II SA/Wa 920/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło, Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski, Joanna Kube (spr.), Protokolant Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2009 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną gazową 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. i art. 18 ust. 5 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 4 oraz art. 18 ust. 5 pkt 3 w związku z art. 26 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] cofającą J.S. pozwolenie na broń palną gazową do ochrony osobistej. Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Pismem z dnia [...] stycznia 2009 r. Komendant Wojewódzki Policji w K. zawiadomił J.S. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia mu pozwolenia na broń, informując o treści art. 18 ust. 5 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 4, art. 18 ust. 5 pkt 3 oraz art. 26 ustawy o broni i amunicji. Następnie Komendant Wojewódzki Policji w K. wydał w dniu [...] lutego 2009 r. decyzję, którą cofnął stronie pozwolenie na broń palną gazową na podstawie przepisów art. 18 ust. 5 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 4 oraz art. 18 ust. 5 pkt 3 ustawy o broni i amunicji. J.S. pismem z dnia [...] lutego 2009 r. odwołał się od tej decyzji informując, że orzeczenie lekarskie dostarczy do końca lutego 2009 r., ponieważ jest właśnie na etapie jego uzyskiwania. Komendant Główny Policji, po rozpatrzeniu odwołania, wydał w dniu [...] kwietnia 2009 r. decyzję, którą utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] lutego 2009 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż zgodnie z treścią art. 15 ust. 4 ustawy o broni i amunicji, osoba posiadająca pozwolenie na broń wydane w celu ochrony osobistej lub ochrony bezpieczeństwa innych osób i mienia, jest zobowiązana raz na pięć lat przedstawić właściwemu organowi Policji aktualne orzeczenie lekarskie i psychologiczne, wydane przez upoważnionego lekarza i psychologa potwierdzające, że może ona dysponować bronią. Obowiązek przedłożenia badań lekarskich i psychologicznych spoczywa na wszystkich posiadaczach broni w celu ochrony osobistej, w tym także tych, którzy uzyskali pozwolenia na podstawie nieobowiązującej już ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o broni, amunicji i materiałach wybuchowych (Dz. U. z 1983 r. Nr 6, poz. 43 ze zm.), co wynika z faktu, iż mocą art. 52 ustawy o broni i amunicji ustawodawca zachował ważność tych pozwoleń. Obecna ustawa weszła w życie z dniem 20 marca 2000 r. i od tej daty biegnie pięcioletni termin aktualizacji orzeczeń lekarskich i psychologicznych dla osób posiadających pozwolenie na wymieniony rodzaj broni. Tak więc, strona zobowiązana była do przedstawienia tych orzeczeń jeszcze w marcu 2005 r. Nie uczyniła tego nawet po zawiadomieniu w dniu [...] stycznia 2009 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń, ani nie załączyła ich do odwołania od decyzji cofającej to pozwolenie. Skoro przez ponad trzy lata nie zostały podjęte żadne działania w celu wykonania obowiązku określonego w art. 15 ust. 4 ustawy o broni i amunicji, to nie są wiarygodne twierdzenia zawarte w odwołaniu, że odwołujący potrzebuje więcej czasu na ich dostarczenie. Zdaniem Komendanta Głównego Policji, z punktu widzenia interesu publicznego nie jest zasadne zachowanie pozwolenia na broń osobie, która nie wykonała ustalonego przez ustawodawcę obowiązku, o którym mowa w art. 15 ust. 4 ustawy o broni o amunicji, zwłaszcza, w sytuacji J.S., który posiadając od wielu lat pozwolenie nigdy nie poddał się badaniom i nie przedłożył organom Policji stosownych orzeczeń psychologicznego i lekarskiego. Organ stwierdził ponadto, iż uprawniony naruszył także zasady określone w art. 26 powołanej ustawy, bo w terminie 14 dni od dnia zmiany miejsca stałego pobytu nie zawiadomił o tym organu Policji, co oznacza, iż spełniona została także dyspozycja art. 18 ust. 