II SA/Bd 1324/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Renata Owczarzak Sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Asystent sędziego Bartosz Kornalewicz po rozpoznaniu na rozprawie w Wydziale II w dniu 23 lutego 2011 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego [...], decyzją z [...] 2010 r., na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), dalej powoływanej jako: kpa, oraz art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), powoływanej dalej jako: p.p.s.a., umorzył postępowanie w sprawie z wniosku skarżącego o zwrot kwoty [...] zł. ze względu na bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego. Powyższe rozstrzygnięcie organ oparł o następujące ustalenia i rozważania: Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wyrokiem z dnia [...]2006r., sygn. akt: SA/Bd 367/06 stwierdził nieważność decyzji Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego z dnia [...]2006 r. Nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] dnia [...]2005 r., którą organ I instancji, działając na podstawie art. 104 kpa oraz art. 3, 17 i 18 ustawy z dnia 17 grudnia 1974r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. Z 2002r. Nr 76, poz. 693 ze zm.) i § 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 marca 1993r. w sprawie określenia organów wojskowych i organów wojskowych wyższego stopnia właściwych w sprawach określonych w ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz w ustawie o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. Z 1993r. Nr 23, poz. 101) w związku z art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) odmówił zwrotu skarżącemu kwoty [...]zł. Sąd uznał, bowiem że zarówno zaskarżona decyzja Dowódcy Pomorskiego Okręgu Wojskowego oraz poprzedzająca decyzja organu I instancji były podjęte bez podstawy prawnej, ponieważ żaden z przepisów powołanych przez orzekające organy nie określał bezpośrednio, ani pośrednio o możliwości orzekania w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Dalej Sąd wyjaśnił, iż w sprawie tej źródłem przedstawionych przez organ roszczeń nie jest stosunek służbowy łączący skarżącego z organem, ale przepis art. ·409 k.c. określający, kiedy mamy do czynienia z nienależnie pobranym świadczeniem, mający zastosowanie bez względu na jakiej podstawie prawnej został zawiązany stosunek pracy. W zawartych w uzasadnieniu wyroku wskazaniach, co do dalszego postępowania Sąd stwierdził, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji w pierwszej kolejności powinien wziąć pod uwagę w tej konkretnej sprawie brak możliwości jej załatwienia w postępowaniu administracyjnym i od tego uzależnić swoje dalsze postępowanie. Wskazanie to prowadzi do wniosku, że postępowanie jest bezprzedmiotowe, gdyż sprawa, która miała być załatwiona w drodze decyzji nie miała charakteru sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 kpa. Dlatego rozpoznając w przedmiotowej sprawie ponownie wniosek skarżącego z dnia [...] 2005 r. o zwrot kwoty [...] zł. organ miał na uwadze, że na mocy art. 153 p.p.s.a. wiąże go ocena prawna i wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...].2006 r. i dlatego też orzekł jak w sentencji decyzji. W odwołaniu złożonym od powyższej decyzji, skarżący zarzucił naruszenie norm prawa procesowego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 105 § 1 kpa i przyjęcie, iż niniejsza sprawa jest bezprzedmiotowa. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie zwrotu dochodzonej kwoty w wysokości [...]zł., względnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W ocenie strony brak było podstaw do umorzenia postępowania, albowiem bezprzedmiotowość postępowania występuje gdy brak jest przedmiotu postępowania od jego początku, czy też znika on w toku postępowania w sensie materialno prawnym, lub też znika lub nie istnieje podmiot tego postępowania, do którego decyzja mogłaby zostać skierowana jako rozstrzygająca o jego prawach i obowiązkach. Skarżący nadto podnosił, że przepis art. 105 § 1 kpa podlega wyłącznie li tylko wykładni ścisłej. W ocenie skarżącego niewątpliwie niniejsza sprawa jest sprawą administracyjną w rozumieniu art. 1 kpa, albowiem wniosek złożyła osoba, której praw i obowiązków dotyczy sprawa, a więc strona w rozumieniu art. 28 kpa, która ma pełną zdolność do czynności prawnych. Dowódca Pomorskiego Okręgu Wojskowego, decyzją nr [...] z [...]2010 r. Na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższe rozstrzygnięcie organ odwoławczy - po przytoczeniu treści przepisów art. 153 oraz 174 pkt 1 p.p.s.a. - oparł o następujące ustalenia rozważania: Organ I instancji w sposób prawidłowy dokonał ustaleń faktycznych oraz prawidłowej oceny prawnej. W przedmiotowej sprawie źródłem roszczeń nie jest stosunek służbowy łączący odwołującego się z organem, ale przepis art. 409 kc określający, kiedy mamy do czynienia z nienależnie pobranym świadczeniem, mający zastosowanie bez względu na jakiej podstawie prawnej został rozwiązany stosunek pracy (służby). Przepis ten pozostaje jedynie w związku faktycznym ze stosunkiem służbowym, który stanowił podstawę wypłaty określonych świadczeń. Zatem sprawa nie ma charakteru sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 kpa. Zwrócić należy także uwagę na treść art. 