II SA/Kr 1311/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie : WSA Mirosław Bator WSA Ewa Rynczak (spr.) Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2011 r. sprawy ze skargi Polskich Kolei Państwowych SA Oddział [...] w K. na decyzję Wojewody z dnia 31 sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania skargę oddala Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] Prezydent Miasta K. , działając na podstawie art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 5 pkt 3, art. 130, art. 132 ust. 1a, 2, 5, art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.: Dz. U. z 2004 r. nr 261 póz. 2603 ze zm.) oraz art. 37a ust. 1, 7, 8 i 9 ustawy z dnia 8.09.2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. nr 84 póz. 948 ze zm.), art. 104 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku K.S. , orzekł w pkt l o ustaleniu na rzecz K.S. odszkodowania w wysokości: [...] zł za nieruchomość oznaczoną jako działka nr 1 o pow. 0,1512 ha obr. [...] stanowiącą fragment linii kolejowej nr [...]. przejętą z mocy prawa z dniem 1.06.2003 r. na własność Skarbu Państwa zgodnie z decyzją Wojewody z dnia [...].01.2008 r. Nr [...], w pkt. 2 o wypłacie odszkodowania ustalonego w punkcie l odszkodowania w wysokości [...] zł w całości na rzecz poprzedniego właściciela w/w nieruchomości K.S. , oraz o tym, iż do zapłaty odszkodowania zobowiązuje się Polskie Koleje Państwowe - Spółka Akcyjna z siedzibą w W. w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia w którym decyzja o odszkodowaniu stanie się ostateczna. W uzasadnieniu swego stanowiska organ I instancji przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania, stanowiska stron zgłaszane w jego toku oraz zgromadzone dowody. Następnie przytoczył m.in. treść art. 37a ust. 1 i 7 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" wskazując, iż odszkodowanie za grunty wchodzące w skład linii kolejowych, które z dniem 1 czerwca 2003 r. stały się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa jest ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości - na wniosek dotychczasowego właściciela gruntu złożony w okresie od 1 czerwca 2003 r. do 31 grudnia 2007 r. Natomiast roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje, jeżeli grunt ten pozostawał do dnia 31 maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym PKP S.A. lub jego poprzedników, prawnych, nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat. Organ stwierdził, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż PKP S. A. w latach 50-tych ubiegłego wieku dokonało częściowego zajęcia nieruchomości oznaczonej jako parcela [...] w granicach działki nr 1 obr. [...], kiedy to przy północnej granicy w/w nieruchomości wybudowała tory kolejowe, a następnie przy południowej granicy tej nieruchomości kabinę sekcyjną (stację transformatorową). Pomimo w/w inwestycji właściciel przedmiotowej parceli J.M. , a później jego następca prawny, tj. J.M. prowadzili nadal na tej nieruchomości gospodarstwo rolne. Ponadto w/w osoby odprowadzały od niej podatki i występowały do PKP S.A. o odszkodowanie z tytułu jej zajęcia. J.O. jako spadkobierca J. i J.M. również domagała się od PKP S. A. odszkodowania (przyznania nieruchomości zamiennej) za "zawłaszczoną" działkę nr 1 , Występowała przed organami administracji publicznej i była traktowana przez te organy jako jej właściciel. W 2003 roku J.O. dokonała skutecznego zbycia przedmiotowej działki. Z powyższego wynika, iż J.M. , J.M. i J.O. jako kolejni właściciele w/w działki wykonywali w stosunku do niej uprawnienia właścicielskie w pełnym zakresie. PKP S. A. korzystała z działki nr 1 obr. [...], ale żaden dowód uzyskany w sprawie nie wskazuje, by uważała ją od chwili zajęcia za swoją własność. Przedłożone przez PKP S.A. dokumenty świadczą jedynie o tym, iż poprzez poczynione na niej nakłady PKP S. A. była tylko jej użytkownikiem. Powyższe użytkowanie było wykonywane bez tytułu prawnego i obejmowało tylko część tej działki, tj. część zagospodarowaną przez PKP S.A. torami kolejowymi i budynkiem stacji transformatorowej. W tej sytuacji należy przyjąć, iż PKP S.A. nie była samoistnym posiadaczem działki nr 1 obr. [...]