I SA/Lu 864/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Kwiatek, Sędziowie WSA Halina Chitrosz,, NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Anna Strzelec, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 lutego 2011r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia - oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [ ...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność zażalenia A. na postanowienie Wójta Gminy z dnia [...] odmawiające zawieszenia postępowania w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2004 rok. Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2009 roku Wójt Gminy wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia A. wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2004 rok. W dniu 23 września 2009 r. Spółka poinformowała organ o udzieleniu pełnomocnictwa w sprawie radcy prawnemu A. W., załączając dokument pełnomocnictwa (k.9). Pismem procesowym z dnia 27 października 2009 r. pełnomocnik spółki wniósł o zawieszenie postępowania uzasadniając, że w sprawie o sygn. I SA/Gl 110/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach skierował pytanie prawne do Trybunału Konstytucyjnego co do zgodności art. 1a ust. 1 pkt 2 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych z art. 217 w związku z art. 84 i art. 2 Konstytucji RP. Od rozstrzygnięcie tego zagadnienia wstępnego, w ocenie pełnomocnika strony, uzależnione jest rozstrzygnięcie w sprawie niniejszej. Wójt Gminy, po rozpatrzeniu ww. wniosku, postanowieniem z dnia 29 października 2009 r. odmówił zawieszenia postępowania, wskazując, że w jego ocenie, nie zachodzi przesłanka zawieszenia określona w art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Postanowienie doręczono pełnomocnikowi 4 listopada 2009 r. W dniu 16 listopada 2009 r. do organu wpłynął wniosek o uzupełnienie postanowienia z dnia 29 października 2009 r. w zakresie pouczenia. Postanowieniem z dnia 17 listopada 2009 r. Wójt Gminy odmówił uzupełnienia ww. postanowienia. Doręczenia postanowienia z dnia 17 listopada 2009 r. pełnomocnikowi Spółki – radcy prawnemu A.W., podjęli się pracownicy organu. Z uwagi na to, iż pod adresem wskazanym do doręczeń nie zastali nikogo, a w Kancelarii Radców Prawnych nikt nie podjął się przyjęcia i oddania przesyłki adresatowi (według informacji osoby obecnej w Kancelarii A.W. miał przebywać na urlopie, a osoba upoważniona w kancelarii do odbioru przesyłki, będąca w ciąży, przebywała na zwolnieniu lekarskim), pracownicy urzędu gminy w dniu 18 listopada 2009 r. pozostawili 2 egzemplarze zawiadomienia o pozostawieniu przesyłki na 7-dniowy okres w Urzędzie Gminy: w skrzynce pocztowej adresata, na ogrodzeniu obok furtki, oraz w ww. Kancelarii Radców Prawnych (notatka służbowa z dnia 18 listopada 2009 r. k.44, tom 1/2). Następnie, 23 listopada 2009 r. Spółka poinformowała Wójta Gminy (k.49 t. 1/2), że w dniu 20 listopada 2009 r. ustanowiła drugiego pełnomocnika do reprezentowania interesów Spółki w niniejszym postępowaniu, w osobie S. P. (pełnomocnictwo k.47, t.1/2), oraz że wyznacza ją jako pełnomocnika właściwego do doręczeń w rozumieniu art. 145 § 3 Ordynacji podatkowej. Poinformowano również o ograniczeniu pełnomocnictwa udzielonego radcy prawnemu A.W. – w zakresie dotyczącym doręczeń. Mając na uwadze treść powyższej informacji, w dniu 26 listopada 2009 r. pracownicy urzędu po raz kolejny podjęli próbę doręczenia Spółce postanowienia z dnia 17 listopada 2009 r. Z notatki służbowej sporządzonej na okoliczność doręczenia przez pracowników urzędu w dniu 26 listopada 2009 r. (k.53, t.1/2) wynika, że "drugie" awizo skierowali oni do S. P., nowego pełnomocnika Spółki. Egzemplarz zawiadomienia pozostawiono na drzwiach mieszkania oraz w skrzynce pocztowej (pod adresem L., ul. B.W. [...] ). W treści "zawiadomienia powtórnego" – k.54 organ poinformował, że pierwsze zawiadomienie o pozostawaniu przez okres 7-dniowy przedmiotowego postanowienia dokonane było wobec poprzedniego pełnomocnika A.W. (L., ul. D. [...]). Wobec A.W. przesyłka nie była drugi raz awizowana. W dniu 10 grudnia 2009 r. wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, złożone za pośrednictwem Wójta Gminy zażalenie A. na postanowienie Wójta Gminy