II SA/Sz 1103/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Jankowski,, Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 lutego 2011r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Dyrektora Służby Więziennej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę Dyrektor Aresztu Śledczego w decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. ), art. 32 ust. 1, art. 98 w związku z art. 46, art. 218 ust. 1 pkt 1, ust. 2-4 oraz art. 96 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523) zwolnił z dniem [...] r. M. C., technika działu kwatermistrzowskiego Aresztu Śledczego ze służby w Służbie Więziennej w związku ze stwierdzeniem w pinii służbowej w okresie służby przygotowawczej nieprzydatności do służby. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Aresztu Śledczego wyjaśnił, że w dniu [...] r. Kierownik działu kwatermistrzowskiego wydał opinię służbową M. C. stwierdzając, że opiniowany nie jest przydatny w służbie. Kierownik działu w uzasadnieniu opinii stwierdził, że opiniowany nie posiada odpowiedniej wiedzy fachowej oraz kwalifikacji specjalistycznych, co w codziennej pracy skutkuje nienależytym wykonywaniem obowiązków służbowych. Nie zna podstawowych przepisów służby ochronnej dotyczących postępowania z kluczami specjalnymi, co potwierdzają notatki służbowe z dnia [...] r. oraz z rozmowy dyscyplinującej z dnia [...] r. Nie posiada umiejętności pracy w zespole oraz kształtowania właściwej atmosfery, co przedstawia między innymi notatka służbowa z dnia [...] r. Swoim postępowaniem oraz postawą wprowadza w błąd przełożonych oraz innych funkcjonariuszy – notatka służbowa z dnia [...] r. Nie posiada umiejętności planowania i organizowania pracy na zajmowanym stanowisku zarówno swoim jak i podległych mu osadzonych. Nie posiada umiejętności samodzielnego podejmowania decyzji bez angażowania innych osób. Organ nadto wyjaśnił, że w dniu [...] r. [...]. złożył raport w sprawie zmiany opinii służbowej. Dyrektor Aresztu Śledczego w dniu [...] r. utrzymał w mocy tę opinię. M. C. wniósł odwołanie, w którym decyzji organu I instancji zarzucił naruszenie: - art. 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 218 ust. 4 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej poprzez dowolną (błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, błąd w ustaleniach faktycznych i niedostateczne wyjaśnienie podstawy faktycznej zaskarżonej decyzji i brak wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, - art. 42 i 43 ustawy o Służbie Więziennej i przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 stycznia o wymaganiach w zakresie wykształcenia i kwalifikacji zawodowych jakim powinni odpowiadać funkcjonariusze Służby Więziennej (Dz. U. Nr 14, poz. 142 ze zm.) i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty. W uzasadnieniu odwołania M. C. zakwestionował opinię służbową, która legła u podstaw wydania zaskarżonej decyzji i podniósł, że Dyrektor Aresztu Śledczego wydając decyzję o zwolnieniu ze służby w jej uzasadnieniu jedynie fragmentarycznie odniósł się do okoliczności sprawy, pominął i nie odniósł się do jego spójnych szczegółowych wyjaśnień zawartych w raporcie z dnia [...] r. dotyczącym zmiany opinii służbowej oraz nie uwzględnił tego, że okoliczności podane w tej opinii nie znajdują oparcia w materiale dowodowym. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej decyzją z dnia [... r. Nr [..], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 12 ust. 3 i art. 96 ust. 1 pkt 1, art. 218 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523), po rozpatrzeniu odwołania - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy ustalił, jak wynika to z uzasadnienia decyzji, że M. C. pełnił służbę od dnia [...] r. do dnia [...] r. na stanowisku technika działu kwatermistrzowskiego Aresztu Śledczego w służbie przygotowawczej. W dniu [...]r. uprawniony przełożony tj. kierownik działu kwatermistrzowskiego zgodnie z art. 88 pkt 6 ustawy o Służbie Więziennej sporządził opinię służbową ponieważ dobiegał końca okres służby przygotowawczej. Wydana została opinia negatywna, od jej treści skarżący odwołał się. Kierownik działu kwatermistrzowskiego podtrzymał swoje stanowisko o nieprzydatności M. C. do służby. Wyższy przełożony, tj. Dyrektor Aresztu Śledczego nie zmienił zaskarżonej opinii z dnia [...]r. Opinia ta (z dnia [...] r.) stała się podstawą do wydania decyzji o zwolnieniu ze służby M. C. Odnosząc się do tak ustalonego stanu faktycznego Dyrektor Okręgowy SW wyjaśnił, że zgodnie z art. 96 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej funkcjonariusza zwalnia się ze służby w przypadku nieprzydatności do służby, stwierdzonej w opinii służbowej w okresie służby przygotowawczej. Zwolnienie ze służby w tym przypadku ma charakter obligatoryjny i nie jest uzależnione od uznania przełożonego. Powołując się na zawartą w ustawie regulację dotyczącą służby przygotowawczej organ wskazał na kluczowe znaczenie art. 42 ust. 7, z którego wynika, że do mianowania na stałe, czyli do dalszej służby potrzeba pozytywnej opinii