V SA/Wa 1873/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko – Jabłońska, Protokolant: specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2011 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Rady do Spraw Polaków na Wschodzie z dnia ... czerwca 2010 r. nr ... w przedmiocie unieważnienia Karty Polaka 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Rady do Spraw Polaków na Wschodzie na rzecz A. S. kwotę 557 (... złotych) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku Zaskarżoną decyzją z dnia ... czerwca 2010 r. Rada do Spraw Polaków na Wschodzie utrzymała w mocy decyzję Konsula Rzeczypospolitej Polskiej w B. nr ... z dnia ... kwietnia 2010 (w zaskarżonej decyzji błędnie wskazano datę kontrolowanej decyzji Konsula jako "..." kwietnia) unieważniającej Kartę Polaka przyznaną A. S. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż A. S., obywatel B., urodzony ... października 1974 r., złożył w dniu ... czerwca 2009 r. wniosek o przyznanie Karty Polaka. W wyniku jego rozpoznania Konsul RP w B. decyzją z dnia ... czerwca 2009 r. przyznał wnioskodawcy tę kartę powołując się na art. 25 a ust. 2 ustawy z dnia 13 lutego 1984 r. o funkcjach Konsulów RP (Dz. nr 215 z 2002 r. poz. 1823 ze zm.) oraz art. 2 i 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie polaka (Dz. U. nr 180 z 2007 r. poz. 1280 ze zm.). Kolejną decyzję wydaną z urzędu w dniu ... kwietnia 2010 r. Konsul RP powołując się na przepisy art. 20 ust. 1 pkt 2 i art. 19 pkt 5 i 6 ustawy o Karcie Polaka unieważnił Kartę Polaka A. S. Rozpatrując odwołanie od decyzji unieważniającej Kartę Rada uznała, iż orzeczenie jest zgodne z prawem, gdyż w piśmie przewodnim przesłanym wraz odwołaniem Konsul wskazał na uzyskanie informacji o wystąpieniu okoliczności uzasadniających unieważnienie Karty z Departamentu Współpracy z Polonią MSZ. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i piśmie procesowym ją uzupełniającym z dnia ... lutego 2011 r. A. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej lub stwierdzenie ich nieważności. Skarżący zarzucił naruszenie art. 107 w zw. z art. 6, 7 i 11 kpa oraz art. 10 kpa. Podniósł, że decyzja została wydana bez ustalenia stanu faktycznego, bez dowodów w sprawie, a więc bezprawnie. Zarzucił brak przekonującego uzasadnienia decyzji oraz naruszenie jego prawa do zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienie Wojewódzkich Sądów Administracyjnych określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1263) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sprowadza się do kontroli zagadnień zaskarżonej decyzji z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Badając zaskarżone decyzje w kontekście wskazanych wyżej przepisów, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania w sposób wpływający na wynik sprawy. Słuszny jest zarzut skarżącego o braku ustaleń stanu faktycznego w sprawie. Brak ustaleń faktycznych nie pozwala na skontrolowanie czy prawo materialne zostało prawidłowo zastosowane. Istnienia powyższych braków nie można tłumaczyć nieprecyzyjnością regulacji prawnych zawartych w ustawie o Karcie Polaka. Faktem jest, że stosowana w sprawie ustawa o Karcie Polaka zawiera przepisy prawa materialnego, jak i przepisy odsyłające do stosowania różnych procedur postępowania w zależności od organu wydającego decyzję. Decyzję o unieważnieniu Karty Polaka w pierwszej instancji wydaje Konsul po stwierdzeniu, że zachodzi jedna z przesłanek określonych w art. 19 pkt. 2 i 4 – 6 w/w ustawy. Wynika to z treści art. 19 a ust. 1 tej ustawy. Przesłanki określone w art. 19 w pkt 5 i 6 przywołane w zaskarżonej decyzji odnoszą się 1) do względów obronności, bezpieczeństwa albo ochrony porządku publicznego RP; 2) do działań osoby, która otrzymała Kartę, na szkodę podstawowych interesów RP. Wymienione przesłanki materialne odnoszą się do pojęć szeroko rozumianych wymagających szczegółowych ustaleń faktycznych. Postępowanie pierwszoinstancyjne prowadzone w tej sprawie przez Konsula RP opiera się na procedurze uregulowanej ustawą z dnia 13 lutego 1984 r. o funkcjach Konsulów RP. Powyższa ustawa nie zawiera szczegółowych regulacji dotyczących prowadzenia postępowania dowodowego oraz regulacji odnoszących się do wymogów jakim powinna odpowiadać wydawana decyzja. Nie oznacza to jednak dowolności działania. Musi być ono przeprowadzone sposób dający się skontrolować przez