5 pkt 3 ustawy, w myśl której właściwy organ Policji może cofnąć pozwolenie na broń w takim przypadku. Wykazano, że strona zmieniła miejsce stałego pobytu w 2001 r. i do chwili obecnej nie zawiadomiła o tym właściwego organu Policji i do tego faktu się nie odniosła. Zdaniem organu realizacja tego obowiązku ma istotne znaczenie dla sfery bezpieczeństwa i porządku publicznego, a zatem jego wykonanie leży w interesie społecznym, którego racje nakazuje uwzględniać przepis art. 7 k.p.a. Na powyższą decyzję J.S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o anulowanie decyzji cofającej mu broń, ponieważ wymagane zaświadczenia przekazał organowi pocztą. Wyjaśnił, że nie wiedział o zmianie ustawy, ponieważ nie śledził zmian w prawie. Kiedy taka informacja do niego dotarła, uzyskał wymagane prawem zaświadczenia. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga J.S. zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej jako p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi m.in. przepis art. 18 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, zgodnie z którym właściwy organ Policji może cofnąć pozwolenie na broń w przypadku naruszenia przez osobę posiadającą pozwolenie obowiązku poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia orzeczeń lekarskiego i psychologicznego, o których mowa w art. 15 ust. 3-5 ustawy, tj. wydawanych przez upoważnionych - lekarza i psychologa i stwierdzających, że osoba badana nie należy do osób z zaburzeniami psychicznymi, wykazujących istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego, uzależnionych od alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych. W przepisie art. 52, będącym przepisem przejściowym wyżej powołanej ustawy, zagwarantowano zachowanie ważności pozwoleń na broń i legitymacji noszących nazwę "pozwolenia na broń" wydawanych na podstawie ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o broni, amunicji i materiałach wybuchowych. Ustawodawca zachowując w mocy "stare" pozwolenia nie zwolnił ich posiadaczy z obowiązku poddawania się okresowym badaniom lekarskim i psychologicznym przewidzianym w art. 15 ust. 3-5 ustawy. Obowiązek przedkładania ww. badań nie pozostaje w związku z ważnością pozwoleń (ich bezterminowością), albowiem niewywiązanie się z obowiązku nie powoduje utraty ważności pozwoleń. Może natomiast skłonić właściwe organy Policji do wszczęcia procedury zmierzającej do cofnięcia pozwolenia. Wskazać należy, że decyzja o cofnięciu pozwolenia na broń, wydana zgodnie z dyspozycją art. 18 ust. 5 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, ma charakter uznaniowy. Uznaniowość nie oznacza jednak pozostawiania organowi całkowitej i niekontrolowanej swobody w tym względzie, bowiem jej granice wyznaczają z jednej strony przesłanki zawarte w wyżej wymienionym przepisie, z drugiej zaś przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ, podejmując decyzję administracyjną, jest zatem związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. Oznacza to, że musi on przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Winien także w sposób należyty i wyczerpujący informować strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Musi wreszcie wyczerpująco zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. W przedmiotowej sprawie Komendant Główny Policji jak też Komendant Wojewódzki Policji w K. nie przestrzegali tych reguł procesowych. Nie można przyjąć, że w rozpoznawanej sprawie organ, miał podstawy do stwierdzenia, że skarżący nie dopełniając, przewidzianego w art. 18 ust. 5 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, obowiązku poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym, nie przedstawił orzeczeń lekarskiego i psychologicznego. Przede wszystkim należy stwierdzić, że fikcja powszechnej znajomości prawa nie ma zastosowania na gruncie prawa administracyjnego, gdzie jedną z naczelnych zasad jest obowiązek udzielania informacji prawnej