I SA/Wa 1441/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Przemysław Żmich Protokolant specjalista Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2011 r. sprawy ze skarg J. Z. i A. Z. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargi. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] dotyczącą odmowy potwierdzenia A. Z., H. S., E. B., J. Z., K. S. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. S. i J. S. nieruchomości położonych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości K. W uzasadnieniu decyzji Minister Skarbu Państwa podał, iż Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego nr [...] odmówił w/w osobom potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. S. i J. S. nieruchomości położonych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli A. Z., H. S., E. B., J. Z. i K. S. zarzucając jej niewyjaśnienie czy M. P. składając w dniu 18 grudnia 2008 r. wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty działała tylko w imieniu własnym, czy też w imieniu wszystkich spadkobierców W. i J. S. Minister Skarbu Państwa rozpatrując odwołanie ustalił, iż wnioskiem z dnia 18 grudnia 2008 r. M. P. wystąpiła do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. i J. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej . A. Z. oraz J. Z. wnioskiem z dnia 18 grudnia 2009 r., H. S. oraz K. S. wnioskiem z dnia 21 grudnia 2009 r. i E. B. wnioskiem z dnia 21 grudnia 2009 r., które wpłynęły do [...] Urzędu Wojewódzkiego w dniu 30 grudnia 2009 r., wystąpili o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. i J. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Organ II instancji stwierdził, iż z powyższych wniosków wynika, że W. i J. S. byli właścicielami nieruchomości poza obecnymi granicami RP tj. w K., woj. [...], obecnie [...]. Minister ustalił na podstawie postanowień Sądu o stwierdzeniu praw do spadku, że spadkobiercami W. i J. S. są: M. P., A. Z. i J. Z. Organ II instancji wskazał, iż zgodnie z art. 5 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) prawo do rekompensaty potwierdza w drodze decyzji wojewoda właściwy ze względu na miejsce złożenia wniosku, jeśli nie można określić właściwości zgodnie z pkt 1-3. Minister stwierdził, iż Wojewoda [...] właściwie określił swoją właściwość w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. i J. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Współwłaściciele nieruchomości zamieszkiwali w chwili śmierci w dwóch różnych województwach tj. w województwie [...] J. S. oraz w województwie [...] W. S., a pozostali wnioskodawcy nie wskazali stosownie do art. 3 ust. 2 w/w ustawy jednego z nich do realizacji prawa do rekompensaty. Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 powołanej ustawy potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek, osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Stosownie zaś do ust. 2 wniosek powyższy w przypadkach, o których mowa w art. 3 składa współwłaściciel lub spadkobierca, lub wskazana osoba uprawniona do rekompensaty. Zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej do wniosku należy dołączyć postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo o dziale spadku, oświadczenie o wskazaniu osoby uprawnionej w przypadku, o którym mowa w art. 3 ust. 2. Stosownie do art. 7 ust. 2 ustawy w przypadku niespełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, 3, 5 ust. 1 i 2 wojewoda wydaje decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Minister zauważył, iż w decyzji z dnia [...] lutego 2010 r. organ wojewódzki wskazał, iż wnioski stron o wydanie przedmiotowej decyzji wpłynęły po dniu 31 grudnia 2008 r., tj. z uchybieniem ustawowemu terminowi. Organ II instancji stwierdził, iż wnioski A. Z., J. Z., H. S., K. S. i E. B. wpłynęły do [...] Urzędu Wojewódzkiego w dniu 30 grudnia 2009 r., a więc termin do złożenia wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty został przekroczony. Minister stwierdził, iż przewidziany w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. termin do złożenia wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty jest terminem prawa materialnego, uchybienie któremu wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Takie