. W przedmiotowej sprawie - jak zaznaczył Prezydent Miasta K. - wnioskodawca K.S. , zachował określony w ustawie termin do złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania. Został spełniony również warunek nabycia przez Skarb Państwa własności działki nr 1 stanowiącej fragment linii kolejowej nr [...] , bowiem decyzją z [...] stycznia 2008 r. nr [...] Wojewoda orzekł, że z dniem 1 czerwca 2003r. Skarb Państwa nabył z mocy prawa własność, a Polskie Koleje Państwowe S.A. prawo użytkowania wieczystego działki nr 1 obr. [...] , stanowiącej fragment linii kolejowej nr [...] . Jak podał organ l instancji, podstawą ustalenia wysokości odszkodowania, o którym mowa powyżej, był operat szacunkowy sporządzony w dniu 16 lutego 2009 r., przez rzeczoznawcę majątkowego mgr inż. J.W. , określający wartość rynkową przedmiotowej nieruchomości. Odwołanie złożyło PKP S.A. w W. , zarzucając decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] stycznia 2010 r. naruszenie art. 7, 77 i 107§ 3 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, a w konsekwencji nieprawidłowe ustalenie, że PKP S.A. nie była posiadaczem samoistnym przedmiotowej nieruchomości. Uzasadniając powyższe strona odwołująca podała, że dokonana przez organ l instancji analiza posiadania samoistnego jest połowiczna i nie uwzględnia jego aspektów, które w sposób zasadniczy zmieniają ocenę, czy przedsiębiorstwo PKP S.A. lub jego poprzednicy prawni byli, czy też nie byli do dnia 31 maja 2003 r. posiadaczami samoistnymi działki nr 1 nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat. Z oświadczenia J.O. z 11 czerwca 2002 r. wynika, iż "PKP zawłaszczyło i zagospodarowało działkę 1 w latach 50tych bez dokonania regulacji prawnych. W subiektywnym zatem przekonaniu byłej właścicielki PKP odsunęło dotychczasowych właścicieli od posiadania, zawłaszczając działkę. Wskazuje to ewidentnie na wolę posiadania rzeczy jak właściciel. Ponadto, zeznała przed organem, że mama jej składała protesty do PKP, lecz były one bezskuteczne. To wskazuje również, jak silne było władztwo PKP nad gruntem - było ono, w myśl orzecznictwa SN, niezależne od woli innych osób, w tym właścicieli. PKP mogło zabudować i zagospodarować działkę wedle swoich potrzeb i woli, nie będąc przy tym ograniczonym przez wolę innych. Organ stwierdził, iż po zawłaszczeniu właściciele prowadzili na nieruchomości nadał "gospodarstwo rolne". Nie jest to w pełni prawdą. Z zeznania J.O.. wynika, iż właściciele ewidentnie wycofali się z chwilą zawłaszczenia z pełnego uprawiania (jak dotychczas) przedmiotowej działki, ograniczając się do pewnych tylko czynności związanych z gospodarstwem. Wskazywałoby to na nieefektywną próbę zachowania posiadania, które zostało faktycznie odebrane przez PKP. Również żądanie odszkodowania lub działki zamiennej wskazuje na chęć wynagrodzenia właścicielom faktycznej utraty samoistnego posiadania i możliwości korzystania z działki w pełnym zakresie tak, jak czyni to właściciel. Taką możliwość posiadało PKP i właściciele doskonale zdawali sobie sprawę z faktu bycia pozbawionymi posiadania samoistnego. Również fakt skutecznego zbycia przez J.O. przedmiotowej działki nie może być traktowany jako przejaw silniejszego władztwa nad rzeczą. PKP posiadało wolę władania nieruchomością dla siebie i zachowania jej na cele swojej działalności, na którą poczyniło znaczne nakłady. J.O. sprzedając działkę, wykorzystała rękojmię ksiąg wieczystych dla jej sprzedaży – nabywając ufał, iż kupując ją, staje się jej właścicielem, co w niniejszej sprawie jest faktem. Ponadto nawet właściciel może nie uiszczać podatków, jednocześnie zachowując wolę władania rzeczą i władztwo nad nią. Strona skarżąca eksploatując tę linię, dokonując jej bieżącej konserwacji, oraz wykonując inne zabiegi (odśnieżanie, koszenie trawy na nasypie) związane z zapewnieniem bezpiecznego przejazdu pociągów , włada tym terenem jak właściciel. W tym przypadku rozstrzygające znaczenie ma rozległy zakres władania rzeczą, na wzór właściciela. Zrzucono, że operat szacunkowy jest nieprawidłowy, gdyż wśród nieruchomości przyjętych przez biegłego nie ma nieruchomości podobnej , poza tym na tej nieruchomości jest skarpa, dochodzą imisje hałasu a to wpływa na wartość nieruchomości. W oparciu o powyższe argumenty strona odwołująca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010r. znak [...] Wojewoda , działając na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r Nr 102 póz. 651, ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W jej uzasadnieniu organ wskazując na treść art. 37a ust. 1 i 7 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", że nie budzi wątpliwości organu odwoławczego fakt pozostawania działki nr 1 we władaniu PKP SA w dniu 28 lutego 2003 r., jak również to, iż nie stanowiły one w tej dacie własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP SA. Treść decyzji Wojewody z dnia [...] stycznia 2008 r. znak: [...] potwierdza ponadto fakt nabycia przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności nieruchomości położonej w obr. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr 1 Wbrew potocznemu rozumieniu pojęcia posiadania - fakt władania rzeczą przez dany podmiot nie wystarcza do stwierdzenia, iż rzecz jest w posiadaniu tego podmiotu, albowiem o fakcie posiadania, a także o rodzaju posiadania (samoistne, zależne) decyduje wola podmiotu władającego daną rzeczą, przy czym istnienie tej woli należy ustalać na podstawie zamanifestowanych przejawów. W kontekście powyższego w ocenie organu odwoławczego szczególnie wnikliwej analizy wymaga zatem kwestia pozostawania przedmiotowej działki do dnia 31 maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym PKP SA lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat, tj. od 31 maja 1973 r. do 31 maja 2003 r., tj. ustalenie, czy podmiot ten lub jego poprzednicy prawni wykonywali faktyczne władztwo nad przedmiotową nieruchomością jak jej właściciele. Organ l instancji w uzasadnieniu swej decyzji z [...] stycznia 2010 r. ustalił, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, iż PKP S.A. w latach 50 -tych ubiegłego wieku dokonało częściowego zajęcia nieruchomości oznaczonej jako parcela l. [...] w granicach działki nr 1 obr.