stronom przez organy prowadzące postępowanie (art. 9 k.p.a.). Obowiązki organów Policji w zakresie informowania i wyjaśniania stronie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych w postępowaniu o wydanie i cofnięcie pozwolenia na broń wynikają z art. 9 k.p.a. i powinny być rozumiane na tyle szeroko, by strona z braku stosownej informacji nie poniosła szkody. Należy zwrócić uwagę, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji przed wszczęciem postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń nie wezwał skarżącego do przedłożenia aktualnych badań lekarskich i psychologicznych, zakreślając mu w tym celu odpowiedni termin. O treści obowiązujących przepisów skarżący został pouczony dopiero pismem zawiadamiającym go o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń. Przy czym nie został tym pismem wezwany do wykonania badań i przedłożenia stosownych zaświadczeń, lecz jedynie zaproszono go do udziału w sprawie. Organ nie sprecyzował jednak jakie działania i w jakim terminie ma podjęć strona, aby uniknąć negatywnych skutków zaniechania. Skarżący, po otrzymaniu zawiadomienia, nie był bezczynny w niniejszej sprawie i jak wynika z treści odwołania próbował ustalić z prowadzącym jego sprawę termin przedłożenia dokumentów, lecz nie wskazano mu żadnego konkretnego terminu. W odwołaniu datowanym [...] lutego 2009 r. skarżący, nawiązując do zawiadomienia o wszczęciu postępowania, deklarował wolę przedstawienia orzeczenia lekarskiego. Poinformował, że jest w trakcie jego uzyskiwania. Wskazał przy tym, że wymaga to czasu i wyraził przypuszczenie, że uda mu się przedłożyć orzeczenie do końca lutego 2009 r. Organ mimo to nie zareagował i nadal nie zakreślił mu konkretnego terminu na przedstawienie niezbędnych dokumentów ani nie wyjaśnił, że poza orzeczeniem lekarskim należy także przedstawić orzeczenie psychologiczne. W dniu [...] marca 2009 r. wpłynęło do Komendy Wojewódzkiej Policji w K. orzeczenie lekarskie nr [...], stwierdzające, że J.S. nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji i może dysponować bronią. Organ II instancji wydając w dniu [...] kwietnia 2009 r. decyzję w trybie odwoławczym, a więc po upływie ponad miesiąca od nadesłania orzeczenia lekarskiego, nie odniósł się do tego faktu. Ponadto w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie można podzielić stanowiska organu, że zaistniała fakultatywna przesłanka cofnięcia J.S. pozwolenia na broń określona w art. 18 ust. 5 pkt 3 ustawy o broni i amunicji. Cofnięcie pozwolenia z tej podstawy prawnej nie mogło bowiem nastąpić, ponieważ skarżący przed wszczęciem postępowania w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na broń nie był, stosownie do art. 9 k.p.a., uprzedzony o skutkach niedopełnienia tego obowiązku. Nie można przyjąć, że skarżący w tym zakresie został prawidłowo pouczony przez organ wydający mu zezwolenie na broń gazową. Jak wynika z akt sprawy skarżący w dniu [...] marca 1994 r. został poinformowany między innymi o obowiązku zgłoszenia organowi w terminie 14 dni zmiany stałego miejsca zamieszkania. Jednakże obowiązująca w tej dacie ustawa z dnia 31 stycznia 1961 r. o broni, amunicji i materiałach wybuchowych nie zawierała przepisu, który byłby odpowiednikiem art. 18 ust. 5 pkt 3 obecnej ustawy. Skoro poprzednio obowiązująca ustawa nie przewidywała możliwości cofnięcia pozwolenia na broń z powodu niedopełnienia przez osobę posiadającą pozwolenie obowiązku zawiadomienia właściwego organu Policji o zmianie miejsca stałego pobytu, to naruszenie tego obowiązku przez J.S., na gruncie obecnie obowiązującej ustawy, która takie skutki przewiduje, nie może powodować cofnięcia pozwolenia na broń w sytuacji, gdy o takiej sankcji skarżący nie został wcześniej uprzedzony przez organ. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie 1 sentencji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w całości Sąd orzekł, na podstawie art. 152 tej ustawy.