I OSK 1088/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig – Maciszewska, Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.), Sędzia del. WSA Iwona Kosińska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Lu 780/10 w sprawie ze skargi D. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę kasacyjną Prezydent Miasta Biała Podlaska decyzją z [...] marca 2010 r. nr [...] odmówił D. G. przyznania zasiłku okresowego z przeznaczeniem na opłatę za czynsz i prąd. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej decyzją z [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego, utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że D.G. nie zakwestionował ustaleń wywiadu środowiskowego, z którego wynika, że łączny dochód, jaki jego rodzina osiągnęła w styczniu wynosił 1074,75 zł, natomiast w lutym – 1048,47 zł. Z ustaleń organu pierwszej instancji wynika, że źródłem dochodu rodziny jest stypendium stażowe żony, zasiłek rodzinny na córkę i dodatek mieszkaniowy. Organ odwoławczy ustalił, że wysokość dochodów rodziny z poszczególnych źródeł, w okresie styczeń–marzec, zmieniła się, i wzrosły one o niecałe 30 zł. Jednak ich faktyczna wysokość, co zarzuca skarżący, w każdym z tych miesięcy nie przekroczyła ustawowego kryterium dochodowego. Z ustaleń Kolegium wynika, że stypendium stażowe żony płatne jest "z dołu", czyli nie później niż w ciągu 14 dni od dnia upływu okresu, za który świadczenie jest wypłacane (§ 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 sierpnia 2009 r. w sprawie szczegółowego trybu przyznawania zasiłku dla bezrobotnych, stypendium i dodatku aktywizacyjnego). Jak wynika z zaświadczeń Powiatowego Urzędu Pracy w Białej Podlaskiej z dnia 20 stycznia i 8 marca 2010 świadczenie stażowe za grudzień 2009 r. wyniosło 684,81 zł, natomiast za styczeń i luty po 740,96 zł. Zmiennym źródłem dochodu jest także dodatek mieszkaniowy, który do 31 stycznia przysługiwał w wysokości 265,79 zł, a od 1 lutego w wysokości 239,51 zł. Zatem faktyczne dochody rodziny w styczniu wyniosły 1.018,60 zł, w lutym i marcu – 1048,47zł. W związku z powyższym Kolegium stwierdziło, że w styczniu rodzina spełniała kryterium dochodowe do przyznania zasiłku okresowego i uznało, że zastosowanie w sprawie powinien mieć art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, nie zaś art. 41 pkt 2 tej ustawy, na podstawie którego organ pierwszej instancji orzekł o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku okresowego o charakterze zwrotnym. Jednak organ odwoławczy przyjął, że dostrzeżone wyżej uchybienie nie daje podstawy do uwzględnienia wniesionego odwołania. Kolegium mając na uwadze sytuację rodziny D.G., a zwłaszcza jego postawę życiową, uznało, że trudno dopatrzeć się przesłanek celowościowych, o których mowa w art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i art. 4 ustawy o pomocy społecznej, do przyznania żądanego świadczenia, niezależnie od tego, czy sprawę oceniać przez pryzmat art. 8 ust. 1, czy też art. 41 ustawy. Ponadto odmowa przyznania skarżącemu zasiłku z pomocy społecznej na uregulowanie zaległych i bieżących opłat za prąd i czynsz nie zagraża podstawom egzystencji rodziny, tym bardziej że za te ostatnie wydatki, skarżący jest odpowiedzialny solidarnie z najemcą lokalu, którym jest jego matka – T.G. Jak wynika z akt sprawy, saldo zadłużenia za najem lokalu stale rośnie, mimo iż wydatki na lokal są rekompensowane dodatkiem mieszkaniowym, którego wysokość od 1 sierpnia 2009 r. wynosiła 265,79zł, od 1 lutego – 239,51 zł, od 1 sierpnia 2010 r. wynosi 188,01 zł, oraz mimo tego że od kwietnia do końca września organ pierwszej instancji przyznał skarżącemu na ten cel zasiłek okresowy w wysokości 122,02 zł. Organ podniósł, że odnośnie zaległych opłat za prąd, faktura z dnia 29 stycznia 2010 r. Nr [...] w wysokości 420,27 zł została uregulowana na początku kwietnia, przez matkę skarżącego, natomiast rachunek Nr [...] z terminem płatności do 30 marca 2010 r. w wysokości 188,77 zł – został zapłacony w całości w dniu 25 maja 2010 r., zaś na zapłatę trzeciego – Nr [...] w wysokości 188,21 zł z terminem płatności do 31 maja organ pierwszej instancji przyznał skarżącemu w dniu 16 czerwca 2010 r. zasiłek celowy w wysokości 141,15 zł. Poza tym znaczenie w tej sprawie ma to, że równolegle organ pierwszej instancji odrębną decyzją przyznał skarżącemu zasiłek celowy w wysokości 240 zł jako dofinansowanie do zakupu leków, a kolejnymi trzema decyzjami: z dnia [...] kwietnia 2010 r. zasiłek okresowy od kwietnia do końca września w wysokości po 122,02 zł miesięcznie; z dnia [...] maja 2010 r. – zasiłek celowy na leczenie w wysokości 306 zł i ostatnią decyzją z [...] czerwca tego roku – zasiłek celowy na opłacenie prądu w wysokości 141,15 zł. Suma świadczeń przyznanych tylko tymi trzema decyzjami wynosi 1.179,27 zł. W okresie ostatnich dwóch lat organ wypłacił rodzinie w sumie 4.100 zł. Okoliczności powyższe – zdaniem Kolegium – wykluczają możliwość przyznania D.G. wnioskowanego świadczenia mając na uwadze przede wszystkim cele pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 22 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Lu 780/10, po rozpoznaniu sprawy ze skargi D.