I SA/Sz 729/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marian Jaździński, Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.),, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Protokolant Joanna Zienkowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 17 lutego 2011 r. sprawy ze skargi D.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie udostępnienia numeru identyfikacji podatkowej I. oddala skargę II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata K. M. kwotę [...] złotych powiększoną o kwotę podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconych kosztów pomocy prawnej. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że 11 kwietnia 2010 r. D S wystąpił do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z wnioskiem o udostępnienie numeru identyfikacji podatkowej matki, I S. Żądanie to uzasadnił zamiarem złożenia do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosku o przyznanie renty rodzinnej w związku ze śmiercią matki. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego odmówił wszczęcia postępowania w sprawie udostępnienia numeru identyfikacji podatkowej I S osobie trzeciej, tj. D S. W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, iż Wnioskodawca nie jest podmiotem wymienionym w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. z 2004 r. Nr 269, poz. 2681, ze zm.) - zwanej dalej: ustawą o NIP - któremu można udostępnić informacje objęte tajemnicą skarbową. W konsekwencji organ uznał, że D S nie posiada statusu strony postępowania w sprawie udostępnienia numeru identyfikacji podatkowej osoby trzeciej. Pismem z 27 kwietnia 2010 r. D S wystąpił do Dyrektora Izby Skarbowej z wnioskiem o udostępnienie numeru identyfikacji podatkowej matki - I S. W piśmie wskazał, iż numer identyfikacji podatkowej zmarłej matki jest mu niezbędny do złożenia wniosku o rentę rodzinną w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych i zakończenia wszelkich formalności związanych ze zgonem matki. Uznając, że pismo D S stanowi w istocie zażalenie na ww. postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego, Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy orzeczenie organu podatkowego I instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji wskazał, że zgodnie z treścią art. 12 ust. 1 i 2 ustawy o NIP, numer identyfikacji podatkowej nadany podatnikowi nie przechodzi na następcę prawnego, a w przypadku zgonu lub ustania bytu prawnego podatnika, decyzja o nadaniu NIP wygasa z mocy prawa. W myśl art. 15 ust. 1 tej ustawy, dane zawarte w dokumentacji związanej z nadaniem numeru identyfikacji podatkowej, oraz aktualizowaniem danych zawartych w zgłoszeniach identyfikacyjnych są objęte tajemnicą skarbową. Dane takie udostępnia się, na zasadzie wyjątku, wyłącznie podmiotom enumeratywnie wymienionym w art. 15 ust. 2 ustawy o NIP. Odnosząc te przepisy do treści wniosku D S, organ II instancji stwierdził, że Wnioskodawca nie jest podmiotem uprawnionym do otrzymania informacji objętych tajemnicą skarbową, a dotyczących numeru identyfikacji podatkowej jego zmarłej matki. Powołany przepis art. 15 ust. 2 ustawy NIP nie przewiduje, aby dane dotyczące numeru identyfikacji podatkowej mogły zostać udostępnione przez organy podatkowe zstępnym podatnika (w przedmiotowej sprawie synowi zmarłej podatniczki). W związku z tym, organ II instancji uznał, że organ I instancji zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie udostępnienia numeru NIP osobie trzeciej, gdyż żądanie to zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną w sprawie. Zgodnie bowiem z art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8 poz. 60, ze zm.), gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną (...) organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Odnosząc się do zawartych w skardze argumentów dotyczących niezbędności pozyskania przez Skarżącego numeru identyfikacji podatkowej jego zmarłej matki, celem m.in. skutecznego złożenia wniosku o rentę rodzinną w ZUS, Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że to ZUS może wystąpić o udostępnienie numeru identyfikacji