[...], kiedy to przy północnej granicy w/w nieruchomości wybudowała tory kolejowe a następnie przy południowej granicy tej nieruchomości kabinę sekcyjną (stację transformatorową). Organ l instancji wskazał, iż PKP S.A. korzystała z działki nr 1 obr. [...] ale żaden dowód uzyskany w sprawie nie wskazuje, by uważała ją od chwili zajęcia za swoją własność. PKP S.A. przedłożyła do akt sprawy m.in., oświadczenie z 24 czerwca 2008 r., iż działka nr 1 obr. [...] jest w posiadaniu samoistnym PKP od ponad 30 lat. Zdaniem PKP S.A. w/w działka obejmuje tor stacyjny nr [...] od rozjazdu nr [...]w stacji [...], będący częścią składową torów stacyjnych linii kolejowej nr [...]. Ponadto przy torze głównym zasadniczej linii kolejowej nr [...], sąsiadującym z torem nr [...] znajduje się skarpa nasypu kolejowego wchodząca w skład linii nr [...]. Na przedmiotowej działce znajdowały się przed 30 laty kable [...] a obecnie położone jest nowe uzbrojenie podziemne "do urządzeń [...]. Z książek środków trwałych z dnia 1 stycznia 1963 r. wynika, iż droga kolejowa naziemna, tory główne zasadnicze - linia kolejowa nr [...] zostały wybudowane w roku 1950. W świetle powyższego należy uznać, iż zarówno organ l instancji jak również organ odwoławczy nie podważają faktu, iż na przedmiotowej działce znajduje się od kilkudziesięciu lat infrastruktura kolejowa, jednak kwestią zasadniczą jest wykazanie, że PKP była posiadaczem samoistnym tej nieruchomości nieprzerwanie przez okres 30 lat. Odnośnie powołanego wyżej oświadczenia PKP S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. dotyczącego posiadania samoistnego przez PKP przedmiotowej nieruchomości należy zauważyć, iż organ administracyjny w ramach swobodnej oceny dowodów uregulowanej w art. 80 k.p.a. w oparciu o pełny materiał dowodowy zebrany w sprawie może nie dać wiary niektórym dowodom, co w przedmiotowej sprawie prawidłowo uczynił organ l instancji. PKP S.A. przy piśmie z dnia 30 listopada 2009 r. nr [...] przesłało do Urzędu Miasta K. notarialne poświadczone kserokopie pisma J.O. z daty 11 czerwca 2002 r. dotyczące "przekazania działki zamiennej w zamian za działkę 1 " oraz z daty 8 czerwca 2005 r. stanowiące oświadczenie J.O. że "jej 'rodzice po wywłaszczeniu części gruntu w latach 50- tych na rzecz rozbudowy węzła kolejowego Stacji [...] posiadali grunt rolny o powierzchni l hektara i 390 m2. Od tej wielkości gruntu corocznie płacili podatek rolny (w aktach sprawy) Jak wynika z przedstawionych danych podatek rolny od działki nr 1 był przez nas regulowany począwszy od lat 50 - tych ". A PKP S.A. Oddział Nieruchomości Zakład w K. pismem z dnia 14 listopada 2002 r. odpowiedział J.O. że "z uwagi na trudną sytuację finansową nie ma możliwości wykupienia przez PKP działki nr 1 ". Następnie z kolei pismem z dnia 16 października 2003 r. PKP S.A. poinformowało J.O. "że może przystąpić do zamiany przedmiotowej działki za działkę nr 2 obr. [...] (własność J.M. ". W odniesieniu do powyższego należy wywnioskować, że PKP S.A. miało więc pełną świadomość, iż nie jest właścicielem działki nr 1 obr. [...] co wskazuje również na fakt, iż nie uznawało swego władztwa nad przedmiotową nieruchomością za pełne (zamiar nabycia własności lub zamiany), co ma kluczowe znaczenie w trakcie badania istnienia posiadania samoistnego bądź zależnego. Należy również wskazać, iż pomimo faktu, że organ administracji publicznej jako "gospodarz" postępowania administracyjnego winien gromadzić z urzędu materiał dowodowy zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej zawartą w art. 7 k.p.a., pamiętać należy, iż strona nie jest zwolniona z obowiązku aktywnego uczestniczenia w postępowaniu, w szczególności poprzez dostarczenie żądanych przez organ dowodów. Na uwagę zasługuje wyrok NSA z 6 września 2007 r. sygn. akt l OSK 1819/06, zgodnie z którym "w postępowaniu administracyjnym ciężar przeprowadzenia dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi dla siebie skutki prawne. W sytuacji, kiedy ciężar dowodu spoczywa na stronie postępowania, wypływający z zasady prawdy obiektywnej obowiązek organu administracji ogranicza się do wezwania jej, aby przedstawiła stosowne dowody na okoliczność, która warunkuje korzystne dla niej rozstrzygnięcie sprawy, w stosownym terminie. Niedopełnienie tego obowiązku przez stronę uzasadnia wyciągnięcie w stosunku do