V SA/Wa 2398/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz (spr.), Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2011 r. sprawy ze skargi C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego; 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę [...] zł (pięć tysięcy pięćset trzynaście złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez "C." Sp. z o.o. jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR [...] w W. z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] o odmowie przyznania stronie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z 2009 r. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym. W dniu [...] maja 2009 r. C. Sp. z o.o. wniosła do BP ARiMR wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2009 r. do działek rolnych o łącznej powierzchni [...] ha. Rozpoznający wniosek Kierownika BP ARiMR w W. pismem z dnia 2 lipca 2009 r. wezwał stronę do złożenia wyjaśnień w zakresie wykrytych nieprawidłowości dotyczących powierzchni deklarowanych gruntów. W trakcie prowadzonego postępowania organ zauważył bowiem, że działki rolne deklarowane we wniosku, znajdujące się na działkach ewidencyjnych nr [...] położonych w województwie [...], powiecie [...], gminie D., zostały w wyniku kontroli na miejscu przeprowadzonej w 2004 r. obciążone kodem błędu DR 10. Stwierdzenie tego błędu oznacza natomiast, że przedmiotowe działki nie były utrzymane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. W zakreślonym w wezwaniu terminie strona nie przedłożyła żadnych wyjaśnień w sprawie. Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. Kierownik BP ARiMR w W. odmówił wnioskodawcy przyznania płatności do gruntów rolnych za 2009 r. oraz nałożył sankcje wieloletnie ze względu na wykryte nieprawidłowości – z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości [...] zł i z tytułu uzupełniającej płatności obszarowej w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w gospodarstwie wnioskodawcy przeprowadzono kontrolę na miejscu w wyniku której stwierdzono, że powierzchnia działek rolnych kwalifikująca się do przyznania płatności wynosi [...] ha, działki [...] nie były natomiast utrzymane w dobrej kulturze na dzień 30 czerwca 2003 r. (kod DR10). W rozpoznawanym wniosku producent rolny ponownie zadeklarował powyższe działki pomimo, iż został poinformowany o konsekwencjach wynikających z powtórnego zadeklarowania działek obarczonych ww. błędem. Informacje te zawarto w decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. oraz w decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2009 r. W związku z tym organ I instancji uznał działanie strony polegające na deklarowaniu działek, na których stwierdzono błąd DR10 za działanie celowe i zastosował klasyfikację błędu “zamierzony brak zgodności", co spowodowało wykluczenie całego wniosku z płatności. W odwołaniu od powyższej decyzji strona podniosła, iż we wniosku o przyznanie płatności za 2009 r., w formularzu zostały zakreślone dwie rubryki – jedna odnosząca się do płatności bezpośredniej i druga odnosząca się do pomocy finansowej z tytułu wsparcia gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Zakreślenie tej pierwszej rubruki było spowodowane błędem wypełniającego wniosek pracownika ARiMR. Strona znała konsekwencje stosowania kodu DR10 dlatego jej zamiarem było jedynie złożenie wniosku w zakresie pomocy finansowej z tutułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. Dyrektor [...] OR ARiMR w W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie tej treści organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2007 r. nr 35, poz. 217 z późn. zm.) rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne, wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia 1782/2003 (zastąpiony art. 124 rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) 1290/2005, (WE) 247/2006, (WE) 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) 1782/2003). Przywołany przepis rozporządzenia stanowi, iż do przyznania jednolitych płatności obszarowych kwalifikują się wszystkie grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r., niezależnie od tego, czy w tym dniu była na nich prowadzona działalność rolnicza. Zatem ujawnienie stanu faktycznego działek rolnych na podstawie uzyskanego materiału dowodowego (protokół z kontroli na miejscu z dnia 01.09.2004 r.) zobowiązywał organ do ich wykluczenia z wniosku na rok 2009, na podstawie