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta Biała Podlaska z [...] marca 2010 r. nr [...]. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że materialnoprawne przesłanki przysługiwania zasiłku okresowego reguluje art. 38 ust. 1 ustawy dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362). Zgodnie z tym przepisem zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego, rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Stosownie do ust. 2 tego przepisu zasiłek okresowy ustala się w przypadku rodziny – do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Badając, zatem zasadność wniosku o przyznanie zasiłku okresowego organ prowadzący postępowanie administracyjne, winien ustalić czy osoba składająca wniosek spełnia wymogi wynikające z art. 38 ust. 1 ustawy. Warunkiem przyznania zasiłku okresowego jest spełnienie kryterium dochodowego, a w przypadku rodziny wnioskodawcy dochód nie może przekraczać kwoty 1053 zł miesięcznie. Z akt administracyjnych wynika, że w styczniu (miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku) na dochody rodziny skarżącego składały się: świadczenie stażowe za grudzień w wysokości 684,81 płatne z "dołu", dodatek mieszkaniowy, który do 31 stycznia przysługiwał w wysokości 265,79 zł i zasiłek rodzinny w kwocie 68 zł – w sumie faktyczne dochody rodziny wyniosły 1.018,60 zł. Bezsporne jest zatem w stanie faktycznym sprawy, że rodzina skarżącego spełniała przesłankę dochodową, uprawniającą go do ubiegania się o pomoc w formie zasiłku okresowego, bowiem jej dochód nie przekraczał wyżej przytoczonego kryterium dochodowego. Tej okoliczności organ odwoławczy nie kwestionuje, a nawet w uzasadnieniu podkreśla, że w miesiącu poprzedzającym wniosek o przyznanie zasiłku okresowego, tj. w styczniu, rodzina spełniała kryterium dochodowe do przyznania zasiłku okresowego. Sąd zauważył, że oprócz przesłanki dochodowej spełniony był także wymóg szczególnych okoliczności uzasadniających przyznanie omawianego zasiłku, przykładowo wskazanych w art. 38 ust. 1 ustawy, tj. długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność i inne. Z akt administracyjnych bowiem wynika, że skarżący jest zaliczony do osób niepełnosprawnych w stopniu lekkim okresowo do 30 czerwca 2010 r. (wyrok Sądu Rejonowego z dnia 4 listopada 2009r., sygn. akt VII U 762/07, k. 211 akt adm.). W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy prawidłowo ustalił i przyjął stan faktyczny sprawy. Jednak – zdaniem Sądu – niewłaściwe uznał, że samo spełnienie przesłanek z art. 38 ustawy jest niewystarczające i odmówił żądanego świadczenia, mając na uwadze przede wszystkim postawę wnioskodawcy, cele i zasady przyznawania pomocy społecznej. Sąd wywodził, że biorąc pod uwagę prawną regulację przesłanek do uzyskania świadczenia oraz zasady roszczeniowości i uznaniowości, można wskazać na świadczenia obligatoryjne i fakultatywne. Pierwsze nie pozostawiają organowi wyboru sposobu rozstrzygnięcia. Jeżeli podmiot spełnia określone prawem warunki, organ musi wydać decyzję o przyznaniu świadczenia. Na obowiązkowy charakter świadczeń wskazują określenia użyte przez ustawodawcę, takie jak: "zasiłek okresowy przysługuje", oraz kazuistyczne lub przykładowe wyliczenie przesłanek uprawniających do otrzymania świadczenia. W dużej mierze zakres obligatoryjnej pomocy determinowany jest przepisami prawa, stąd decyzje wydane na ich podstawie należy zaliczyć do aktów administracyjnych związanych. Zdaniem Sądu co do zasady przyznanie zasiłku okresowego nie ma charakteru uznaniowego. Artykuł 38 ustawy wskazuje, że w przypadku spełnienia określonych tam przesłanek zasiłek okresowy przysługuje. Inną sprawą jest, w jakiej wysokości i na jaki okres zostanie przyznany. Jednak spełnienie wszystkich wskazanych warunków obliguje organ do przyznania tego świadczenia. Zasiłek okresowy jest zatem świadczeniem przyznawanym w ramach tzw. uznania administracyjnego, ale tylko w zakresie jego wysokości (w granicach