niej negatywnych skutków określonych w ustawie ". (porównaj również wyrok WSA w Warszawie z 26 września 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 1225/07). Organ l instancji biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ustalił, iż PKP S.A. w latach 50 - tych ubiegłego wieku dokonało częściowego zajęcia nieruchomości oznaczonej jako parcela [...] w granicach działki nr 1 obr. [...], kiedy to przy północnej granicy powołanej nieruchomości wybudowała tory kolejowe, a następnie przy południowej granicy tej nieruchomości kabinę sekcyjną (stację transformatorową). Pomimo w/w inwestycji właściciel przedmiotowej parceli J.M. a później jego następca prawny, tj. J.M. prowadzili nadal na tej nieruchomości gospodarstwo rolne. Ponadto powołane osoby odprowadzały od niej podatki i występowały do PKP S. A o odszkodowanie z tytułu jej zajęcia, o czym była już mowa powyżej. J.O. w postępowaniach administracyjnych dotyczących przedmiotowej nieruchomości występowała jako strona postępowania - właściciel nieruchomości (decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...] -w sprawie wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów. Następnie J.O. jako świadomy przysługującego prawa własności podmiot rozporządziła swoim prawem i sprzedała w dniu 22 maja 2003 r. Rep.[...] działkę nr 1 obr. [...] wnioskodawcy – K.S. . Powyższe okoliczności pozwoliły na uznanie, iż w przedmiotowej sprawie nie stwierdza się negatywnej przesłanki ustalenia odszkodowania uregulowanej w art. 37 a ust. 7 zdanie ostatnie ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożyła PKP S.A. w W. zarzucając: - naruszenie prawa materialnego a to art 37a ust. 7 ustawy z dnia 08 września 2000 r. komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" poprzez uznanie, że nieruchomość nie pozostawała posiadaniu samoistnym PKP S. A. lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat do dnia 31 maja 2003 r., - naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowanie w sposób naruszający słuszny interes skarżącego, a ponadto dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego; - naruszenie przepisów postępowania tj. art. 15 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ II instancji ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy i ograniczenia się jedynie do rozpatrzenia zarzutów podniesionych w odwołaniu. W uzasadnieniu zarzutów strona skarżąca podtrzymała szeroko przedstawione stanowisko zawarte w odwołaniu w zakresie posiadania samoistnego przedmiotowej nieruchomości. Ponadto strona skarżąca zakwestionowała operat szacunkowy sporządzony przez biegłego z uwagi na brak zastosowania metody porównawczej co do gruntów przeznaczonych pod drogi publiczne lub linie kolejowe, czym naruszył § 36 i 37 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. Nr 207 póz. 2109). W oparciu o powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu l instancji i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę zaskarżony organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art.1§ 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr153, póz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- zwanej dalej p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego aktu. Wady postępowania administracyjnego, skutkujące koniecznością: uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi, sąd w myśl art. 151 p.p.s.a., skargę oddala. Skarga jest nieuzasadniona. Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, jak też decyzji organu l instancji uznał, że decyzje te nie naruszają prawa. Podstawą do wydania zaskarżonej decyzji jest m. in. przepis art. 37 a ust.1 , ust.7-9 ustawy z dnia 8.09.2000r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe ( Dz. U. 2000r, nr 84 póz.948, ze zm.). Stosownie do tego przepisu, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, grunty wchodzące w skład linii kolejowych pozostające w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu PKP SA, niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP SA stają się z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem z zastrzeżeniem ust. 7. Ustęp 7- Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek dotychczasowego właściciela gruntu, złożony w okresie od dnia 1 czerwca 2003 do dnia 31 grudnia 2007r. Po upływie tego okresu roszczenie o odszkodowana nie przysługuje. Roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje również w przypadku, gdy grunt, o którym mowa w ust. 1 pozostawał do dnia 31 maja 2003r. w posiadaniu samoistnym PKP SA lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat. Ustęp 8- Odszkodowanie, o którym mowa w ust. 7 wypłaca PKP SA . Ustęp 9-Podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania stanowi wartość gruntu według stanu z dnia 1 czerwca 2003r, przy czym nie uwzględnia się wzrostu jego wartości spowodowanego trwałymi nakładami poczynionymi po utracie władania gruntem przez dotychczasowego właściciela. Wnioskodawca K.S. zachował termin do złożenia wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania, o którym mowa w ust. 7 cyt. wyżej ustawy, albowiem wniosek ten został złożony w dniu 18.12.2007 r. (k.