III SA/Gd 377/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia SO del Jolanta Sudoł Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2011 r. sprawy ze skargi S. R. na decyzję Prorektora ds. Studenckich Uniwersytetu [...] z dnia 20 maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prodziekana ds. Kształcenia Wydziału Zarządzania Uniwersytetu [...] z dnia 19 kwietnia 2010 r. nr [...], 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] na rzecz skarżącego S. R. 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Podaniem z dnia 31 marca 2010 r. S. R. zwrócił się do Prodziekana ds. Studenckich Wydziału Zarządzania [...] o umożliwienie wznowienia i kontynuacji studiów na V roku (semestr 9) na kierunku Finanse i Bankowość, zaliczenia przedmiotu ekonomia matematyczna oraz obrony napisanej pracy magisterskiej. Prodziekan ds. Kształcenia Wydziału Zarządzania [...] w tym samym dniu wyraził zgodę na wznowienie studiów celem obrony pracy magisterskiej umieszczając na wniesionym podaniu zapis: "Po rozmowie telefonicznej z Rektorem prof. W. wyrażam zgodę na wznowienie studiów celem obrony pracy magisterskiej. Termin 2 tygodnie liczony od 31 marca 2010". Następnie w dniu 19 kwietnia 2010 r. wydana została decyzja o skreśleniu w/w z listy studentów z dniem 19 kwietnia 2010 r. W podstawie prawnej decyzji wskazano art. 60 ust. 6, art. 70 i art. 190 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 33 ust. 2 Regulaminu Studiów [...] wprowadzonego uchwałą Senatu [...] nr [...] z dnia 22 lutego 2007 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w roku akademickim 2009/2010 S. R. studiował na 9 semestrze 5 roku i nie rozliczył semestru 7 oraz semestru 9. Decyzja została podpisana przez Prodziekana ds. Kształcenia Wydziału Zarządzania [...] bez powołania się na upoważnienie Dziekana Wydziału Zarządzania. W odwołaniu od w/w decyzji S. R. wskazał, że egzamin z ekonomii matematycznej z powodów leżących po stronie egzaminatora odbył się dopiero w dniu 19 kwietnia 2010 r. Mimo, iż wynik egzaminu był niezadowalający egzaminator zaznajomiony z sytuacją odwołującego wyraził chęć ponownego przeegzaminowania. Nie mniej jednak w międzyczasie wydana została decyzja o skreśleniu z listy studentów, która przekreśliła możliwość przystąpienia do w/w egzaminu oraz obrony napisanej pracy magisterskiej na Wydziale Zarządzenia [...]. Decyzją z dnia 20 maja 2010 r. Prorektor ds. Studenckich [...] działając na podstawie art. 60 ust. 6, art. 66, art. 70 ust. 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym oraz § 33 Regulaminu Studiów [...] utrzymał w nocy decyzję z dnia 19 kwietnia 2010 r. wskazując w uzasadnieniu, że na egzaminie, który odbył się 19 kwietnia (po dwóch spóźnieniach studenta na egzamin wyznaczony na dzień 14 i potem na 16 kwietnia) odwołujący nie rozwiązał poprawnie żadnego problemu. W decyzji nie powołano się na upoważnienie udzielone przez Rektora [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku S. R. reprezentowany przez adwokata wniósł o uchylenie wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Zaskarżonej decyzji zarzucono: - naruszenie art. 190 ust. 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez niezasadne skreślenie skarżącego z listy studentów; - naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez niezbadanie przez organ odwoławczy całego materiału dowodowego, w szczególności oświadczeń skarżącego co do przyczyn, dla których nie było możliwe zaliczenie kolejnego semestru studiów; - naruszenie art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez brak wyjaśnienia przyczyn utrzymania w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji gdy brak postępów w nauce lub brak uzyskania zaliczenia semestru lub roku nie jest obligatoryjną przesłanką do skreślenia z listy studentów; - naruszenie art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez błędne uzasadnienie faktyczne decyzji oraz nieprawidłowe wskazanie jej podstawy prawnej; - naruszenie § 14 ust. 1 pkt c w zw. z § 15 ust. 4 Regulaminu Studiów [...] poprzez skreślenie skarżącego z listy studentów przed wyznaczeniem drugiego (poprawkowego) terminu egzaminu z przedmiotu ekonomia matematyczna. W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że powód opóźnienia w terminie zaległego egzaminu leży wyłącznie po stronie egzaminującego. Nie mniej jednak organy orzekające w sprawie zbyt pochopnie rozstrzygnęły w przedmiocie skreślenia skarżącego z listy studentów nie uzasadniając w sposób dogłębny przesłanek leżących u podstaw wydanych decyzji. Nadto wbrew twierdzeniom organów skarżący uzyskał zaliczenie 9 semestru studiów co wynika z karty egzaminacyjnej znajdującej się w aktach. Co równie ważne, w sprawie nie wzięto pod uwagę faktu dwuletniej przerwy w nauce