I SA/Wa 1709/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Elżbieta Lenart Protokolant referent Agnieszka Bieniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2011 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu odwołania B. S. i M. S. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] orzekającej o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez E. K. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości o nazwie [...] położone w gminach C. i L., powiat l. (błędnie nazwany w zaskarżonej decyzji jako "X"), województwo [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. B. S. i M. S. pismem z dnia [...] grudnia 2008 r. wystąpili do Wojewody [...] z wnioskiem o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za mienie pozostawione przez E. K. poza obecnymi granicami państwa polskiego, obejmujące: - niehipotekowany dział leśny [...] obejmujący działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] o łącznym areale [...] ha [...] m²; - parcelę budowlaną [...] o areale [...] ha [...] m²; - niehipotekowany dział [...] o łącznym areale [..] ha [...] m². Pismem z dnia 25 listopada 2009 r. B. S. i M. S. wnieśli o rozszerzenie toczącego się postępowania dotyczącego w/w mienia o dwie zwarte nieruchomości wchodzące w skład byłych [...]. Wojewoda [...] działając na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., nr [...] orzekł o odmowie potwierdzenia M. S. i B. S. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez E. K. (S. ) poza obecnymi granicami państwa polskiego, nieruchomości o nazwie [...] położone w gminach C. i L., powiatl l., województwo [...]. Od powyższej decyzji odwołanie do Ministra Skarbu Państwa wnieśli B. S. i M. S., kwestionując rozstrzygnięcie organu wojewódzkiego i podnosząc, że decyzja organu pierwszej instancji jest sprzeczna z rzeczywistym stanem faktycznym przedmiotowej sprawy. Zdaniem skarżących, na podstawie art. 10 § 1 Kpa, wnioskodawcy przysługuje prawo swobodnej modyfikacji wniosków zgodnie z ich interesem prawno-majątkowym, aż do formalnego zamknięcia postępowania administracyjnego. Wyjątkiem jest jedynie kwestia zgłoszenia roszczenia do dnia 31 grudnia 2008 r. W uzasadnieniu odwołania skarżący wskazali na treść przepisu art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., który przewiduje sześciomiesięczny termin na ewentualne uzupełnienie braków poprzez dostarczenie dokumentów źródłowych. Zaznaczyli, że żaden przepis w/w ustawy nie ogranicza praw wnioskodawców w zakresie rozwinięcia bądź zawężenia treści pierwotnego wniosku. Po rozpatrzeniu odwołania i całości akt sprawy Minister Skarbu Państwa wskazał, że podstawą odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty było ustalenie, iż w przedmiotowej sprawie nie została spełniona, wskazana przez ustawodawcę, przesłanka dotycząca terminu złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty, tj. do dnia 31 grudnia 2008 r. Wniosek dotyczący nieruchomości o nazwie [...] położone w gminach C. i L., powiat l., województwo [...] wpłynął do Urzędu w dniu 26 listopada 2009 r., a zatem po upływie terminu przewidzianego w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Zdaniem organu odwoławczego podanie złożone w dniu 26 listopada 2009 r. stanowi odrębny wniosek wszczynający postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP, bowiem dotyczy innej nieruchomości niż wskazane we wcześniejszym wniosku złożonym w dniu 30 grudnia 2008 r. Organ II instancji podzielił pogląd Wojewody [...] że termin na złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty ma charakter materialnoprawny i jako taki nie może zostać przywrócony zaś fakt jego uchybienia powoduje wygaśnięcie roszczenia. Na powyższą decyzję Ministra Skarbu Państwa skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył M. S. W ocenie skarżącego błędnym było przyjęcie przez organ orzekający w sprawie, że wnioskodawcy nie spełnili wymogu złożenia wniosku przed dniem 31 grudnia 2008 r. Ponadto skarżący ponownie podkreślił, że art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w żadnym zakresie nie ogranicza wnioskodawcom prawa do modyfikacji wcześniejszego wniosku. Ich legitymacja do tego typu działań wynika z art. 10 § 1 Kpa w zw. z art. 28 Kpa. Uzasadniając skargę M. S. zaznaczył, że art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. przewiduje sześciomiesięczny termin uzupełnienia ewentualnych braków i liczony jest od daty wezwania do dokonania czynności, które to działanie proceduralne w przedmiotowej sprawie nie zostało wykonane. W obszernej odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie wskazując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż brak było podstaw do potwierdzenia uprawnień skarżącego do rekompensaty przewidzianej ustawą z uwagi na uchybienie terminu z art. 5 ust. 1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji, są zgodne z prawem. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Do wniosku należało dołączyć dokumenty wymienione w art. 6 przedmiotowej ustawy. W przypadku niespełnienia wymogów zawartych w ust. 1-3 w/w artykułu wojewoda zobowiązany był wezwać wnioskodawcę do usunięcia braków w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia wezwania (art. 6 ust. 6). Mając powyższe na uwadze Sąd podzielił pogląd organów obu instancji, że w terminie wskazanym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. został złożony wniosek B. S. i M. S. z dnia 28 grudnia 2008 r., który miał ściśle określony zakres przedmiotowy, tj. dotyczył nieruchomości w nim wskazanych. Wniosek ten można było modyfikować, w tym rozszerzać co do zakresu nieruchomości, jednak tylko do dnia 31 grudnia 2008 r., bowiem przepis art. 5 ust. 1, określając termin, który jest terminem prawa materialnego, nie pozwala po tym okresie skutecznie domagać się rekompensaty za inne mienie niż zgłoszone przed tą datą. Wszelkie zaś roszczenia zgłoszone po tej dacie wygasają. Tym samym podanie złożone w dniu 26 listopada 2009 r., stanowiące zdaniem skarżącego modyfikacje wniosku z dnia 28 grudnia 2008 r., stanowi odrębny wniosek wszczynający postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP, bowiem dotyczy innych nieruchomości niż wskazane we wcześniejszym piśmie złożonym w dniu 30 grudnia 2008 r. Podkreślić należy, że skoro przepis prawa materialnego zakreśla wprost termin do dokonania danej czynności, to termin ten nie może zostać przedłużony ani skrócony przez organ administracji publicznej z urzędu ani na wniosek strony. Tym samym nie mają tu zastosowania zasady wyprowadzone z doktryny i orzecznictwa, że sprawa do chwili rozstrzygnięcia może być modyfikowana w ten sposób, że zmienia się jej zakres przedmiotowy. Przepisy prawa procesowego jako te, które urzeczywistniają, realizują normy prawa materialnego, ustępują pierwszeństwa w stosowaniu przepisom prawa materialnego. W tym miejscu zaznaczenia wymaga, że sprawy rekompensat za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP, ze względu na swą specyfikę, w niektórych kwestiach rządzą się szczególnymi zasadami, które modyfikują unormowania zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego. Świadczy o tym przepis art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Organ nie wzywa tu do sprecyzowania wniosku (art. 64 § 2 Kpa), a w razie niedokonania tej czynności nie pozostawia wniosku bez rozpoznania, tylko żąda złożenia ściśle określonych dokumentów, a w razie upływu terminu ustawowego wyznaczonego wnioskodawcy do uzupełnienia braków w materiale dowodowym, w przypadku niedostarczenia przez niego dokumentów, przeprowadza postępowanie wyjaśniające i wydaje decyzję merytorycznie rozstrzygającą sprawę co do istoty. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd stwierdził, że nie doszło do naruszenia w/w art. 6 ust. 6. Przepis ten nakazuje wojewodzie wezwanie wnioskodawcy do usunięcia braków już złożonego wniosku w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia wezwania jednak tylko w zakresie wymogów określonych w art. 6 ust. 1-3 ustawy (braki w materiale dowodowym, m.in. dowodów co do wskazanego mienia, co do obywatelstwa, miejsca zamieszkania wnioskodawcy, oświadczenia o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty, postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym właścicielu nieruchomości pozostawionych poza granicami RP, oświadczenia zawierającego wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty). Oznacza to, że wezwanie powinno dotyczyć tylko wniosku złożonego w terminie. W związku z powyższym w przedmiotowej sprawie termin 6-miesięczny z art. 6 ust. 6 może być stosowany do wniosku z dnia 28 grudnia 2008 r., nie zaś do wniosku złożonego w dniu 26 listopada 2009 r. Bez znaczenia dla prawidłowości podjętego w sprawie rozstrzygnięcia jest kwestia ewidencji wniosku z 2009 r. i prowadzenie sprawy pod numerem [...]. Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 Kpa oraz art. 28 Kpa stwierdzić należy, że jedna z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jaką jest zasada zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania (art. 10 Kpa), w sprawie o przyznanie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, realizuje się poprzez zapewnienie wnioskodawcom (wszystkim spadkobiercom osoby, o której mowa w art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. lub jednemu z nich wskazanemu przez pozostałych) udziału w czynnościach postępowania wyjaśniającego (art. 6 ust. 6). W pierwszej kolejności dotyczy to wstępnego etapu postępowania, o którym mowa w art. 7 ust. 1 tej ustawy. Jak wynika z akt sprawy zarówno Wojewoda [...] jak i Minister Skarbu Państwa przeprowadzili postępowanie zapewniając udział w sprawie B. S. i M. S., tj. osobom, które mają interes prawny w przedmiotowym postępowaniu. Tym samym organy nie naruszyły art. 10 § 1 w zw. z art. 28 Kpa. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.