[...].). Zachowana została również przesłanka z art. 37a ust. 1 cyt. wyżej' ustawy, t.j. warunek nabycia przez Skarb Państwa z mocy prawa na własność działki nr 1 , stanowiącej fragment linii kolejowej nr [...] z dniem 1 czerwca 2003r, a Polskie Koleje Państwowe S.A. prawo wieczystego użytkowania tej działki, stanowiącej fragment linii kolejowej nr [...] albowiem Wojewoda wydał taką decyzję w dniu [...].01.2008 r. Nr [...] na podstawie art.37a ust 1-6. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu 16.02.2008 r. ( k [...] ). Te okoliczności są niesporne. Spornym jest, czy przedmiotowa nieruchomość nr 1 o pow. 0,1512 h obr. [...] była nieprzerwanie w posiadaniu samoistnym PKP SA lub jej poprzedników prawnych przez okres co najmniej 30 lat do 31.05.2003r. , a więc ustalenie, że PKP SA przez co najmniej 30 lat wykonywały faktyczne władztwo nad tą całą nieruchomością tak jak właściciel. Organy administracji obu instancji ustaliły, że ta przesłanka nie została spełniona przez PKP SA , a PKP SA twierdzi, że ją spełniła. Przepisy ustawy z dnia 8.09.2000r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe ( Dz. U. 2000r., nr 84 póz.948, ze zm.) nie określają co należy rozumieć pod pojęciem posiadacza samoistnego, w związku z tym należy odnieść się do przepisów kodeksu cywilnego. Przepis kodeksu cywilnego w art. 336 stanowi, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą ( posiadacz zależny). Na posiadanie składają się dwa elementy -"corpus" a więc element fizyczny w którym osoba włada rzeczą faktycznie i "animus" - oznaczający wolę władania rzeczą dla siebie, a więc tak jak właściciel, którą to wolę osoba taka musi uzewnętrznić wola ta jest obiektywnie postrzegana przez osoby trzecie. Oznacza to, że posiadaczem samoistnym jest ten kto włada rzeczą jak właściciel, a posiadaczem zależnym jest ten kto włada rzeczą jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się inne władztwo. Tak więc posiadacz zależny włada rzeczą w mniejszym zakresie niż posiadacz samoistny i posiadacz zależny nie rości sobie do rzeczy prawa własności. Należy też zwrócić uwagę na przepis art. 337 kc , stanowiący, iż posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne. Granice własności i zakres uprawnień właściciela określony jest w przepisie art. 140kc. W myśl tego przepisu, w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Stan faktyczny sprawy przedstawia się tak jak to ustaliły organy obu instancji. J.M. był właścicielem nieruchomości nr 3 o pow. 7252 m2 obj. [...] Część z tej nieruchomości o pow. 386m2 została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na cele P.P. Koleje Państwowe, na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 26.04.1956 r. Nr [...]. Natomiast orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia 30.11.1961r. Nr [...] przyznano J.M. , jako spadkobiercy J.M. zmarłego w 1959r., prawo wieczystego użytkowania odpowiedniej nieruchomości zamiennej tytułem odszkodowania za wywłaszczoną część parceli l. kat. 3 o pow. 368 m2 orzeczeniem z dnia 26.04.1956 r. i zobowiązano Dyrekcję Okręgowej Kolei Państwowych w K. do dostarczenia jej nieruchomości zamiennej w użytkowanie wieczyste. A Dz. nr 3 uległa zmianom gruntowym i ostatecznie na wniosek J.O. z dnia 15.10.2002r. w dziale II księgi wieczystej [...] obejmującej dz. 1 obr. [...] o pow. 1512 m2 wpisano na podstawie postanowień Sądu Rejonowego [...] w K. z dnia 10.04.1997 r. [...], z dnia 15.03.1998 r. [...]i 8.03.2001 r. [...]- w dniu 10.12.2002 r. jako właściciela J.O. , córkę J. I J. J.O. rozporządziła swoją przedmiotową nieruchomością nr 1 i zbyła ją umową sprzedaży zawartą w dniu 22.05.2003 r. ( akt notarialny Rep. [...]) i przeniesioną do Kw [...], w której jako właściciel figuruje obecnie ucz. K.S. . Poprzedni właściciele przedmiotowej nieruchomości J.M. i, ani jego zmarła w 1995r żona J.M. oraz ich córka J.O. nie otrzymali zadośćuczynienia za zajętą w latach 50-tych część przedmiotowej nieruchomości nr 1 na cele P.P. Koleje Państwowe. Właściciele nieruchomości nie mieli nigdy woli porzucenia pozostałej ponad 10- cio arowej części przedmiotowej nieruchomości nr 1 , czy też jej wyzbycia się, wprost przeciwnie częścią tą nadal zarządzali jak prawowici właściciele, zresztą J.M. do śmierci w 1995 r. zajmowała się rolnictwem uprawiając tę pozostałą część działki wykorzystując ją na wypas krów, czy też zbierając z niej siano - (pismo J.M. z dnia 10.12.1958 r). Ponadto J.M. i J.O. nie pogodziły się nigdy z faktem częściowego zajęcia ich nieruchomości bez jakiejkolwiek rekompensaty, czuły się pokrzywdzone i starały się o uzyskanie jakiejś innej nieruchomości zamiennej od Dyrekcji PKP, nie godząc się jednak na propozycję przydzielenia im gruntu zamiennego w użytkowanie wieczyste, a nie na własność - ( pismo J.M. z dnia 24.02.1988 r. k. [...]