II OZ 971/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 19 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń J.K. i T.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Kr 1486/10 w przedmiocie udzielenia prawa pomocy w sprawie ze skargi J.K., T.G., M.B. i T.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia: oddalić zażalenia. Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek J.K. o udzielenie prawa pomocy w zakresie całkowitym oraz pozostawił bez rozpoznania wniosek T.G. o zwolnienie od kosztów sądowych i wniosek M.B. i T.B. o udzielenie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Odnośnie wniosku J.K. Sąd wskazał, że mając na uwadze uzyskiwane przez nią i jej męża stałe miesięczne dochody w łącznej wysokości 3 394 zł oraz zgromadzone oszczędności w kwocie 5 000 zł nie można przyjąć, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie i kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Zdaniem Sądu przeprowadzona analiza przedstawionej przez skarżącą sytuacji majątkowej nie daje podstaw do przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, albowiem uzyskując stałe, pewne dochody skarżąca posiada możliwość gromadzenia środków niezbędnych do prowadzenia zainicjowanego postępowania sądowego. Tym samym nie można stwierdzić, iż skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie, jak również kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Nadto zdaniem Sądu posiadane oszczędności pozwolą skarżącej pokryć koszty postępowania sądowego w sprawie w sposób całkowicie nieodczuwalny dla sytuacji majątkowej rodziny. Odnosząc się zaś do wniosków M.B., T.B. i T.G. Sąd wskazał, iż ww. zostali wezwani do uzupełnienia braków formalnych wniosków o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie ich na urzędowych formularzach stosowanie do treści art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., jednakże braki te nie zostały uzupełnione w zakreślonym terminie – T.G. w ogóle nie wykonał wezwania Sądu, a M.B. i T.B. wprawdzie wykonali zarządzenie, ale już po upływie zakreślonego terminu. W związku z powyższym na podstawie art. 260 w zw. z art. 257 p.p.s.a. Sąd I instancji pozostawił złożone przez skarżących M.B., T.B. i T.G. wnioski o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Na powyższe postanowienie zażalenia wnieśli J.K., M.B., T.B. i T.G., wskazując iż wskazane wyżej postanowienie jest dla nich krzywdzące, albowiem bronią "wydatków społecznych i publicznych". Zaś podniesione w uzasadnieniu argumenty zmierzały do przekonania Sądu, iż skoro wnieśli skargę w obronie interesu społecznego i państwowego, to nie powinni ponosić kosztów jako osoby prywatne. Postanowieniem z dnia 28 lipca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił zażalenia M.B. i T.B. na postanowienie tegoż Sądu z dnia 29 czerwca 2011 r. jako spóźnione. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenia J.K. i T.G. nie zasługują na uwzględnienie. Odnosząc się do zażalenia J.K. na postanowienie oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym stwierdzić należy, iż w tym zakresie ocena Sądu I instancji była prawidłowa. Należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że sytuacja majątkowa skarżącej nie pozwala na przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z treścią art. 244 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) i w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie lub rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a). Instytucja prawa pomocy stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien najpierw poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero wówczas – gdy tak zgromadzone środki okażą się niewystarczające – może skutecznie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zatem, jak trafnie wskazał Sąd I instancji, przesłanką udzielania pomocy jest wykazanie niemożności poniesienia jakichkolwiek kosztów. W niniejszej sprawie prawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji, iż sytuacja majątkowa J.K. nie pozwala na uznanie jej za osobę znajdującą się w na tyle trudnej sytuacji finansowej, aby zasadnym było przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ze złożonego wniosku wynika bowiem, iż uzyskiwany przez skarżącą i jej męża łączny stały comiesięczny dochód wynosi 3 394 zł. Ponadto skarżąca posiada oszczędności w wysokości 5 000 zł. W związku z powyższym rację ma Sąd I instancji, że skarżąca jest w stanie bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny ponieść koszty sądowe niniejszej sprawy oraz wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Ponadto wskazać należy, że dla kwestii przyznania prawa pomocy zasadnicze znaczenie ma sytuacja majątkowa skarżącej, albowiem tylko ocena, że skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania będzie skutkować przyznaniem jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zaś motywacja skarżącej leżąca u podstaw złożenia skargi nie ma w tej kwestii znaczenia. Zasadą bowiem jest, że każda osoba inicjująca postępowanie sądowoadministracyjne zobowiązana jest do poniesienia określonych kosztów, chyba że zwalnia ją od tego konkretny przepis prawa lub sąd. Odnosząc się zaś do zażalenia T.G. dotyczącego pozostawienia jego wniosku bez rozpoznania, podnieść należy, iż również nie zasługuje ono na uwzględnienie. Stosownie bowiem do treści art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania (art. 257 p.p.s.a.). Zarządzenie Przewodniczącego Wydziału do złożenia wniosku na urzędowym formularzu zostało doręczone skarżącemu w sposób zastępczy przez awizo w dniu 25 stycznia 2011 r., zatem siedmiodniowy termin do uzupełnienia powyższego braku upłynął z dniem 1 lutego 2011 r. Skarżący nie złożył wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, zatem zasadnie Sąd I instancji na podstawie art. 257 p.p.s.a. pozostawił ten wniosek bez rozpoznania. Nadto zauważyć należy, że w swoim zażaleniu skarżący w ogóle nie kwestionował ustaleń Sądu I instancji w tym zakresie, a podnoszone przez niego argumenty dotyczące niezasadności zwolnienia od kosztów sądowych z oczywistych powodów nie mogą odnieść skutku. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.