z dnia 29 października 2009 r. (k.73) w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania podatkowego w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2004 r., złożone przez radcę prawnego A.W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2010 r. stwierdziło niedopuszczalność zażalenia. W uzasadnieniu SKO stwierdziło, że sposób doręczenia przez pracowników Urzędu Gminy postanowienia z dnia 17 listopada 2009 r. nie był prawidłowy i nie można przyjąć, iż było to skuteczne doręczenie w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej, nie była bowiem zachowana procedura doręczenia. A. W. w ostatnim dniu 7-dniowego okresu pozostawania przesyłki w Urzędzie Gminy nie był już pełnomocnikiem uprawnionym do odbioru korespondencji, również wobec drugiego pełnomocnika Spółki – S. P. - nie zostały spełnione warunki z art. 150 Ordynacji podatkowej. Skoro zatem postanowienie z dnia 17 listopada 2009 r. nie zostało doręczone w sposób skuteczny, to nie weszło do obrotu prawnego. Zażalenie na to postanowienie jest więc niedopuszczalne. Na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 kwietnia 2010 roku skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł Prokurator Rejonowy. Zarzucił naruszenie art. 145 § 2 i 3, art. 150 § 1 pkt 2, art. 150 § 1a Ordynacji podatkowej oraz art. naruszenie art. 95 § 2 kc i art. 94 § 1 kpc w zw. z art. 137 § 4 Ordynacji podatkowej. W ocenie Prokuratora, SKO przyjęło błędnie, iż wygaśnięcie w dniu 23 listopada 2009r. pełnomocnictwa dla A.W. w zakresie doręczeń, powodowało bezskuteczność "pierwszego" awiza w stosunku do drugiego pełnomocnika – S. P. oraz, że procedurę doręczenia tym samym należało rozpocząć od nowa. Ustanowienie "w toku doręczenia" nowego pełnomocnika w zakresie doręczeń skutkowało, zdaniem Prokuratora - jedynie tym, że dalsze, po tym dniu, czynności prawne związane z doręczeniem, organ mógł i powinien realizować wobec nowego pełnomocnika. Załącznik skargi stanowi ekspertyza prawna sporządzona w dniu 30 czerwca 2010 r. na zlecenie Wójta Gminy przez prof. dr hab. Bogumiła Brzezińskiego, dotycząca art. 150 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Skarga, w ocenie Sądu, nie jest zasadna. Na wstępie wskazać należy, że na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania służy zażalenie, zgodnie z treścią art. 201 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. nr 8 poz. 60 ze zm.- dalej "Op"). Zażalenie takie wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie (art. 236 § 2 pkt 1 Op). Zgodnie z art. 213 Op i w zw. z art. 219, odnoszącym się do postanowień, stronie przysługuje prawo do wniesienia żądania uzupełnienia postanowienia co do jego rozstrzygnięcia w terminie 14 dni od dnia doręczenia. W sytuacji, gdy strona wystąpiła z żądaniem uzupełnienia postanowienia, prawnie skuteczne zażalenie można wnieść dopiero po doręczeniu postanowienia odmawiającego (jak w sprawie niniejszej) uzupełnienia postanowienia, termin do wniesienia zażalenia liczy się od dnia doręczenia postanowienia o odmowie uzupełnienia postanowienia. Oznacza to, że bieg terminu do wniesienia zażalenia Spółki na postanowienie Wójta Gminy z dnia 29 października 2009 roku o odmowie zawieszenia postępowania podatkowego w przedmiocie określenia Spółce wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2004 rok mógł rozpocząć się z dniem doręczenia Spółce, w sposób prawem przewidziany, postanowienia z dnia 17 listopada 2009 roku odmawiającego uzupełnienia postanowienia z 29 października 2009 r. W ocenie Sądu przyjęcie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, iż termin, o którym mowa wyżej nie rozpoczął biegu nie narusza prawa. Bieg terminu do złożenia zażalenia rozpoczyna się od dnia doręczenia postanowienia ( art. 236 §2 pkt 1 O.p.). Sposoby doręczania pism w postępowaniu podatkowym zostały określone w art. 144-154 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej, jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Zgodnie z treścią art. 150 O p, w przypadku niemożności doręczenia pisma adresatowi w jeden ze sposobów wskazanych w art. 148 (w jego mieszkaniu, w pracy lub w każdym innym miejscu) lub w art. 149 (pod czasową nieobecność adresata - pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu) - pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta)- w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę (§ 1 pkt 2). Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni (§ 1a). Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 2). Przepis ten umożliwia przyjęcie fikcji prawnej, że pismo, którego adresat nie odebrał z urzędu gminy w określonym terminie, zostało doręczone z upływem ostatniego dnia tego terminu. Dolegliwe skutki procesowe, jakie wiążą się dla adresatów tego sposobu doręczenia wymagają rygorystycznego przestrzegania wymogów przewidzianych w art. 150 Ordynacji podatkowej. Dwukrotne wysłanie i awizowanie przesyłki zawierającej odpis postanowienia z uzasadnieniem stanowi spełnienie wymagania skuteczności doręczenia określonego w art. 150 O.p Stan faktyczny sprawy jest bezsporny: z dniem 23 września 2009 r. Spółka udzieliła pełnomocnictwa radcy prawnemu A. W., o czym powiadomiła organ podatkowy w tym samym dniu. W dniu 18 listopada 2009 r. pracownicy Urzędu Gminy dokonali próby doręczenia (pierwsze awizo) postanowienia z dnia 17 listopada 2009 r. radcy prawnemu A. W., w dniu 23 listopada 2009 r. Spółka zawiadomiła organ podatkowy o ograniczeniu pełnomocnictwa w zakresie doręczeń A. W. i ustanowieniu nowego pełnomocnika do doręczeń w osobie S. P., w dniu 26 listopada 2009 r. pracownicy Urzędu Gminy powtórnie awizowali przesyłkę – tym razem na adresata S. P. Treść art. 150 § 1a Op formułuje wymóg dwukrotnego powiadomienia adresata o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej lub urzędzie gminy. Ordynacja podatkowa dopuszcza fikcję doręczenia, ale tylko pod warunkiem, że spełnione zostaną wszystkie warunki w nim określone. Niewątpliwie jednym z tych warunków jest spełnienie m.in. wymogu dwukrotnego, w odpowiednim odstępie czasowym, pozostawienia adresatowi zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej, czy też (jak w sprawie niniejszej) urzędzie gminy, przy czym zawiadomienie takie powinno być umieszczone w miejscu określonym w art. 150 § 2 Op. (oddawcza skrzynka pocztowa, drzwi mieszkania adresata lub inne wymienione w przepisie). Adresatem jest zaś konkretna osoba (instytucja), do której jest adresowana przesyłka, list. W stosunku do każdego z kolejnych pełnomocników (A.W. i S.P) przesyłka awizowana była jednokrotnie: w stosunku do A.W. – 18 listopada 2009 r., a w stosunku do S. P. – 26 listopada 2009r. – z czego w sposób oczywisty wynika, że nie mogło być mowy o tożsamości jednego adresata, wobec którego dokonano dwukrotnej próby doręczenia. Konsekwencją niepozostawienie dwukrotnie awiza temu samemu adresatowi należy uznać za uchybienie art.150 §1a O.p., skutkujące nieskutecznością doręczenia, w sytuacji gdy strona zawiadomiła organ w czasie biegu terminu do odbioru pisma ( tj. 23.11.2009r.) o zmianie pełnomocnika ustanowionego dla doręczeń. Ze względu na treść ograniczenia pełnomocnictwa (k.- 49) przepis art. 94 § 2 k.p.c. nie miał w sprawie zastosowania, zresztą powtórne awizo dla A. W. nie zostało wyekspediowane. Nie można przy tym w niniejszej sprawie przypisać stronie, czy też pełnomocnikom strony działania w celu uchylenia się od opodatkowania przez przedłużanie toczącego się postępowania i unikanie odbioru pism, skoro zażalenie dotyczyło postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania, co nie tamowało czynności organu podatkowego w sprawie ( por. art. 202 § 1 O.p) Dopiero w razie skutecznego doręczenia orzeczenia pełnomocnikowi, wypowiedzenie pełnomocnikowi pełnomocnictwa przez stronę w czasie biegu terminu do wniesienia środka zaskarżenia nie niweczy tego doręczenia, a więc nie rodzi obowiązku ponownego doręczenia stronie tego orzeczenia. Taka sytuacja w sprawie jednak nie zachodziła. W tej sytuacji ocena, że do skutecznego doręczenia postanowienia nie doszło, prowadziło z kolei do stwierdzenia, że termin do wniesienia zażalenia A. na postanowienie Wójta Gminy z dnia 29 października 2009 r. odmawiające zawieszenia postępowania w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2004 rok nie rozpoczął biegu, a zażalenie jako przedwczesne jest niedopuszczalne. Ze względów przytoczonych wyżej, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.