powołanego art. 124 rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r., jako działek nie kwalifikujących się do objęcia płatnościami. Ponad organ odwoławczy zwrócił uwagę na to, iż wnioskodawca był wielokrotnie informowany (postępowanie z wniosku za rok 2008) o wykluczeniu spornych działek z płatności oraz pouczony, iż deklaracja tych działek we wniosku na kolejne lata spowoduje uznanie działania wnioskodawcy za celowe. Odnosząc sie do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ II instancji stwierdził, że zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej płatności są przyznawane na wniosek rolnika. Zatem to właśnie rolnik określa zakres swojego żądania a organ jest nim związany. Obowiązkiem wnioskodawcy jest zadeklarowanie we wniosku powierzchni gruntów spełniających warunki do objęcia wnioskowanymi płatnościami na podstawie obowiązujących przepisów, zgodnie ze stanem faktycznym. Aby spełnić te wymagania wnioskodawca powinien zapoznać się z zasadami i warunkami ich przyznawania. Ponadto organ wskazał, że informacje dotyczące wyłączenia działek rolnych z płatności na podstawie art. 143b ust. 5 rozporządzenia 1782/2003, są powszechnie dostępne. Zauważył również, że w trakcie toczącego się postępowania organ I instancji wystosował do wnioskodawcy wezwanie ze wskazaniem wykrytych nieprawidłowości w zakresie deklaracji we wniosku działek wyłączonych z płatności. Wnioskodawca nie podjął jednak żadnych czynności zmierzających do wyjaśnienia wskazanych przez organ nieprawidłowości. W skardze do na powyższą decyzję "C." Sp. z o.o. wniosła o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła błędne ustalenia stanu faktycznego co w konsekwencji spowodowało odmowę przyznania należnych stronie płatności. Uzasadniając skargę skarżąca podniosła w szczególności, że istotą sporu w niniejszej sprawie są dwie kwestie: zakwalifikowanie gruntów do kategorii DR 10 - jako trwale wyłączonych z produkcji rolnej i kwalifikowanie działania strony jako winy umyślnej. Skarżąca zauważyła, że odmawiając wypłaty wnioskowanych świadczeń organy powołały się na rzekomo przeprowadzoną w dniu 01.09.2004 r. kontrolę deklarowanych przez skarżącą działek rolnych. Skarżąca nie była jednak powiadomiona o jakiejkolwiek kontroli, której przedmiotem było badanie utrzymania działek rolnych strony w dobrej kulturze rolnej. Nie zostały jej też dostarczone ustalenia poczynione w trakcie tej kontroli. Poza faktem powoływania się przez organ administracyjny na kod DR10 nie ma zatem żadnego materialnego śladu po dokumencie, który by w sposób formalny kwalifikował grunty rolne strony do ww. kategorii. Ponadto w dacie wskazanej przez organ kontroli, tj. w dniu 01.09.2004 r. skarżąca nie była ani właścicielem ani też posiadaczem przedmiotowych działek gruntu, a działki te nabyła w roku 2005. Po nabyciu działek gruntu skarżąca w roku 2006 wystąpiła z wnioskiem o przyznanie dopłat za ten rok i decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w W. z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...] otrzymała płatność bezpośrednią w łącznej wysokości [...] zl. Organ administracji przyznając tą płatność nie powoływał się na kod DR10. Zatem strona nie miała wówczas żadnej wiedzy na temat wykluczenia działek gruntu z produkcji rolnej. Skarżąca przyznała, że w kolejnych decyzjach za następne lata ARiMR powoływała się na kod DR 10, lecz decyzje te zostały zaskarżone i sankcja została uchylona. Skarżąca podkreśliła następnie, że w pismach z dnia 13 maja 2010 r. i 14 lipca 2010 r. została poinformowana przez ARiMR, że w odniesieniu do spornych działek kod DR10 został usunięty. W pismach tych stwierdzono, że zaszły okoliczności uprawniające do usunięcia tego kodu, nie wyjaśniono jednak jakie były to okoliczności. W ocenie skarżącej treść ww. pism potwierdza, że zakwalifikowanie jej działek do kodu DR10 nigdy nie było zasadne. Podsumowując skarżąca podniosła, że w realiach niniejszej sprawy nie można uznać jej zachowania za świadome i umyślne działania zmierzające do wyłudzenia dopłat. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o uznanie skargi za zasadną z uwagi na konieczność poczynienia dodatkowych ustaleń co do obciążenia działek skarżącej kodem DR10. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 2169 z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)-c) p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, Sąd uznał, że skarga jest zasadna, przyznał to również organ w odpowiedzi na skargę. W rozpoznawanej sprawie "C." Sp. z o.o. w Warszawie wystąpiła do właściwego organu administracji z wnioskiem o przyznanie na rok 2009 pomocy finansowej z tytułu płatności bezpośrednich: jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych do działek rolnych o łącznej powierzchni [...] ha. Organ administracji do przyznania wnioskowanej płatności przyjął natomiast powierzchnię działek nie w wartości zadeklarowanej przez skarżącą, lecz w wielkości stwierdzonej w wyniku kontroli administracyjnej wniosku (tj. [...] ha). Materialnoprawne przesłanki uprawniające rolnika do płatności obszarowych zostały określone w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r., Nr 170, poz. 1051, z późn. zm.) – zwanej dalej ustawą o płatnościach. Zgodnie z tym przepisem, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1782/2003 (zastąpiony przez art. 124 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ), przy czym rolnik musi spełniać warunki wymienione w punktach od 1 do 3 tego przepisu. Z kolei, zgodnie z art. 124 ust. 1, 2 i 4 rozporządzenia Rady (WE) NR 73/2009 powierzchnia użytków rolnych nowego państwa członkowskiego innego niż Bułgaria i Rumunia, objętego systemem jednolitej płatności obszarowej stanowią część jego wykorzystywanej powierzchni użytków rolnych, które w dniu 30 czerwca 2003 roku utrzymane były w dobrej kulturze rolnej bez względu na to, czy były w tym dniu wykorzystywane do produkcji, oraz, w stosownych przypadkach, dostosowaną zgodnie z obiektywnymi i niedyskryminującymi kryteriami ustanowionymi przez to nowe państwo członkowskie po zatwierdzeniu przez Komisję. Do celów niniejszego tytułu "wykorzystywana powierzchnia użytków rolnych" oznacza całkowitą powierzchnię zajmowaną przez grunty orne, trwałe użytki zielone, uprawy trwałe oraz ogródki przydomowe, określoną przez Komisję dla celów statystycznych. Do celów przyznania pomocy w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej kwalifikują się wszystkie działki rolne spełniające kryteria przewidziane w ust. 1 oraz działki rolne obsadzone zagajnikami o krótkiej rotacji (kod CN ex 0602 90 41), które były utrzymane w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 czerwca 2003 roku.(...). Organy orzekające w niniejszej sprawie przyjęły, na podstawie wyników kontroli na miejscu oraz protokołu z tej kontroli z dnia 01.09.2004r., iż działki rolne deklarowane we wniosku, położone w województwie [...], powiecie [...], gm. D. zostały obciążone kodem błędu DR 10, co oznacza, że nie były one utrzymane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003r. Zatem przyjęcie stanu faktycznego na podstawie ww. protokołu kontroli zobowiązywało organ do wykluczenia ich z płatności, zgodnie z art. 124 rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 jako działek nie kwalifikujących się do objęcia płatnościami i przesądziło o sposobie rozstrzygnięcia tej sprawy. Jednocześnie z dołączonych przez skarżącą do skargi dokumentów w postaci pisma skierowanego do niej przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 14 lipca 2010r. oraz pisma Dyrektora Departamentu Baz Referencyjnych ARiMR (Centrala) z dnia 13 maja 2010 r. wynika, że kody DR 10 z działek objętych wnioskiem, w wyniku weryfikacji zostały usunięte. Strona powołuje się ponadto na fakt, że sporne działki zostały usunięte z internetowej bazy działek obciążonych kodem DR10 prowadzonej przez ARiMR. W tej sytuacji jest nie do pogodzenia z zasadą praworządności, którą organy orzekające w sprawie płatności obszarowych są zobowiązane stosować zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach, aby zaskarżona decyzja mogła się ostać. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ wyjaśni jednoznacznie, czy sporne działki zgłoszone przez skarżącą do płatności były utrzymane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003r., czy kody DR10 zostały rzeczywiście usunięte w wyniku weryfikacji z tych działek, czy zatem na tej podstawie działki kwalifikują się czy też nie do przyznania płatności. Jednocześnie orzekając w sprawie ponownie organ winien mieć na uwadze, ze zgodnie z art. 24 ust 1 lit c) rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 nie można dokonać żadnych płatności na rzecz obszarów wykraczających poza ustaloną w systemie informacji geograficznej powierzchnię referencyjną. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.