., pismo J.O. z domu M. z dnia 11.06. 2002r. [...]). Zresztą PKP SA nigdy nie zaproponowały im konkretnego gruntu zamiennego w użytkowanie wieczyste, choć na ten temat prowadzono korespondencję. PKP SA w korespondencji z nimi traktowało J.M. , J.M. i J.O. jako prawnych właścicieli przedmiotowej nieruchomości nr 1 i w żaden sposób z odpowiedzi na ich pisma nie wynikało, aby PKP SA miało świadomość, że osoby te nie są właścicielami przedmiotowej nieruchomości, a tym samym, że nie mają oni woli posiadania pozostałej części ich nieruchomości. Wprost przeciwnie, PKP SA mając świadomość zajęcia cudzego gruntu bez wypłaty odszkodowania podejmowało starania, aby w jakiś sposób, choć na piśmie zadośćuczynić krzywdzie poniesionej przez właścicieli i ostatnio PKP SA stwierdziło, że ze względu na trudności finansowe nie są w stanie zaspokoić roszczeń właścicieli. Należy też wskazać na istotną okoliczność faktyczną sprawy, a mianowicie, że J.M. i J.O. wyrażając swoją wolę w relacjach z innymi organami administracji, dot. zmian w operacie geodezyjnym, czy organami podatkowymi, opłacając je od całego gruntu ok. 15 arów, czy też w postępowaniu wieczysto-księgowym dokonując stosownych wpisów, byli traktowani jak właściciele przedmiotowej nieruchomości nr 1 , a nie PKP SA. Organy bowiem udzielały im stosownych wyjaśnień na składane pisma, J.O. odbierała decyzje administracyjne, dokonywała wpisów w księgach wieczystych i nie uzyskawszy rekompensaty rozporządziła przedmiotową nieruchomością poprzez jej zbycie na rzecz K.S. w dniu 22.05.2003 r. Tym samym działając jak właściciel, zgodnie z przepisem art. 140 kc, rozporządziła swoją nieruchomością, wyrażając tym samym na zewnątrz swoją wolę. PKP SA w relacjach z innymi podmiotami odnośnie przedmiotowej całej nieruchomości nie występowała nigdy na zewnątrz jako jej posiadacz samoistny, a więc jak właściciel, gdyż nie miała woli posiadania tej nieruchomości jako całości i wiedziała, że prawowitymi właścicielami są inne osoby fizyczne i że Kolej nie wywiązała się z zobowiązania określonego w orzeczeniu Prezydium Rady Narodowej m. K. z dnia 30.11.1961 r. nr [...]. Mając powyższe na uwadze wszelkie zarzutu strony skarżącej odnoszące się do tego, że w takich okolicznościach sprawy, PKP SA była posiadaczem samoistnym całej przedmiotowej nieruchomości nr 1 nie znajdują żadnego uzasadnienia i potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, mimo, że strona skarżąca przytacza różne teoretyczne sytuacje na okoliczność posiadania samoistnego starając się teoretycznie udowodnić, że PKP SA było posiadaczem samoistnym całej przedmiotowej nieruchomości, co jednak jest sprzeczne z dokonanymi prawidłowymi ustaleniami przez organy obu instancji. W ocenie Sądu PKP SA, była tylko posiadaczem zależnym części przedmiotowej nieruchomości nr 1 , ponieważ jako użytkownik władało tą częścią przedmiotowej nieruchomości, za przyzwoleniem dotychczasowych właścicieli to nie pozbawia właścicieli utraty posiadania (art.337 kc). Zdaniem Sądu strona skarżąca tak naprawdę tylko na użytek tego postępowania o ustalenie i wypłatę odszkodowania stara się obecnie wykazać przesłankę negatywną określoną w art. 37a ust. 7 zdanie trzecie ustawy z dnia 8.09 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe ( Dz. U. 2000r, nr 84 póz.948, ze zm.) a więc, że była posiadaczem samoistnym przez okres co najmniej 30 lat do 31.05.2003 r.. PKP SA w swoich wywodach nie wskazało przy tym w jakim miałoby to być okresie. W tym miejscu należy też wskazać, że przepisy ustawy z dnia 8.09.2000 r. weszły w życie dopiero z dniem 26.10.2000r., co w ustalonym przez organy stanie faktycznym sprawy, zdaje się potwierdzać chęć wykazania tej przesłanki z art.37a ust. 7, przez PKP SA, na użytek tego postępowania. Organy w niniejszej sprawie powołały do sprawy biegłego celem dokonania wyceny przedmiotowej nieruchomości mgr. inż. J.W. , rzeczoznawcę majątkowego nr upr [...] , który po dokonaniu w dniu 9.02.2009r. oględzin, sporządził operat szacunkowy dnia 16.02.2009r. dla przedmiotowej nieruchomości nr 1 o pow. 0,1512 ha obr. [...] . Biegły określił stan gruntu na dzień: 1.06.2003r., bez uwzględnienia zmiany wartości spowodowanej trwałymi nakładami poczynionymi po utracie władania gruntem przez dotychczasowego właściciela (art.37a ust.7 ustawy z dnia 8.09.2000r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe). Biegły w operacie szacunkowym określił wartość rynkową nieruchomości na dzień:16.02.2009r. i ustalił ją w wysokości [...] zł. Nieruchomość na dzień 1.06.2003r. nie była objęta m.p.z.p., a w studium uwarunkowań teren ten jest o przeważającej funkcji mieszkaniowej niskiej intensywności na granicy sfery miejskiej. Biegły podał, że przy procedurze wyceny zastosował podejście porównawcze metodą korygowania ceny średniej, wskazał sposób obliczenia wysokości odszkodowania, wskazując wartość za 1m kw. 334,05 zł. Organy zasadnie uznały ten operat za wiarygodny, gdyż z niego wynika, iż biegły dokonał wnikliwej analizy przy procedurze ustalania i określania wysokości odszkodowania, wskazując na daty istotne dla wyceny oraz przepisy prawne. Stosownie do art.128 ust.1 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.:Dz.U.2010r., Nr 102. póz. 651 ze zm.) wywłaszczenie nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tych praw. Wysokość odszkodowania została określona zgodnie z przepisem art. 130 u.g.n. w zw. z art. 37a\ist. 7 ustawy z dnia 8.09.2000r. o komercjalizacji, (...). Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, to należy jej wszystkie uznać za nieuzasadnione. Strona skarżąca twierdzi, że spełniła przesłankę z art. 37 a ust.7 ustawy z dnia 8.09.2000 r, gdyż przez co najmniej 30 lat była posiadaczem samoistnym przedmiotowej nieruchomości do dnia 31.05.2003 r. W ocenie Sądu z zebranego i ustalonego stanu faktycznego to nie wynika, albowiem PKP SA miała świadomość i wiedzę, że nigdy nie dysponowała całą nieruchomością, nie uzewnętrzniała też tej woli wobec osób trzecich. Zbędnym staje się w tym miejscu ponowne przytaczanie, wyżej już omówionych okoliczności sprawy. Takie twierdzenia PKP SA jakoby była posiadaczem samoistnym całej przedmiotowej nieruchomości kłócą się też z zasadami logicznego rozumowania, albowiem PKP SA wiedziało, że właścicielami są osoby fizyczne, które domagały się zadośćuczynienia za zabraną im część nieruchomości i tego zadośćuczynienia nie otrzymały. Jedną z naczelnych zasad państwa prawa wyrażoną w art.21 ust 2 Konstytucji RP jest, że wywłaszczenie może nastąpić jedynie za słusznym odszkodowaniem, czego właściciele nie uzyskali. PKP SA stara się wykazać, że było posiadaczem samoistnym całej nieruchomości i takie rozumowanie PKP SA kłóci się ze zdrowym rozsądkiem i zgromadzonymi dowodami w sprawie. W ocenie Sądu PKP SA nie przedłużyła na poparcie swojego stanowiska wiarygodnych dowodów. Na stronie skarżącej spoczywał obowiązek wykazania przesłanki samoistnego posiadanie przedmiotowej nieruchomości. Tymczasem ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że właściciele przedmiotowej nieruchomości nie mieli zamiaru utracenia władztwa nad swoją nieruchomością, którą się interesowali, domagali się rekompensaty ze strony PKP SA i ostatecznie skutecznie ją zbyli, a więc rozporządzili rzeczą jak właściciel (140 kc). Strona skarżąca zarzuca, że sam fakt opłacania podatków od przedmiotowej nieruchomości przez właścicieli nie może przesądzać o tym, że PKP SA nie była posiadaczem samoistnym, wskazując przy tym, że PKP SA była zwolniona od płacenia podatków za przedmiotową nieruchomość nr 1 na podstawie art. 7 ustawy z dnia 12.01.1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, ale na tę okoliczność mimo tego, że organ zobowiązywał ją do przedłożenia stosownych dowodów, nie przedstawiło. W ocenie Sądu jest to istotna okoliczność w sprawie, której jednak PKP SA nie udowodniło. Jest to kolejny dowód na to, że strona skarżąca nie mogła być posiadaczem samoistnym całej przedmiotowej nieruchomości. W związku z tym, dalsze zarzuty strony skarżącej, takie jak: że " przenieść własność może również podmiot całkowicie wyzuty z posiadania" lub że " dla oceny czy skarżący posiadał samoistnie przedmiotową nieruchomość bez znaczenia jest to czy wiedział o tym, kto jest jej właścicielem i czy zamierzał ją wykupić", czy też, że "nie uwzględniono domniemania z art. 339 kc", są tylko teoretycznymi rozwiązaniami różnych mogących wystąpić sytuacji, które nie odnoszą się do istoty tej sprawy i zebranego konkretnego materiału w sprawie. Bezzasadny jest też zarzut naruszenia przez organ odwoławczy przepisu art. 15 k.p.a poprzez błędne zaakceptowanie ustaleń dokonanych przez organ l instancji i w istocie nierozpatrzenie i nie rozstrzygnięcie ponowne sprawy przez organ II instancji. W ocenie Sądu organ odwoławczy rozpoznał sprawę w granicach zakreślonych w przepisie art. 136 k.p.a i ponownie rozpatrzył cały materiał dowodowy w sprawie, kierując się zasadami ustalenia prawdy obiektywnej, o której mowa w art. 7 k.p.a. oraz zasadą dwuinstancyjności. Organ ten ustalił, że nie zachodzi konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego, nie dopatrzył się w tym zakresie uchybień organu l instancji. Nietrafny jest też zarzut naruszenia przepisu art. 7 k.p.a. poprzez wyciągnięcie do skarżącego negatywnych konsekwencji mimo przedstawienia dowodów potwierdzających samoistny charakter posiadania w piśmie z dnia 31.03 .2009 r. ( k. [...].). Do pisma tego zostały dołączone inne pisma z lat 1957- 1958 i odnoszą się one do planowanej inwestycji związanej z budową linii kolejowej na części przedmiotowej nieruchomości p.p. M. oraz pismo z żądaniem J.M. . Pisma te były przedmiotem oceny organów i organy te nie kwestionują