organ odwoławczy dla zachowania konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności postępowania. Wynika to z faktu, iż decyzja jest zaskarżalna (art. 9 i 21 ustawy o Karcie Polaka), że odwołanie składane za pośrednictwem Konsula podlega rozpoznaniu przez radę do Spraw Polaków na Wschodzie, działającą jako organ administracji publicznej w oparciu o kodeks postępowania administracyjnego (art. 9 ust. 2 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy o Karcie Polaka), że musi ono zostać przekazane do organu drugiej instancji wraz z aktami sprawy, bowiem będzie miał tu już zastosowanie art. 133 kpa oraz z faktu istnienia konstytucyjnego prawa z art. 78 Konstytucji RP o dwuinstancyjności postępowania. Zasada dwuinstancyjności postępowania polega na tym, że postępowanie odwoławcze musi być tożsame pod względem przedmiotowym i podmiotowym sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji. Pomimo, że postępowanie drugoinstancyjne ma charakter reformacyjny związany z ponownym badaniem stanu faktycznego, to jednak co do zasady będzie się ono opierało na ocenie materiału dowodowego zebranego w postępowaniu przed pierwszą instancją. Organ drugoinstancyjny może tylko uzupełnić postępowanie dowodowe. Wynika to z treści art. 136 i 138 § 2 kpa i istoty konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności postępowania. O tych zasadach musi pamiętać również organ pierwszoinstancyjny orzekający w tej sprawie mimo, że w jego procedurze nie przewidziano szczegółowych zasad postępowania. Nie może to uchodzić uwadze organu pierwszej instancji, gdyż w przeciwnym razie doszło by do naruszenia konstytucyjnej zasady dwuinstancyjnego merytorycznego orzekania w sprawie. Nie bez znaczenia jest też fakt, że z istoty tej zasady oraz z treści art. 136 i 138 § 2 kpa wynika, że w przypadku, gdy organ odwoławczy stwierdzi, iż organ pierwszej instancji, pomimo, że nie dysponował niezbędnymi dowodami, nie przeprowadził postępowania w celu ich uzyskania, czyli w istocie nie rozpoznał sprawy w pierwszej instancji, to takiej wadliwości nie może konwalidować. Organ drugoinstancyjny musi skasować taką decyzję i sprawę przekazać do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Oznacza to, że organ pierwszoinstancyjny pomimo braków regulacyjnych własnego postępowania, powinien przeprowadzić je w sposób dający się skontrolować przez organ drugiej instancji. Taka wykładnia funkcjonalna wynika z konieczności zachowania konstytucyjnej zasady dwuinstancyjności postępowania i uwzględnienia charakteru i podstaw działania organu drugiej instancji. Takiego postępowania zabrakł w przedmiotowej sprawie. Organ drugoinstancyjny utrzymując w mocy decyzję pierwszoinstancyjną orzekł bez ustaleń faktycznych w sprawie. Doszło do naruszenia art. 7, 77, 80, art. 107 § 3 i art. 138 § 2 kpa w sposób istotny mogący wpłynąć na wynik sprawy. Obie decyzje zapadłe w sprawie przywołują jedynie podstawę prawną z art. 19 pkt. 5 i 6 ustawy o Karcie Polaka jako przesłanki zastosowanego prawa materialnego. Uzasadnienie decyzji drugoinstancyjnej zawiera zapis o istnieniu informacji z Departamentu Współpracy z Polonią MSZ co do zaistnienia tych przesłanek. Z zapisu wynika, że organ nie zna tej informacji. Wskazane przepisy, istnienie jakiejś informacji mogą sugerować o istnieniu informacji niejawnej. Sąd zauważa, że gdyby w jakiejkolwiek sprawie doszło do rozstrzygania na podstawie informacji niejawnych to te kwestie regulują stosowne przepisy, w tym ustawą o ochronie informacji niejawnych z dnia 5 sierpnia 2010 r. (DZ. U. 182 poz. 1228), a wcześniej z dnia 22.01.1999 r. Ustawa ta definiuje pojęcie i klasyfikuje informacje niejawne. Ma zastosowanie do organów władzy publicznej, sądów. Przewiduje zasady gromadzenia, przechowywania, przekazywania, udostępniania tych informacji. Informacje takie objęte tajemnica nie będą zgodnie z tą ustawą i art. 74 kpa udostępnione stronie postępowania. Natomiast organowi (osobie uprawnionej) udostępnia się takie informacje w zakresie, stopniu w według zasad wskazanych w tych przepisach. Nie ma też trybu odmawiającego sądowi administracyjnemu dostępu do tego rodzaju akt niedostępnych dla strony. Rozpatrując ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe wskazania. Z tych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 "c" p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z art. 200 p.p.s.a.