marszałek województwa. W ustawowym terminie M. D. zaskarżył powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, domagając się zmiany postanowienia organu I instancji o przekazaniu podania według właściwości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując motywy rozstrzygnięcia przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej dokonywaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak wynika z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), dalej jako: p.p.s.a., następuje jedynie wówczas, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Oceniając stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Skarżący domaga się zmiany decyzji, którymi Kierownik Urzędu Rejonowego ustalił Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w L. będącej w likwidacji opłatę melioracyjną za wykonane w 1990 r. melioracje wodne szczegółowe. Decyzję tę do wykonania otrzymał M. D. jako likwidator tej spółdzielni. Decyzje te zostały wydane na podstawie art. 93 i 94 ustawy z dnia 24 października 1974r. – Prawo wodne (Dz. U. Nr 38, poz. 230 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 maja 1991r. w sprawie melioracji wodnych ( Dz. U. Nr 40, poz. 173). Zgodnie z § 13 tegoż rozporządzenia decyzje w przedmiocie opłaty melioracyjnej wydawał rejonowy organ rządowej administracji ogólnej. Obecnie organ taki nie funkcjonuje. Na gruncie art. 94 ustawy z dnia 13 października 1998 r. przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872), zadania administracji rządowej ogólnej oraz jej kierowników przeszły, w wyniku braku uregulowań szczególnych, na starostę. Przy czym, jak prawidłowo ustaliły organy orzekające, z dniem 1 stycznia 2002 r. weszła w życie ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2005r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.) i z tym dniem stosownie do art. 219 utraciła moc ustawa z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne. W ustawie z dnia 18 lipca 2001 r. przyjęto w art. 74 b ust. 1 w zw, z art. 74 ust. 2, że rozstrzygnięcie w sprawie wykonania urządzeń melioracji wodnych szczegółowych na koszt Skarbu Państwa za zwrotem w formie opłaty melioracyjnej, części kosztów przez właścicieli gruntów, na które urządzenia te wywierają korzystny wpływ – podejmuje w drodze decyzji marszałek województwa w uzgodnieniu z wojewodą. Zgodnie zaś z art. 74b ust. 4 tej ustawy marszałek województwa ustala dla każdego zainteresowanego właściciela gruntów, w drodze decyzji, wysokość opłaty melioracyjnej albo opłaty inwestycyjnej, proporcjonalną do powierzchni gruntów, na które korzystny wpływ wywierają urządzenia melioracji wodnych szczegółowych. Zacytowane przepisy jednoznacznie wskazują, że aktualnie organem właściwym do ustalenia opłaty melioracyjnej jest marszałek województwa. Skarżący natomiast przedmiotowy wniosek skierował do Starosty, opierając go na art. 154 i 155 kpa. Przepisy te upoważniają właściwy organ do zmiany decyzji ostatecznej w przypadku spełnienia przesłanek w nich wskazanych, stanowiąc, że decyzja może być zmieniona przez organ, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia. Kryteria te pozwalają na bezsporne określenie kompetencji organu, gdy weryfikowana decyzja oraz postępowanie nadzwyczajne dotyczą tego samego stanu prawnego. Wątpliwości co do kompetencji organu właściwego do prowadzenia postępowania w tych trybach mogą powstawać natomiast wówczas, gdy dotyczy to decyzji wydanych w przeszłości przez organy, które w wyniku przeprowadzonych zmian strukturalnych zostały zniesione lub zreformowane oraz w przypadku, gdy w prawie materialnym wyznaczono inny organ jako właściwy do załatwienia spraw, których dotyczyły te decyzje. W takich przypadkach uwzględnia się zasady sukcesji po organach zniesionych, mając jednak przede wszystkim na uwadze naczelną zasadę postępowania administracyjnego, wynikającą z art. 6 kpa, stanowiącą, że organy administracji publicznej mogą działać na podstawie przepisów obowiązujących. Organy administracyjne mają zatem obowiązek każdorazowo skontrolować przepisy prawa materialnego mające w sprawie zastosowanie, w tym zweryfikować swoją właściwość. Pamiętać trzeba bowiem, że naruszenie przepisów o właściwości stanowi wadę kwalifikowaną uzasadniającą stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Dlatego organy obowiązane są z urzędu przestrzegać swojej właściwości miejscowej i rzeczowej (art. 19 kpa), którą ustala się w pierwszej kolejności, stosownie do wymogów art. 20 kpa według obowiązujących przepisów ustaw materialnoprawnych oraz tych przepisów ustaw ustrojowych, które dotyczą kompetencji organów administracji publicznej, gdyż aktualnej właściwości organu nie można opierać na przepisach, które już nie obowiązują. Konsekwentnie w doktrynie i orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, że właściwość rzeczową organów administracyjnych do wzruszenia decyzji na podstawie komentowanych przepisów art. 154 i 155 kpa należy określać według aktualnego stanu struktury administracji publicznej oraz rozdziału w niej właściwości w sprawach indywidualnych. (tak: J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, wyd. C.H. Beck, Warszawa 2005, str. 695, 709). Mając powyższe na względzie zgodzić należy się z organami orzekającymi, iż w obecnym stanie prawnym organem właściwym do weryfikacji, w trybie art. 154 lub 155, tak jak o to wnosił skarżący, decyzji ustalającej opłatę melioracyjną jest marszałek województwa. Tym samym Starosta prawidłowo zastosował art. 65 § 1 kpa, przekazując podanie skarżącego do załatwienia właściwemu miejscowo Marszałkowi Województwa. Pogląd dotyczący właściwości tego właśnie organu zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając spory kompetencyjne w sprawach o sygnaturach OW 8/04 i OW 18/04. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonego postanowienia z prawem, skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.