I OZ 865/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia adwokata D. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II SAB/Kr 157/10 oddalające wniosek adwokata D. W. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi J. G. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II SAB/Kr 157/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek adwokata D. W. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, iż postanowieniem referendarza sądowego z dnia 22 grudnia 2011r. przyznane zostało skarżącej J. G. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Na tej podstawie Dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej w Krakowie zarządzeniem Nr U-253/12 z dnia 10 lutego 2012r. wyznaczył do niniejszej sprawy pełnomocnika w osobie adwokata D. W., a następnie zarządzeniem z dnia 5 marca 2012 roku w miejsce adwokata D. W. wyznaczył dla skarżącej pełnomocnika w osobie adwokata P. S. Jak wynika z pisma Okręgowej Rady Adwokackiej w Krakowie z dnia 22 czerwca 2012r. zmiana podyktowana była konfliktem między adwokatem D. W. a skarżącą, w związku z którym J.G. wniosła o zmianę pełnomocnika, a adwokat wniosek ten poparł. Pismem z dnia 20 marca 2012 r. adwokat D.W. złożył wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, nie uiszczonych przez skarżącą nawet w części, zgodnie z normami przepisanymi. We wniosku podał, że na koszty te składają się: godzinna konferencja w kancelarii wraz z analizą dokumentów przedłożonych przez skarżącą z udziałem pełnomocnika oraz aplikantki radcowskiej, wezwanie skarżącej listem poleconym na konferencję oraz badanie akt w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym. Przytaczając treść art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej P.p.s.a. Sąd I instancji wskazał, iż przepis ten nie nakłada na sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Postanowienie o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. W ocenie Sądu I instancji, adwokat D. W. nie udzielił takiej pomocy prawnej, gdyż powstały pomiędzy nim a skarżącą konflikt doprowadził do konieczności zmiany pełnomocnika. Nowo wyznaczony pełnomocnik takiej pomocy zaś udzielił i otrzymał za to stosowne wynagrodzenie (vide: postanowienie z dnia 23 marca 2012r.). Za pomoc prawną nie można uznać zatem przeprowadzenia, jak wskazuje wnioskujący "konferencji ze stroną skarżącą", czy też zapoznania z aktami sprawy, ponieważ w niniejszej sprawie czynności te nie doprowadziły do udzielenia pomocy prawnej do jakiej pełnomocnik był wyznaczony, a więc sporządzenia i wniesienie skargi kasacyjnej, sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej czy udziału w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym . Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł adwokat D. W., zarzucając naruszenie prawa procesowego tj. art. 250 P.p.s.a. oraz § 18 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, poprzez ich błędną wykładnię i oddalenie wniosku adwokata D. W. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Wnoszący zażalenie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 250 P.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. O przyznaniu wynagrodzenia oraz jego wysokości orzeka sąd w orzeczeniu kończącym postępowanie w danej instancji, na wniosek złożony przez pełnomocnika, zawierający oświadczenie że opłaty stanowiące koszty sądowe nie zostały zapłacone w całości lub w części. Sąd orzekając o wynagrodzeniu pełnomocnika ocenia od strony merytorycznej rzetelność udzielonej pomocy prawnej, przede wszystkim biorąc pod uwagę czy czynności procesowe przez niego dokonane odpowiadają wymaganiom formalnym. Jak zasadnie wskazał Sąd I instancji mimo literalnej wykładni art. 250 P.p.s.a., przepis ten nie nakłada na sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Jak zaznaczono powyżej, wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega ocenie sądu także pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej. Przyznane wynagrodzenie obciąża Skarb Państwa, a sąd dysponując w tym zakresie środkami publicznymi odpowiada za "zasadność i legalność ich wydatkowania". (por. B. Dauter w: S. Babiarz i inni, "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Wyd. LexisNexis 2007, s. 317). Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji, iż samo zapoznanie się z aktami sprawy oraz przeprowadzenie konferencji ze skarżącą bez podjęcia dalszych czynności procesowych nie jest wystarczające dla uznania, że pomoc prawna z urzędu została stronie udzielona. Podkreślenia bowiem wymaga, że w świetle art. 205 § 3 P.p.s.a., zasady ustalania wysokości przysługujących stronie należności, o których mowa w § 1 i 2, oraz tryb przyznawania i sposób wypłacania tych należności, określają przepisy odrębne. Zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r., w postępowaniu przed sądem II instancji wynagrodzenie dla adwokata przyznawane jest za: sporządzenie skargi kasacyjnej, sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia takiej skargi, za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjny oraz za postępowanie zażaleniowe. Warunkiem przyznania pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia zgodnie z jego wnioskiem jest więc ustalenie, że dokonał on czynności lub brał udział w czynnościach enumeratywnie wskazanych w § 18 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia. Natomiast, w przedmiotowej sprawie, jak wynika z akt sprawy, adwokat D. W. nie podjął żadnej z czynności procesowych, wymienionych w § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a – d przedmiotowego rozporządzenia z dnia 28 września 2002 r. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 P.p.s.a., oddalił zażalenie.