spowodowanej przewlekłą chorobą siatkówki oka i boreliozę. W związku z tym skarżącemu było niezwykle trudno opanować samodzielnie nowe wymogi programowe z przedmiotu ekonomia matematyczna. W skardze zakwestionowano również zgodność z art. 190 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym § 14 ust. 1 pkt c Regulaminu Studiów [...] jako regulacji wyjątkowo niekorzystnej dla studenta. W odpowiedzi na skargę Rektor [...] wniósł o jej oddalenie wskazując, że wydane rozstrzygnięcie było w pełni zasadne z uwagi na to, że brak zaliczenia przez skarżącego semestru 7 i 9 jest bezsporny. W ocenie organu obydwie wydane w sprawie decyzję spełniają minimum formalne wobec czego podniesione w tym zakresie zarzuty należy uznać za chybione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) rozstrzygając w granicach danej sprawy, sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, iż przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest ocena zgodności z prawem rozstrzygnięcia Prorektora ds. Studenckich [...], utrzymującego w mocy decyzję Prodziekana ds. Kształcenia Wydziału Zarządzania [...] mocą, której nastąpiło skreślenie skarżącego z listy studentów. Przy czym jak wykazano, umocowanie do wydania powołanych decyzji dla Prorektora ds. Studenckich wynika z pełnomocnictwa Rektora [...] z dnia 1 stycznia 2009 r., zaś Prodziekana ds. Kształcenia Wydziału Zarządzania z zakresu obowiązków przekazanych mu przez Dziekana Wydziału Zarządzania Nauk Społecznych w dniu 1 września 2008 r. ( odpowiednio § 40 i 44 pkt 4 Statutu [...] – uchwała senatu [...] z dnia 8.06.2006 nr 42/06 ). Jak wynika z ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. .U. Nr 164, poz. 1365 ze zm., dalej zwana ustawą o szkolnictwie wyższym) jej przepisy – wraz ze statutem i regulaminem studiów - normują – między innymi – prawa i obowiązki zarówno studentów uczelni jak i – organów wyższych uczelni, do których odnoszą się przepisy tej ustawy. Zgodnie z art. 160 ust. 1 cyt. ustawy organizację i tok studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów. W art. 190 ust. 2 pkt. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym postanowiono, że kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej (dziekan) może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie, czyli – że w wymienionych przypadkach istnieje możliwość fakultatywnego skreślenia studenta z listy studentów ( w odróżnieniu od sytuacji obligatoryjnego skreślenia – art. 190 ust. 1 ustawy, gdzie postanowiono, w jakich sytuacjach dziekan skreśla studenta z listy ). Wydany na podstawie art. 160 ust. 1 i przepisów wykonawczych do ustawy Regulamin Studiów [...] ( uchwała Senatu nr [...] z dnia 22 lutego 2007 r.) stanowi w § 14 lit. c oraz w § 33 ust. 1 lit. a, że w stosunku do studenta, który nie zaliczył roku ( semestru) studiów, Dziekan wydaje decyzję o skreśleniu z listy studentów. Wskazać należy, że przepisy regulaminu studiów są przepisami wewnątrzzakładowymi i jako takie nie mogą być uznane za powszechnie obowiązujące, wobec czego nie mogą stanowić materialno-prawnej podstawy decyzji administracyjnej. Nadto takie przepisy powinny być zgodne z przepisami powszechnie obowiązującymi, na których podstawie zostały wydane ( zob. aktualna w tej kwestii uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2003r., OPS 5/03, LEX 82226). Na marginesie należy zauważyć, że w myśl § 14 lit.c oraz § 33 ust. 1 lit.a Regulaminu Studiów [...] skreślenie studenta z listy studentów w przypadku nie zaliczenia roku ( semestru) studiów jest obligatoryjnie, co jest niezgodne z zapisem ustawy. Wynika z powyższego, że na organie orzekającym o skreśleniu studenta z listy studentów ciąży obowiązek wykazania, że w danym konkretnym przypadku zachodzi wymieniona w ustawie o szkolnictwie przesłanka uzasadniająca wydanie takiej decyzji. W niniejszej sprawie przyczyną skreślenia skarżącego z listy studentów był brak rozliczenia 7 i 9 semestru studiów - jak stwierdzono w uzasadnienia zaskarżonej decyzji - zatem podstawę prawną decyzji stanowi przywołany wcześniej art. 190 ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym. Zgodnie z art. 207 ust. 1 omawianej ustawy do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Sprawa skreślenia studenta z listy należy do wymienionych kategorii spraw, zatem do podejmowanych decyzji w tym przedmiocie stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a., o którym mowa w cytowanym art. 207 ustawy polega na zachowaniu przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony. W utrwalonym od lat orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie przyjmuje się, że w przypadku, gdy prawo materialne pozostawia rozstrzygnięcie organu uznaniu administracyjnemu, czyli umożliwia organowi wybór rodzaju