105 kpa, zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym. Przedmiotem postępowania administracyjnego są sprawy indywidualne z zakresu prawa administracyjnego, a sprawy z zakresu prawa cywilnego, ubezpieczeń społecznych i prawa pracy tylko wtedy, gdy zostały przekazane na drogę postępowania administracyjnego przepisem ustawy. W związku z tym wszczęcie postępowania w sprawie, która nie jest sprawą administracyjną w tym szerokim znaczeniu, jak i utrata w toku postępowania charakteru sprawy administracyjnej prowadzi do umorzenia postępowania. Postępowanie staje się bezprzedmiotowe, gdy sprawa indywidualna me podlegała i nie podlega załatwieniu w drodze decyzji administracyjnej. Takie stanowisko wyrażone zostało w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25.01.1990 r., sygn. akt II SA 1240/89 ONSA 1990, nr 1, poz. 16), w którym stwierdzono, że: "Jeżeli żądanie strony (art. 61 § 1 kpa), nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracji, postępowanie administracyjne wszczęte takim żądaniem, jako bezprzedmiotowe, powinno ulec umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 kpa, bez względu na przyczyny, z powodu których strona wystąpiła z odnośnym wnioskiem". W skardze złożonej do Sądu, skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie norm prawa procesowego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 105 § 1 kpa i przyjęcie, iż niniejsza sprawa jest bezprzedmiotowa i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, przytaczając argumentację już zawartą w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny [...] zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269; z późn. zm.), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powyższych kryteriów, należało uznać, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżonej decyzji nie można skutecznie postawić zarzutu, iż została ona wydana z naruszeniem prawa mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia postępowania organy oparły na przesłance bezprzedmiotowości postępowania, wynikającej z faktu, iż rozpatrywana sprawa, nie miała charakteru sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 kpa, o czym przesądził Wojewódzki Sąd Administracyjny w sprawie II SA/Bd 367/06, którym to stanowiskiem organy są związane, na podstawie art. 153 p.p.s.a. Podjęte przez organy obu instancji rozstrzygnięcia, należało uznać za słuszne. W cytowanym wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia [...]2006 r., Sąd dokonał analizy przepisu art. 1 pkt 1 kpa, pod kątem ustalenia, czy rozpatrywana przez organy sprawa ma charakter sprawy administracyjnej, a więc sprawy do której ma zastosowanie ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, indywidualnie rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej. W powyższym wyroku Sąd doszedł do jednoznacznej konkluzji, że brak jest podstawy prawnej do rozstrzygania przez organ administracji w drodze decyzji o roszczeniu zgłoszonym przez skarżącego, które ma charakter cywilnoprawny. Dlatego też Sąd ten stwierdził nieważność decyzji administracyjnej, która została wydana przez organ I instancji, uznając, iż istnieje brak możliwości załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym. W konsekwencji powyższego, na podstawie przywołanego przez organy przepisu art. 153 p.p.s.a., każdy organ, ponownie rozpatrujący przedmiotową sprawę jest związany tak oceną prawną, jak i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi przez wskazany Sąd w w/w wyroku. Przepis art. 153 p.p.s.a. stanowi bowiem, że: ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W omawianym wyroku Sąd zawarł jednoznaczne wskazania, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ administracji w pierwszej kolejności powinien wziąć pod uwagę w tej konkretnej sprawie brak możliwości jej załatwienia w postępowaniu administracyjnym i od tego uzależnić swoje dalsze postępowanie. W tej sytuacji obowiązkiem organów było zastosowanie się do wyrażonej w tym wyroku oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, poprzez uznanie, iż w sprawie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 kpa, który stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego w rozumieniu wskazanego przepisu zachodzi wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa wart. 1 pkt 1 kpa. Skoro przesądził o tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w w/w wyroku, to podjęte przez organy decyzje należało uznać za trafne. Ubocznie należy jedynie zauważyć, że skarżący zgodził się z powyższym wyrokiem, od którego nie składał skargi kasacyjnej i uznając właściwość sądu powszechnego do merytorycznego rozpoznania sprawy, złożył pozew przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewódzkiemu Sztabowi Wojskowemu w [...] o zapłatę [...]zł. Sąd Rejonowy [...] prawomocnym wyrokiem z [...]2009 r., oddalił powództwo (sygn. akt I C 1436/09). Oczekiwanie skarżącego na merytoryczne załatwienie sprawy w drodze decyzji administracyjnej, jest więc dodatkowo niezasadne i stanowi wyraz braku respektu do przepisu art. 365 § 1 kpc, który stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W świetle powyższego Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa i na podstawie art. 151 ppsa., oddalił skargę jako niezasadną.