I FSK 927/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Grażyna Jarmasz, , , po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. K. – M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 lutego 2011 r. sygn. akt III SA/Gl 136/11 w sprawie ze skargi K. K. – M. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 9 listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z dnia 18 lutego 2011 r., sygn. alt III SA/Gl 136/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę K. K. – M. (dalej jako Strona lub Skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 9 listopada 2010 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Odrzucenie skargi nastąpiło na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 oraz art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), albowiem Sąd pierwszej instancji stwierdził, że Strona złożyła skargę po upływie 30-dniowego terminu do jej wniesienia. Jego zdaniem zaskarżone postanowienie zostało doręczone Stronie w dniu 17 listopada 2010 r., zatem termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 17 grudnia 2010 r. Skarżąca natomiast złożyła skargę w dniu 29 grudnia 2010 r., czym uchybiła terminowi. W skardze kasacyjnej wywiedzionej od powyższego postanowienia Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj: przepisu art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 144 oraz art. 145 § 1 oraz art. 148 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej jako Ordynacja podatkowa), poprzez wadliwe przyjęcie stanu sprawy, tj. przyjęcie wadliwych ustaleń faktycznych, polegające na uznaniu, że postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 9 listopada 2010 r. zostało prawidłowo doręczone Stronie dnia 17 listopada 2010 r. Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, a także przeprowadzenie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. dowodu uzupełniającego z dokumentu, tj. uwierzytelnionej kopii pisma Poczty Polskiej S.A. Centrum Poczty, Oddział Rejonowy K. z dnia 28 lutego 2011 r. na okoliczność wyjaśnienia istotnych wątpliwości dotyczących wyjaśnienia wadliwego doręczenia Stronie Skarżącej korespondencji, polegającego na doręczaniu korespondencji rejestrowanej nieupoważnionemu do odbioru tego rodzaju korespondencji pracownikowi recepcji budynku, w którym znajduje się biuro strony Skarżącej – B. G. Ponadto wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie. Na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, iż skarga została wniesiona w dniu 29 grudnia 2010 r. (data nadania skargi w placówce pocztowej). Kwestię sporną stanowi natomiast data doręczenia zaskarżonej decyzji z dnia 9 listopada 2010 r., a więc data początkowa niezbędna do oceny terminowości wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przyjął bowiem w zaskarżonym orzeczeniu, że decyzja została doręczona w dniu 17 listopada 2010 r. Podstawą dokonania takiego ustalenia Sąd pierwszej instancji uczynił znajdujące się w aktach "Potwierdzenie odbioru" (k. 70 akt administracyjnych), z którego jego zdaniem wynika, że przesyłka zwierająca zaskarżoną decyzję została doręczona właśnie w tej dacie. Z kolei Skarżąca utrzymuje, że postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 9 listopada 2010 r. nie zostało doręczone w sposób zgodny z powołanymi w skardze kasacyjnej przepisami Ordynacji podatkowej. Sąd pierwszej instancji przyjmując datę doręczenia zaskarżonej decyzji z "Potwierdzenia odbioru", co do zasady postąpił prawidłowo, ponieważ wypełniony druk zwrotnego potwierdzenia odbioru posiada walor dokumentu urzędowego, co w konsekwencji pozwala na przyjęcie tego, co zostało w nim stwierdzone. Powyższe nie zwalnia jednak Sądu, przeprowadzającego kontrolę terminowości wniesienia skargi, w oparciu o treść tego dokumentu, z dokładnego zbadania prawidłowości jego wypełnienia, a co więcej Sąd nie może poprzestać wyłącznie na odczytaniu zapisanej w nim daty odbioru przesyłki przede wszystkim dlatego, że od prawidłowej oceny sądu zależy realizacja gwarantowanego konstytucyjnie prawa do sądu. Warto również zwrócić uwagę, że kwestia doręczenia pism, z którymi ustawa wiąże skutki procesowe jest zagadnieniem szczególnie kłopotliwym, ponieważ wszelkie