terminy mają charakter zawity i nie podlegają przywróceniu. Termin zaś prawa materialnego podlega przywróceniu tylko wyjątkowo i jedynie wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin. Minister podniósł, iż w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. brak jest przepisu przewidującego taką możliwość. Organ odwoławczy podniósł, iż postępowanie przewidziane w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. ma charakter wnioskowy i jest wszczynane wyłącznie na wniosek strony. Wniosek taki złożyć mogą albo wszyscy spadkobiercy w jednym wniosku, bądź każdy z nich z osobna. Wykluczone jest domniemanie wnioskodawców. Winni oni wynikać albo wprost z treści żądania, albo z załączonych pełnomocnictw umocowujących do działania w imieniu innych osób aniżeli swoim. Minister stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie spośród spadkobierców W. i J. S. wniosek złożyła tylko M. P., pozostali spadkobiercy nie złożyli wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty w terminie, w związku z czym niemożliwe jest potwierdzenie im prawa do rekompensaty. W ocenie Ministra organ wojewódzki w sposób jednoznaczny wykazał, iż M. P. składając wniosek w dniu 18 grudnia 2008 r. działała tylko w imieniu własnym. Wniosek ten bowiem w sposób jednoznaczny określa zakres żądania, w żaden sposób nie wynika z niego ażeby był składany w imieniu innych osób. Powyższy wniosek nie zawiera pełnomocnictwa umocowującego do działania M. P. za pozostałych spadkobierców W. i J. S. Wniosek M. P. nie obejmował również stosownych oświadczeń o wskazaniu osoby uprawnionej. Powyższa ocena organu I instancji nie budzi żadnych wątpliwości organu odwoławczego. Organ odwoławczy uznał niespełnienie przez strony wymogu wynikającego z art. 5 ust. 1 poprzez uchybienie terminowi prawa materialnego. Ponadto Minister stwierdził, iż z załączonych do akt sprawy odpisów postanowień o nabyciu spadku nie wynika, aby uprawnionymi do złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty byli H. S., K. S. i E. B., w związku z czym jest to kolejna okoliczność, która uzasadnia odmowę potwierdzenia prawa do rekompensaty tym osobom. Skargi na decyzję Ministra Skarbu Państwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli J. Z. i A. Z. zarzucając jej naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7, 8, 9, 77 kpa i wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. W uzasadnieniu skarg skarżący podnieśli, iż M. P. występując z wnioskiem z dnia 18 grudnia 2008 r. wymieniła wszystkie osoby uprawnione do rekompensaty, uważając, iż jest to wystarczający zabieg, aby uwzględniono je i zostało im potwierdzone prawo do rekompensaty. Zdaniem skarżących treść złożonego przez M. P. wniosku nie budziła wątpliwości i wskazywała, że nie działa ona wyłącznie w swoim imieniu, a również w imieniu pozostałych spadkobierców. Pełnomocnictwo zaś nie wymagało formy pisemnej. W przypadku wątpliwości zaś obowiązkiem organu I instancji było wezwanie do udziału w sprawie w charakterze strony pozostałych uprawnionych. W ocenie skarżących termin określony w art. 5 ust. 1 jest terminem procesowym i może zostać przywrócony na prośbę zainteresowanego. Zdaniem skarżących organ nie może samodzielnie i autorytarnie decydować o określeniu charakteru pisma złożonego przez stronę postępowania w przypadku istnienia wątpliwości jaki charakter mu nadać. W takim przypadku obowiązkiem organu jest podjęcie próby ustalenia woli wnioskodawcy, gdyż jego obowiązkiem jest zgodnie z art. 9 kpa czuwanie nad tym, czy strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Ponadto w ocenie skarżących braki w materiale dowodowym polegające na niezłożeniu wszystkich postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku nie mogą pociągać dla strony negatywnych skutków, gdyż obowiązkiem organu jest wezwanie do uzupełnienia tego rodzaju braku pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o ich oddalenie. Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1442/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł o połączeniu do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt I SA/Wa 1441/10 i I SA/Wa 1442/10 oraz prowadzenia ich pod sygnaturę akt I SA/Wa 1441/10. .Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej co oznacza, że Sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargi należy uznać za niezasadne. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji były przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.). Zgodnie z art. 5 ust. 1 powołanej ustawy potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Termin składania wniosków wskazany w cytowanym przepisie jest terminem prawa materialnego i charakteryzuje się tym, że ogranicza w czasie, dochodzenie lub inną realizację praw podmiotowych, a jego skuteczny wpływ powoduje wygaśnięcie określonego prawa podmiotowego lub niemożliwość jego realizacji. Podlega on przywróceniu wyjątkowo i jedynie wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 1996 r. sygn. akt OPK 19/96, O NSA z 1997 r. z.2, poz. 56). W powołanej ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. ustawodawca nie zawiesił jednak przepisu przewidującego taką możliwość co oznacza, że orzekający w sprawie organ administracji publicznej (a także Sąd) nie jest uprawniony do jego przywrócenia, bez względu na przyczyny jakie spowodowały uchybienie temu terminowi. Podkreślić bowiem należy, że do terminów prawa materialnego nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego odnoszące się do instytucji przywrócenia terminów procesowych (art. 58-60 kpa). Z akt administracyjnych sprawy wynika, że A. Z., J. Z., H. S., K. S. i E. B. złożyli wnioski w dniu 30 grudnia 2009 r., a więc z uchybieniem terminu wskazanego w art. 5 ust. 1 powołanej ustawy. Wbrew twierdzeniom skarżących zawartych w uzasadnieniu skargi z wniosku złożonego przez M. P. w dniu 18 grudnia 2008 r. w sposób nie budzący wątpliwości wynika, iż działała ona wyłącznie w imieniu własnym. We wniosku nie wymieniła żadnych innych osób, nie załączyła postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku, a z treści wniosku nawet w sposób pośredni nie wynika, by W. i J. S. pozostawili jakichkolwiek innych spadkobierców. Do wniosku nie została również załączona lista osób uprawnionych. Dopiero w dniu 30 grudnia 2009 r. M. P. złożyła w imieniu A. Z., J. Z., H. S., K. S. i E. B. podpisane przez nich wnioski o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty. Należy również zauważyć, iż znajdujące się w aktach administracyjnych odpisy postanowień o stwierdzeniu praw do spadku po W. S., J. S. i po T. Z. wskazują, iż postanowienia te zostały wydane przez Sąd w 2009 r. Jedynie postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po J. Z. zostało wydane w dniu [...] czerwca 2007 r., jednakże jego odpis został wydany A. Z. w dniu 4 marca 2009 r. Z powyższego wynika, iż nie mogły one być załączone do wniosku M. P. z dnia 18 grudnia 2008 r., a więc organ orzekający w sprawie nie miał żadnych przesłanek by prowadzić postępowanie wyjaśniające zakres tego wniosku. O tym jaki charakter i zakres żądania ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym decyduje strona, a nie organ do którego pismo zostało skierowane. W razie wątpliwości organ mając na względzie treść art.. 7-9 kpa, powinien zwrócić się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska (wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2002 r. sygn. akt I SA 2188/00, LEX nr 81741). W rozpatrywanej sprawie jednakże, zdaniem Sądu w świetle przedstawionych wyżej okoliczności charakter i zakres żądania zawarty we wniosku M. P. z dnia 18 grudnia 2008 r. nie może budzić żadnych wątpliwości, że działała ona we własnym imieniu. W związku z powyższym zarzuty skarg dotyczące naruszenia art. 7, 8, 9 i 77 kpa należy uznać za całkowicie uchybione i stwierdzić, iż prawidłowo organy orzekające w niniejszej sprawie przyjęły, iż wnioski A. Z., J. Z., H. S., K. S. i E. B. w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty zostały złożone z uchybieniem ustawowego terminu. Brak zaś odpisów postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku wskazujących na uprawnienia H. S., K. S. i E. B. do wystąpienia z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty nie ma w ocenie Sądu żadnego znaczenia zważywszy na fakt, iż wnioski w/w osób zostały złożone po upływie ustawowego terminu, a więc po dniu 31 grudnia 2008 r. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.