służbowej. Opinia o nieprzydatności w służbie jest przesłanką do zwolnienia funkcjonariusza. Dalej organ odwoławczy ustosunkował się do zarzutu naruszenia art. 107 § 3 kpa i wyjaśnił, że decyzja organu I instancji posiada prawidłową podstawę prawną i rozstrzygniecie merytoryczne, które są spójne, a uzasadnienie decyzji zawiera przedstawienie stanu faktycznego. Uznając uzasadnienie prawne decyzji pierwszoinstancyjnej za lakoniczne organ stwierdził, że naruszenie to nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia. Poza tym Dyrektor Okręgowy SW wyjaśnił, że treść opinii służbowej była badana przez wyższego przełożonego, który dysponował zarówno aktami personalnymi, treścią notatek służbowych, protokołami rozmów dyscyplinujących jak i stanowiskiem bezpośredniego przełożonego wyrażonym w notatce z dnia [...] r. dlatego, zdaniem organu, trudno jest mówić o braku oparcia w materiale dowodowym. Okres prawie dwuletniej służby wystarcza do wyrobienia opinii o funkcjonariuszu. Konkluzja opinii jest jednoznaczna: "opiniowany nie jest przydatny w służbie". Skarżący wyczerpał tryb odwoławczy w zakresie opiniowania określony w art. 90 ust. 3 ustawy o Służbie Więziennej. Treść opinii służbowej za okres służby przygotowawczej warunkuje możliwość przejścia do służby stałej w Służbie Więziennej. M. C. nie zgadzając się z powyższą decyzją ostateczną wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego opierając ją na takich samych, jak stawiane w odwołaniu zarzutach naruszenia przepisów postępowania administracyjnego (art. 77 § 1, 80, 107 § 3 k.pa.) w związku z art. 218 ust. 4 ustawy o Służbie Więziennej, a także naruszenia prawa materialnego - art. 42 i 43 ustawy o Służbie Więziennej i przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 stycznia o wymaganiach w zakresie wykształcenia i kwalifikacji zawodowych jakim powinni odpowiadać funkcjonariusze Służby Więziennej (Dz. U. Nr 14, poz. 142 ze zm.), dodatkowo podniósł zarzuty naruszenia art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej poprzez niezapoznanie skarżącego z opinią służbową z dnia [...] r. i art. 92 ust. 1 pkt 2 powyższej ustawy przez nieuchylenie przez Dyrektora Aresztu Śledczego opinii służbowej z dnia [...] r. w sytuacji gdy były ku temu podstawy. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi podniesione zostały podobne argumenty, do tych na których oparte zostało uzasadnienie odwołania. Wynika z nich, że skarżący kwestionuje merytoryczną wartość opinii służbowej stwierdzającej jego nieprzydatność do służby oraz zarzuca Dyrektorowi Aresztu Śledczego znikomą wnikliwość przy rozpatrzeniu jego raportu z dnia [...] r. Skarżący wskazał także, że obecnie nie zależy mu już na powrocie do Służby Więziennej, ale na weryfikacji bezpodstawnie wydanej opinii negatywnej oraz na odpowiedniej zmianie treści w/w decyzji nr [...] Dyrektora Aresztu Śledczego z dnia [...] r. znak [...]. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej odpowiadając na skargę wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonym akcie. Z ostrożności procesowej Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej podniósł, że zaskarżoną decyzję doręczono skarżącemu [...]r. natomiast podpisana skarga wpłynęła do organu w dniu [...] r., tj. po upływie 30 dni od doręczenia. Wcześniej w zakreślonym w prawie terminie, skarżący wysłał decyzję niepodpisaną, którą zwrócono jako pismo nie spełniające wymogów formalnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie dostarczyła podstaw do uwzględnienia skargi. W związku z zawartą w odpowiedzi na skargę sugestią, że skarga jest spóźniona, w pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii terminowości wniesienia skargi, bowiem w przypadku stwierdzenia, że skarga została wniesiona po terminie, Sąd - zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) – zobligowany jest wydać postanowienie o odrzuceniu skargi. Stosownie do art. 53 § 1 ustawy –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej określanej jako p.p.s.a, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Skoro z akt administracyjnych wynika, że decyzję ostateczną doręczono M. C. w dniu [...] r., to wskazany termin do wniesienia skargi upłynął z dniem [...] r. W myśl art. 54 § 1 p.p.s.a skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Przy obliczaniu terminu stosuje się, zgodnie z art. 83 § 1p.p.s.a przepisy prawa cywilnego (art. 111-116 k.c.) z zastrzeżeniem odrębności dotyczących sobót (art. 83 § 2 p.p.s.a.), które w zakresie obliczana terminu procesowego zrównane zostały z dniami wolnymi od pracy. O zachowaniu terminu do wniesienia skargi decydowała będzie zatem data oddania w urzędzie pocztowym skargi do organu, który wydał zaskarżony akt lub data złożenia skargi bezpośrednio w tym organie. Ustawa Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi nie reguluje bezpośrednio sposobu obliczenia terminu w przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do sądu (z pominięciem organu administracyjnego). W orzecznictwie sądowym ugruntowała się praktyka, że w takim