błędy popełnione w tym zakresie mogą wywołać dla Strony daleko idące konsekwencje prawne, prowadzące w istocie do wspomnianego pozbawienia jej prawa do sądu. Zatem szczególnie istotne jest to, żeby w kwestii tej nie występowały żadne wątpliwości pozostające bez wyjaśnienia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w realiach rozstrzyganej sprawy pojawiły się wątpliwości, które powinny zostać wyjaśnione, aby można było prawidłowo skontrolować, czy Skarżąca wniosła skargę we właściwym ustawowo terminie. Naczelny Sąd Administracyjny dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdza, że w niniejszej sprawie uszło uwadze Sądu pierwszej instancji, a przynajmniej nie dał temu wyrazu w uzasadnieniu, kilka istotnych okoliczności faktycznych mających niewątpliwie wpływ na kontrolę terminowości wniesienia skargi. Należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę, że Sąd pierwszej instancji opierając się na "Potwierdzeniu odbioru" przesyłki zawierającej zaskarżone postanowienie wziął pod uwagę jedynie datę odbioru przesyłki bez skontrolowania pozostałych okoliczności wynikających z tego dokumentu. Mianowicie obok daty odbioru przesyłki widnieje podpis B. G. – pracownika recepcji budynku, w którym znajdowała się siedziba firmy Skarżącej. Ponadto, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, pozostaje do wyjaśnienia jeszcze inna kwestia, którą pominął Sąd pierwszej instancji, a nad którą należałoby się pochylić. Mianowicie chodzi o prawidłowość wypełnienia dokumentu zwrotnego potwierdzenia odbioru w rubryce: "data i czytelny podpis odbiorcy" oraz w rubryce: "data i podpis doręczającego/ wydającego". Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, czego nie dostrzegł Sąd pierwszej instancji, że w rubryce data i czytelny podpis odbiorcy" znajduje się adnotacja: "Dor. 17.11.2011 r. Podpis B. G. – pracownik upoważniony", natomiast w rubryce: "data i podpis doręczającego/ wydającego" znajduje się podpis osoby doręczającej/ wydającej przesyłkę oraz data: 27.12.2010 r. Dwie różne daty odbioru i wydania tej samej przesyłki nasuwają wątpliwości, kiedy tak naprawdę przesyłka została doręczona adresatowi. Zgodnie bowiem z adnotacją osoby odbierającej przesyłkę została ona doręczona pod wskazany adres dnia 17 listopada 2011 r. i licząc bieg terminu do wniesienia skargi od tej daty za słuszne należałoby uznać stanowisko Sądu pierwszej instancji, że skargę złożono po upływie ustawowego terminu do jej wniesienia. Jednakże zgodnie z adnotacją osoby wydającej przesyłkę (listonosza) przesyłka została wydana (doręczona) dnia 27 grudnia 2010 r. Zatem biorąc pod uwagę tę datę do ustalenia początku biegu terminu do wniesienia skargi do sądu należałoby uznać, że skarga została wniesiona w terminie ustawowym do jej wniesienia (29 grudnia 2010 r.). Wobec powyższych rozbieżności co do daty doręczenia przesyłki zawierającej postanowienie Dyrektora Izby Celnej oraz wobec wątpliwości, co do prawidłowości doręczania osobie właściwej, tj. upoważnionej do odbioru korespondencji, konieczne jest wyjaśnienie przez Sąd pierwszej instancji tych kwestii z uwzględnieniem przedstawionego przez Skarżącą dowodu w postaci Pisma Dyrektora Oddziału Rejonowego K. Poczty Polskiej (dołączanego do skargi kasacyjnej k. 34 akt Sądu pierwszej instancji). Brak jednoznaczności w przedstawionym zakresie uniemożliwia bowiem prawidłowe ustalenie, czy skargę wniesiono we właściwym ustawowo dla tego typu czynności terminie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego odrzucenie skargi Strony w sytuacji, gdy brak jest pewności, że po pierwsze doręczenie nastąpiło w sposób prawidłowy (do rąk osoby upoważnionej), a po drugie, że upłynął termin, o którym mowa w art. 53 § 2 p.p.s.a. stanowi naruszenie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i czyni skargę kasacyjną zasadną. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Brak jest natomiast podstawy prawnej do orzekania o kosztach postępowania kasacyjnego. Stosownie do art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. jednoznacznie wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z zaskarżeniem wyroku, a nie – jak to miało miejsce w niniejszej sprawie – postanowienia.