określonych ustawą) oraz okresu pobierania. Okoliczność ta powoduje, że ustalając wysokość udzielonej w tym trybie pomocy organ kieruje się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 2 ust. 3 i ust. 4 ustawy, to znaczy dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Sąd wywodził, że działania organów pomocy społecznej w zakresie, w jakim powołują się w przedmiotowej sprawie na zasady ogólne, są nieprzekonywujące i niespójne, mając na uwadze fakt, iż w tym samym dniu, tj. 22 marca 2010 r. organ I instancji wydał dwie decyzje. Pierwsza jest przedmiotem niniejszej sprawy, a drugą przyznał zasiłek celowy na zakup leków dla córki wnioskodawcy. Ustalenia w zakresie stanu faktycznego obu decyzji są identyczne, postawa wnioskodawcy także. Niezrozumiała jest zatem sytuacja, że w drugim ze wskazanych przypadków przyznano świadczenie uznając, że wnioskodawca spełnia wszelkie wymogi jego przyznania, mimo że dotyczy to zasiłku celowego mającego bezspornie charakter uznaniowy, a w pierwszym, będącym przedmiotem niniejszej sprawy, na podstawie tych samych danych organ odmawia przyznania świadczenia, powołując się wyłącznie na cele i zasady pomocy społecznej. Co więcej, w dniu 27 kwietnia 2010 r. wydana została kolejna decyzja organu I instancji przyznająca stronie właśnie zasiłek okresowy. Sytuacja, w której wydane są diametralnie różne rozstrzygnięcia spraw o identycznym stanie faktycznym, a nadto w odniesieniu do tej samej osoby, niewątpliwie narusza zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz świadomości i kultury prawnej obywateli wyrażoną w art. 8 k.p.a. Jest ona źródłem dezorientacji i niezrozumienia dla działań organów. Naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego uzasadnia również uwzględnienie skargi, jeżeli mogło mieć – tak jak w sprawie niniejszej – wpływ na wynik sprawy. Dodatkowo Sąd podniósł, że w świetle unormowania art. 38 ust. 1 ustawy zasiłek okresowy przyznawany jest osobie samotnie gospodarującej lub rodzinie (nie osobie w rodzinie, jak np. przy zasiłku stałym). Oceniając negatywnie postawę życiową skarżącego i odmawiając przyznania zasiłku okresowego z tego powodu, organ odwoławczy pozbawia zatem należnego świadczenia pozostałych członków rodziny, w tym chore dziecko, które na ten stan nie mają wpływu. Przy ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy w przedmiocie żądanego przez stronę zasiłku okresowego organy uwzględnią wyżej poczynione uwagi, z tym, że okres, na jaki zostanie on ewentualnie przyznany winien uwzględniać fakt, iż decyzją z dnia 27 kwietnia 2010 r. zasiłek taki został juz rodzinie skarżącego przyznany na okres od 1 kwietnia do 30 września 2010 r. Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej wniosło od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę oparło na zarzutach: 1) naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez uwzględnienie skargi w sytuacji gdy nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy; 2) naruszenia przepisów prawa materialnego ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) poprzez: – błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że w sprawie przyznania zasiłku okresowego z pomocy społecznej, o jakim mowa w art. 38 ust. 1, wyłączone jest stosowanie zasad ogólnych wyrażonych w art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i art. 4 ustawy o pomocy społecznej, oraz że zasiłek okresowy jest świadczeniem o charakterze obligatoryjnym, a w konsekwencji uznanie, że jeśli rodzina spełnia kryterium dochodowe i jednocześnie po jej stronie wystąpi jedna z przesłanek niedochodowych wymienionych w art. 38 ustawy o pomocy społecznej organ ma obowiązek przyznać zasiłek okresowy niezależnie od tego, że byłoby to sprzeczne z zasadami ogólnymi pomocy społecznej z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i art. 4 ustawy o pomocy społecznej, – oraz poprzez błędne jego zastosowanie polegające na przyjęciu, że w tej sprawie spełniony został niedochodowy warunek do przyznania zasiłku okresowego w postaci niepełnosprawności, o jakim mowa w art. 38 ust. 1 w związku z art. 7 pkt 5 ustawy o pomocy społecznej, podczas gdy warunek ten nie był spełniony. Drugą podstawą skargi kasacyjnej jest naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez: – uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia [...] sierpnia 2010 r. Nr [...] ze wskazaniem, że organ odwoławczy naruszył art. 8 k.p.a. w sytuacji, gdy nie doszło po stronie organu odwoławczego do naruszenia tego przepisu, a tym bardziej w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, – oraz poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta Biała Podlaska z dnia [...] marca 2010 r. Nr [...] bez wskazania, na czym miałoby polegać naruszenie przez organ pierwszej instancji przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy w sytuacji gdy nie doszło po stronie organu pierwszej instancji do naruszenia tych przepisów, a tym bardziej w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na tych podstawach wnosiło o: – uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpatrzenia, – zasądzenie na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ w związku z art. 38 ust. 1 i art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i art. 4 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) nie jest zasadny. Ustawa o pomocy społecznej regulując świadczenia pieniężne w formie zasiłków wprowadza, jak prawidłowo wywiódł Sąd w zaskarżonym wyroku, zróżnicowanie prawa do nabycia określonego świadczenia na normach związanych i normach pozostawiających uznanie organowi administracji publicznej. W zakresie regulacji zasiłku okresowego przyznawanego na zasadach ogólnych wprowadza rozwiązania prawne oparte na normach związanych, a w zakresie zasiłku okresowego specjalnego pozostawia organowi uznanie. Według art. 38 ust. 1 ustawy "Zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: (...); 2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny". Według zaś art. 41 tej ustawy "W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany (...), 2) zasiłek okresowy (...), pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku (...)". Zastosowanie wartości wypływających z zasad ogólnych przyjętych w art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 4 ustawy o pomocy społecznej jest ograniczone tylko do wykazania w sposób niebudzący wątpliwości przesłanek negatywnych przyznania świadczeń, np. posiadanie zasobów pieniężnych, odmowa proponowanej pracy. W szerszym zakresie zasady ogólne przyznawania świadczeń będą miały zastosowanie przy przyznaniu prawa na podstawie normy prawnej, która przyjmuje w konsekwencji prawnych sformułowanie "organ może". Art. 38 ust. 1 powołanej ustawy stanowi "zasiłek okresowy przysługuje", a nie zasiłek okresowy "może być przyznany". Jest to zasadnicza różnica w regulacji prawnej podstaw prawnych przyznania jednostce uprawnienia. Zasadnie Sąd wywiódł, że spełnienie przesłanek ustawowych daję podstawę do przyznania uprawnienia, a nie pozostawia tego prawa ocenie opartej na uznaniu wyprowadzonym z zasad ogólnych przyjętych w ustawie o pomocy społecznej. Taka konstrukcja normy prawnej nie oznacza, że przyznanie zasiłku okresowego nie jest uzależnione od spełnienia przesłanek ustawowych, do których należą według art. 38 ust. 1: – po pierwsze, określone przez wyliczenie przykładowe hipotetycznych stanów faktycznych, których wystąpienie warunkuje przyznanie zasiłku okresowego, a to takich jak: długotrwała choroba, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego; – po drugie, przesłanki dochodu. Odmowa zasiłku okresowego jest uzasadniona jeżeli w okolicznościach sprawy organ ustali brak wystąpienia przesłanek pozytywnych oraz wystąpienie przesłanki negatywnej z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz przesłanki negatywnej z art. 11 tej ustawy, z tym że ustawodawca stanowi, że mogą one prowadzić do negatywnego rozpoznania sprawy. Wystąpienie przesłanek negatywnych nie może polegać na ogólnikowych stwierdzeniach, a wymaga wykazania. Przy ustaleniu przesłanek pozytywnych należy uwzględnić przewlekłość prowadzonego postępowania odwoławczego. Decyzja organu pierwszej instancji została wydana 22 marca 2010 r., decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej została wydana 30 sierpnia 2010 r. Z przewlekłego prowadzenia postępowania nie można wyprowadzić negatywnych następstw dla jednostki. Wygaśnięcie niepełnosprawności D.G. z dniem 30 czerwca 2010 r. nie może mieć negatywnego znaczenia dla ustalenia prawa do zasiłku okresowego przed tą datą, a jedynie jest okolicznością faktyczną mającą znaczenie po tym terminie. Ma więc znaczenie prawne dla ustalenia okresu przyznania zasiłku po tej dacie, a nie przesądzające znaczenie dla stanu faktycznego poprzedzającego tę datę (art. 38 ust. 5 powołanej ustawy o pomocy społecznej). Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Różna ocena sytuacji rodziny przy przyznawaniu świadczeń pomocy społecznej godzi w zasadę ogólną pogłębiania zaufania do organów państwa (art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego). W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.