podatkowej matki Strony do właściwego organu podatkowego. Zgodnie bowiem z art. 15 ust. 2 pkt 5 ustawy o NIP, dokumentacja związana z nadaniem NIP może być udostępniona przez właściwego naczelnika urzędu skarbowego "Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych do realizacji zadań i celów określonych w odrębnych ustawach". Zatem w razie złożenia przez Skarżącego wniosku o rentę rodzinną po zmarłej matce, bez uzupełnienia części I pkt 14 Druku ZUS Rp-2 Dane zmarłego ubezpieczonego - emeryta-rencisty; Numer Identyfikacji Podatkowej – NIP, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, właściwy organ rentowy prowadzący postępowania dotyczące tego wniosku, będzie mógł wystąpić do organu podatkowego właściwego dla matki Skarżącego, o udostępnienie numeru identyfikacji podatkowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie D S wniósł o uchylenie w całości postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia albo przekazanie sprawy do jednego z podmiotów wymienionych w treści art. 15 ust. 2 ustawy o NIP. Nie przedstawiając zaskarżonemu postanowieniu konkretnych zarzutów, Skarżący ponownie podkreślił istotę swojego żądania, tj. udostępnienie przez właściwy organ administracji publicznej numeru identyfikacji podatkowej matki (która została uznana za zmarłą). Uzyskanie takiego numeru, zdaniem Skarżącego, niezbędne jest do skutecznego złożenia wniosku o rentę rodzinną w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych oraz umożliwi otrzymanie środków finansowych zgromadzonych przez zmarłą matkę w Otwartym Funduszu Emerytalnym Złota Jesień. Uzasadniając swoje żądania Skarżący wskazał, że w formularzach urzędowych, które zobowiązany jest złożyć w celu otrzymania wymienionych świadczeń, znajdują się obowiązkowe pola, w których należy wpisać numer identyfikacji podatkowej zmarłej matki. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Na wstępie zauważyć należy, iż dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, sąd administracyjny rozpoznając sprawę bada, czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz, czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonego aktu wydanego przez organ administracji publicznej następuje bowiem m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że skargę należy oddalić, bowiem postanowienie to nie narusza prawa w podanym wyżej stopniu. Stosownie do art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, gdy żądanie wszczęcia postępowania podatkowego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W myśl art. 12 ust. 1 i 2 powołanej wyżej ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników, numer identyfikacji podatkowej (NIP) nadany podatnikowi nie przechodzi na następcę prawnego, a w przypadku zgonu lub ustania bytu prawnego podatnika, decyzja o nadaniu NIP wygasa z mocy prawa. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o NIP, dokumentacja związana z nadaniem NIP oraz aktualizowaniem danych zawartych w zgłoszeniach identyfikacyjnych jest gromadzona i przechowywana w urzędach skarbowych. Przepis art. 13 ust. 3 tej ustawy stanowi, że na wniosek zainteresowanego naczelnik urzędu skarbowego obowiązany jest do potwierdzenia faktu nadania NIP podmiotowi, który nim się posługuje. Zainteresowanym może być zarówno sam podatnik, którego potwierdzenie dotyczy, jak i osoba trzecia, mająca interes prawny w złożeniu wniosku. Ponadto zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o NIP, dane zawarte w dokumentacji, o której mowa w art. 13 ust. 1, są objęte tajemnicą skarbową. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy ma przepis ust. 2 wymienionego artykułu ustawy o NIP, zgodnie z którym: "Dane, o których mowa w ust. 1, udostępnia się wyłącznie: 1) sądom, prokuratorom, organom podatkowym, organom celnym, przedstawicielom Najwyższej Izby Kontroli, Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego i Żandarmerii Wojskowej - w związku z prowadzonym postępowaniem; 1a) Szefowi Krajowego Centrum Informacji Kryminalnych w celu realizacji jego zadań ustawowych; 1b) jednostkom organizacyjnym kontroli skarbowej - w celu realizacji ich zadań ustawowych; 1c) komornikom sądowym i organom egzekucyjnym wymienionym w odrębnych przepisach - w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym lub zabezpieczającym; 2) naczelnym i centralnym organom administracji rządowej - w związku z postępowaniem w sprawie udzielenia koncesji bądź zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej; 3) podatnikowi - w zakresie dotyczącym jego numeru; 4) służbom statystyki publicznej w zakresie i dla potrzeb wynikających z przepisów o statystyce publicznej; 5) Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych oraz Państwowemu Funduszowi Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych - do realizacji zadań i celów określonych w odrębnych ustawach; 6) Generalnemu Inspektorowi Informacji Finansowej - w celu wykonywania obowiązków wynikających z przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu; 7) organom prowadzącym urzędowe rejestry na ich wniosek zawierający dane niezbędne do identyfikacji podatników - w zakresie NIP - w związku z realizacją ich zadań ustawowych". Odnosząc przytoczony stan prawny do okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że dane zawarte w dokumentacji związanej z nadaniem NIP, a więc także sam numer nadany decyzją wydaną przez naczelnika urzędu skarbowego, są objęte tajemnicą skarbową. Przepis art. 13 ust. 3 omawianej ustawy zezwala naczelnikowi urzędu skarbowego jedynie na potwierdzenie, na wniosek zainteresowanego (którym może być zarówno sam podatnik, którego potwierdzenie dotyczy, jak i osoba trzecia, mająca interes prawny w złożeniu wniosku) faktu nadania NIP podmiotowi, który nim się posługuje. Przepis ten nie pozwala więc na ujawnienie NIP podatnika osobie trzeciej, nawet jeżeli wykazuje ona interes prawny w uzyskaniu takiego numeru. Wyjątek od zakazu ujawniania NIP (i innych danych zawartych w dokumentacji związanej z nadaniem numeru) zawiera art. 15 ust. 2 ustawy o NIP, wymieniając enumeratywnie podmioty, którym takie dane mogą być udostępniane, podkreślając zarazem na wstępie, iż takie dane mogą być udostępniane "wyłącznie" tym podmiotom. Oczywistym jest więc, że taki dane nie mogą być udostępniane innym podmiotom, nie wymienionym w tym przepisie, w tym także np. dzieciom podatnika. Niezależnie od takiego (podmiotowego) ograniczenia dostępu do danych zawartych w dokumentacji związanej z nadaniem NIP, wymieniony przepis także w odniesieniu do tych podmiotów ogranicza możliwość udostępnienia takich danych tylko do określonych w przepisie celów. Udostępnienie przez organ podatkowy takich danych wymaga więc ustalenia, czy wnioskujący podmiot wymieniony jest w art. 15 ust. 2 ustawy o NIP, a następnie, czy wskazywany cel udostępnienia zgodny jest z celem wskazanym w omawianym przepisie. Skoro Skarżący nie należy do kręgu podmiotów uprawnionych do uzyskania NIP innej osoby (jego matki) organ podatkowy nie był też zobowiązany do rozważania wskazanych we wniosku celów, dla których taki NIP był Skarżącemu potrzebny. Organ podatkowy nie mógł więc udostępnić Skarżącemu numeru identyfikacji podatkowej matki, zatem odmowa jego udostępnienia poprzez odmowę wszczęcia postępowania była uzasadniona, skoro Skarżący nie należy do kręgu podmiotów uprawnionych do otrzymania takiego numeru. Zasadnie też w zaskarżonym postanowieniu i w odpowiedzi na skargę organ II instancji wyjaśnił, iż w razie złożenia wniosku o rentę rodzinną w ZUS, to ZUS (jako podmiot uprawniony, wymieniony w art. 15 ust. 2 pkt 8 ustawy o NIP) może wystąpić o udostępnienie numeru identyfikacji podatkowej matki Skarżącego. Niewskazanie takiego numeru we wniosku o rentę nie może więc stanowić dla ZUS podstawy do odmowy rozpatrzenia takiego wniosku. Uznając zatem, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa materialnego, jak również przepisów postępowania, w stopniu który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skargę – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – należało oddalić. O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono zgodnie z art. 250 p.p.s.a w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348, ze zm.).