tych faktów odnoszących się do budowy linii kolejowej ale pisma te nie mogą stanowić dowodu potwierdzającego samoistne posiadanie przez PKP SA przedmiotowej całej nieruchomości. Nietrafny jest też zarzut strony skarżącej naruszenia przepisów art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieprawidłowe sporządzenie operatu szacunkowego przez biegłego i nie oparcie się na podejściu porównawczym przyjmując ceny transakcyjne uzyskiwane przy sprzedaży gruntów odpowiednio przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne lub odpowiednio linie kolejowe i że biegły nie wypowiedział się na temat transakcji nieruchomościami odpowiednio przeznaczonymi. Stronie skarżącej został dostarczony operat szacunkowy biegłego J.w. z dnia 16.02.2009 r. , strona skarżąca zgłosiła do niego uwagi i w związku z tym, na te okoliczności, odbyła się rozprawa administracyjna, z udziałem stron i biegłego, w dniu 31.03.2009 r. (k. [...] .) . Na rozprawie tej biegły ustosunkowywał się do wszystkich zarzutów podnoszonych do operatu szacunkowego przez stronę skarżącą, uznając, że zarzuty te są ogólnikowe i stanowią subiektywne odczucie strony. Biegły podał stronom sposób wykonania operatu szacunkowego i ostatecznie w całości podtrzymał swoją opinię zawartą w tym operacie szacunkowym z dnia 16.02.2009 r. Ponadto biegły przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy w piśmie -Klauzuli z dnia 7.07.2010 r. potwierdził jego aktualność ( k.[...] .). W ocenie Sądu zarzuty do operatu szacunkowego są niezasadne, ponieważ biegły posiadając wiedzę specjalistyczną uwzględnił wszystkie aspekty związane z położeniem nieruchomości dokonując analizy innych nieruchomości znajdujących się na tym terenie i podał sposób obliczenia wysokości odszkodowania. Do ustalenia wyceny przedmiotowej nieruchomości biegły przyjął podejście porównawcze metodą korygowania ceny średniej nieruchomości, podając sposób obliczenia wysokości odszkodowania i określając wartość rynkową nieruchomości, zgodnie z § 36 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21.09.2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego ( Dz. U. 2004 r, Nr 207, póz 2109, ze zm.). Stosownie do tego przepisu § 36. ust.1, ust. 2 pkt 2- Przy określaniu wartości rynkowej gruntów przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne stosuje się podejście porównawcze, przyjmując ceny transakcyjne uzyskiwane przy sprzedaży gruntów odpowiednio przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne. 2. W przypadku braku cen, o których mowa w ust. 1, wartość gruntów określa się w sposób następujący: 2) wartość gruntów zajętych pod drogi publiczne określa się jako iloczyn wartości 1 m2 gruntów o przeznaczeniu przeważającym wśród gruntów przyległych i ich powierzchni, z tym że jeżeli przeznaczenie gruntów przyległych powoduje, że ich wartość jest niższa niż wartość gruntów przeznaczonych pod drogi, tak ustaloną wartość powiększa się o 50 %. Należy też wskazać, w nawiązaniu do zarzutu strony skarżącej i ograniczonej możliwości zabudowy przedmiotowej działki, że o tym decydują inne organy i przepisy odrębne, natomiast biegły w operacie szacunkowym wskazał iż przedmiotowa nieruchomość nr 1 , wg stanu na dzień 1.06. 2003r, leży w zabudowie MN- mieszkaniowej niskiej intensywności na granicy strefy miejskiej. Rolą organów i Sądu nie jest ocena konkretnych warunków zabudowy dla jakiejś inwestycji ale ocena sporządzonego operatu szacunkowego, który w ocenie Sądu został prawidłowo sporządzony. Sąd nie dopatrzył się uchybień postępowania administracyjnego obu instancji i naruszenia przepisów postępowania czy też przepisów prawa materialnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, organy administracji obu instancji w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania wyrażonymi w art. 7 k.p.a.- zasadą ustalenia prawdy obiektywnej , art.77 § 1 k.p.a. - zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie oraz art. 80 k.p.a dokonując w sposób prawidłowy jego oceny, nie przekraczając przy tym zasad swobodnej oceny dowodów, albowiem dokładnie przeanalizowały cały materiał dowodowy sprawy wyciągając z niego właściwe i logiczne wnioski, które stanowiły podstawę do rozstrzygnięcia istoty sprawy a także zasadnie uznając, że nie zaszła negatywna przesłanka z przepisu art. 37 a ust 7 ustawy z dnia 8.09.2000r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe ( Dz. U. 2000r, nr 84 poz.948, ze zm.). Ponadto organy obu instancji uzasadniły swoje decyzje zgodnie z wymogami określonymi w przepisie art. 107§ 3 k.p.a. albowiem uzasadnienia te zawierają okoliczności faktyczne sprawy a także ich ocenę, na podstawie których organy dokonały ustaleń prawnych oraz wyjaśniły zastosowanie norm prawa materialnego stanowiących podstawę rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( DZ. U. 2002r. Nr 153 póz. 1270 ze zm.), w myśl którego Sąd w razie nieuwzględnienia skargi, skargę oddala.