przypadku decydowała będzie data przesłania skargi przez sąd organowi w celu nadanie jej biegu. Badanie czy skarga złożona została w terminie należy do sądu (art. 58 § 1 pkt 2). Do sądu należy również kontrola warunków formalnych skargi (art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 49 p.p.s.a). Skarga, jak wynika to z art. 57 § 1 p.p.s.a, jest szczególnym rodzajem pisma, a zatem powinna spełniać warunki każdego pisma procesowego określone w art. 46, p.p.s.a elementy składowe pisma strony. Jak stanowi to art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a warunkiem formalnym pisma jest jego podpisanie przez stronę lub jej pełnomocnika albo przedstawiciela. Brak podpisu wnoszącego skargę stanowi jej brak formalny, do którego usunięcia w zakreślonym terminie wzywa przewodniczący w trybie art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a. pod rygorem odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 3 p.ps.a. W niniejszej sprawie z akt sądowych wynika, że skarga wniesiona została bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w dniu [...] r. (data stempla pocztowego na kopercie). Sąd zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z dnia 3 grudnia 2010 r. wydanym pod sygn. Ko 110/10 wysłał w dniu 3 grudnia 2010 r. skargę organowi celem nadania jej biegu, co oznacza, że termin do wniesienia skargi został zachowany. Brak formalny skargi w postaci jej niepodpisania, na zarządzenie przewodniczącego Wydziału II WSA został uzupełniony przez skarżącego w zakreślonym terminie. W tym stanie sprawy, wobec braku podstaw do odrzucenia skargi, należało przystąpić do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Jak już była o tym mowa na wstępie, Sad nie dopatrzył się ani zarzucanych skargą, ani żadnych innych naruszeń prawa dających podstawę do uwzględnienia skargi. Przedmiotem postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją było zwolnienie ze służby funkcjonariusza pełniącego służbę przygotowawczą w Służbie Więziennej. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 96 ust. 1pkt 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523), zgodnie z którym funkcjonariusza zwalnia się ze służby w przypadku nieprzydatności do służby, stwierdzonej w opinii służbowej w okresie służby przygotowawczej. W myśl zatem cytowanego przepisu, stwierdzenie faktu wydania opinii o nieprzydatności do służby funkcjonariusza w okresie służby przygotowawczej, stanowi ustawową przesłankę, obligującą, jak trafnie wywiedziono to w zaskarżonej decyzji, właściwy organ do zwolnienia tego funkcjonariusza ze służby. Podkreślenia przy tym wymaga, że opiniowanie służbowe funkcjonariuszy Służby Więziennej które uregulowane zostało w Rozdziale 10 ustawy zatytułowanym: "Opiniowanie funkcjonariuszy", jest postępowaniem przedmiotowo innym niż postępowanie objęte Rozdziałem 12 ustawy, normującym ustanie stosunku służbowego funkcjonariuszy, a zatem nie jest elementem postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby. Negatywny wynik tego opiniowania, w odniesieniu do funkcjonariusza służby przygotowawczej stanowi przesłankę zwolnienia ze służby. Oznacza to, że w toku postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby funkcjonariusza na podstawie art. 96 ust.1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej, organ orzekający ma obowiązek ustalenia czy rzeczywiście w opinii służbowej stwierdzono nieprzydatność danego funkcjonariusza do służby w okresie służby przygotowawczej, oraz że wyczerpany został przewidziany w ustawie tryb odwoławczy przewidziany co do opinii służbowej, tzn. czy upłynął termin do złożenia do wyższego przełożonego wniosku o zmianę opinii (art. art. 90 ust. 3), a w razie złożenia takiego wniosku czy wyższy przełożony nie uchylił dotychczasowej opinii na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy. Trafnie zatem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ drugiej instancji wskazał na wyczerpanie przez skarżącego trybu odwoławczego przewidzianego ustawą w sprawie opinii służbowych funkcjonariuszy SW. Z powyższego wynika, że organy orzekające na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza ze służby nie są uprawnione do weryfikacji opinii służbowej o nieprzydatności do służby w okresie służby przygotowawczej, czego w istocie skarżący domagał się w odwołaniu i w skardze. Z tej przyczyny zarzuty skargi podważające zasadność wydanej skarżącemu opinii służbowej uznać trzeba za bezprzedmiotowe dla sądowej oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. W ocenie sądu, zaskarżona decyzja oparta została na bezbłędnych ustaleniach faktycznych mających znaczenie dla materialnoprawnej podstawy jej podjęcia i prawidłowo również została uzasadniona tak pod względem wyjaśnienia podstawy faktycznej jak i podstawy prawnej, a przy tym organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów odwołania usunął wadę decyzji organu I instancji polegającą na lakoniczności uzasadnienia decyzji. W tym stanie sprawy należało oddalić skargę na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.