rozstrzygnięcia, obowiązkiem organu jest załatwić sprawę po dokładnym wyważeniu interesu społecznego i słusznego interesu strony ( por. wyrok SN z dnia 18 listopada 1993 r. sygn. akt III ARN 49/93,OSNC 1994/0/181). Rozstrzygnięcia wydane w tego typu sprawach powinny być zatem starannie uzasadnione, z odniesieniem się do okoliczności danej sprawy. Jak wynika z akt postępowania przed organami [...] w sprawie S.R., decyzje organów obu instancji nie odpowiadają powyższym wymogom. Jako uzasadnienie do decyzji organu I instancji wskazano, że przyczyną wydania decyzji był brak rozliczenia semestru 7 i 9. Z kolei organ odwoławczy przedstawił fakty, jakie miały miejsce w związku z ustaleniem terminu zaliczenia przedmiotu ekonomia matematyczna, nie odniósł się jednak w uzasadnieniu swojej decyzji do wniosków odwołania, co było o tyle istotne, że skarżący wskazał inne od podanych w decyzji przyczyny trudności w ustaleniu terminu egzaminu, a nadto, że egzaminator w/w przedmiotu wyraził chęć przeprowadzenia ponownego egzaminu. Jak wyjaśniał w wyroku z dnia 15 października 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w podobnej sprawie o sygn. akt II SA/Ol572/09 (system informacji prawnej LEX nr 523031), z którym to poglądem zgadza się skład orzekający Sądu w sprawie niniejszej, cyt.: "W sprawie będącej przedmiotem rozpatrzenia w podstawie prawnej wydania zaskarżonej, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji, powołano art. 190 ust. 2 pkt 2 Prawa o szkolnictwie wyższym i z uzasadnień obu rozstrzygnięć wynika, iż organy skupiły się wyłącznie na wykazaniu, że została spełniona przesłanka niezaliczenia semestru, zapominając, iż należy również w sposób szczegółowy i przekonujący uzasadnić, że w sprawie tej musiało zapaść takie a nie inne rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego (...). Obie decyzje nie zawierają zatem uzasadnienia wskazującego na podjęcie decyzji w ramach uznania administracyjnego. Brak prawidłowego uzasadnienia takiej decyzji uniemożliwia - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu prawem działania w ramach uznania administracyjnego, czy podjęte rozstrzygnięcie nie wykracza poza te granice i nie jest rozstrzygnięciem dowolnym. Prawidłowe zredagowanie uzasadnienia ma bowiem istotne znaczenie dla zasady przekonywania obywateli wyrażonej w art. 11 k.p.a., a realizowanej na mocy art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie faktyczne i prawne winno bowiem zostać sporządzone zgodnie z przepisem art. 107 § 3 k.p.a. " Orzekając w niniejszej sprawie nie można nadto nie zauważyć, że skarżący po raz kolejny wznawiał studia na V roku studiów, semestrze 9 kierunek Finanse i Bankowość, zatem zgodnie § 34 ust. 7 Regulaminu Studiów [...] skorzystał z ostatniej możliwości wznowienia studiów. Wyrażenie w dniu 31 marca 2010 r. przez Prodziekana ds. Kształcenia Wydziału Zarządzania zgody na wznowienie studiów, ze wskazaniem bardzo krótkiego terminu 2 tygodni liczonego od w/w daty na zaliczenie zaległego przedmiotu, dawało zdaniem Sądu jedynie iluzoryczną szansę na skorzystanie z uprawnień przysługujących osobie wpisanej na listę studentów [...]. Konsekwencją m.in. ustalenia w/w terminu było wydanie decyzji o skreśleniu skarżącego z listy studentów, co nastąpiło bezpośrednio po podejściu przez niego do pierwszego terminu egzaminu, tym samym skarżący został pozbawiony możliwości przystąpienia do drugiego terminu egzaminu, co stanowi naruszenie § 15 ust. 4 Regulaminu Studiów. W końcu należy też zauważyć, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach Dziekan może, z własnej inicjatywy lub na wniosek studenta, zarządzić dla niego egzamin komisyjny ( § 13 ust. 1 Regulaminu Studiów), co w zaistniałej sytuacji było wykluczone. Mając na uwadze, że organy orzekające w sprawie S. R. nie rozważyły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie, przez co naruszyły przepisy prawa materialnego tj. art. 190 § 2 ustawy o szkolnictwie wyższym, jak też wskazane wyżej przepisy postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. a) i c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżone decyzje organów obu instancji. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy wezmą pod uwagę wyrażone powyżej poglądy prawne. Z uwagi na treść art. 207 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym organy winny kierować się zasadami prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania do organów Państwa i udzielać stronom stosownych informacji. ( art. 7- 9 k.p.a.), a decyzje uzasadnić w sposób odpowiadający przepisom prawa (art. 107 § 1- 3 k.p.a.). Sąd orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji na mocy art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a o kosztach orzeczono w myśl art. 200 tej ustawy.