II SA/Gd 893/10
WyrokWSA w Gdańsku2011-02-24
Skład orzekający: Mariola Jaroszewska, Janina Guść, Dorota Jadwiszczok
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji może umorzyć postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości z powodu istnienia wcześniejszej ostatecznej decyzji w tej samej sprawie?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej jest zobowiązany do umorzenia postępowania, gdy sprawa stała się bezprzedmiotowa wskutek istnienia wcześniejszej ostatecznej decyzji dotyczącej tej samej sprawy, podmiotów, przedmiotu oraz stanu prawnego i faktycznego. Ponowne rozpatrywanie takiej samej sprawy byłoby sprzeczne z zasadą trwałości decyzji administracyjnych oraz skutkowałoby nieważnością decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.Stan faktyczny
J. M. złożył wniosek o zwrot części nieruchomości wywłaszczonej na podstawie ustawy z 1958 r., położonej w Gdańsku przy ul. K., o powierzchni 255 m2. Organ administracji (Starosta) umorzył postępowanie z powodu istnienia wcześniejszej ostatecznej decyzji o umorzeniu w tej samej sprawie z 2006 r., którą utrzymał w mocy Wojewoda. J. M. kwestionował prawidłowość tych decyzji, podnosząc m.in. brak użytkowania wieczystego na rzecz spółdzielni mieszkaniowej oraz niewykorzystanie nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść (spr.) Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Małgorzata Kuba po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2011 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Wojewody z dnia 21 października 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.
Decyzją z dnia 1 czerwca 2010 r. nr [...] Starosta na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. Dz. U. z 1974 r. nr 10 poz. 64 ze zm.) części nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] o powierzchni 255 m2 k.m. [...] położonej w G. przy ul. K., dla której Sąd Rejonowy w G. prowadzi księgę wieczystą KW Nr [...].
W uzasadnieniu organ wskazał, iż wnioskiem z dnia 28 grudnia 2009 r. J.M. wystąpił o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej nr [...] o powierzchni 255 m2 położonej w G. przy ul. K. k.m. [...]. Postanowieniem nr [...] z dnia 4 lutego 2010 r. Wojewoda wyłączył Prezydenta Miasta G. wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej od załatwienia w/w wniosku wyznaczając jednocześnie do jego rozpatrzenia Starostę wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej.
Starostwo Powiatowe pismem nr [...] z dnia 4 maja 2010r. wystąpiło do J.M. o przesłanie postanowienia o nabyciu spadku po E. M. bądź wskazanie spadkobierców z podaniem ich adresów do doręczenia korespondencji. W odpowiedzi na powyższe wystąpienie J. M. poinformował, iż E. M. w sposób bardzo wyraźny zrezygnował z uprawnienia związanego z żądaniem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości co wynikać ma jego zdaniem z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. akt [...] z dnia 31 maja 2005 r.
Organ ustalił, iż aktem notarialnym Rep. A. Nr [...] z dnia 22 maja 1969 r. sporządzonym przez notariusza T. S. z G., T. i M. M. sprzedali, na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, nieruchomość nr [...] o powierzchni 541 m2 wraz z częściami składowymi, na rzecz Skarbu Państwa - Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. Wydziałowi Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w G. z przeznaczeniem pod budownictwo spółdzielcze.
Zgodnie z wykazem zmian gruntowych nr W [...] wywłaszczona nieruchomość nr [...] k.m. [...] uległa podziałowi na nieruchomość nr [...] o powierzchni 255 m2 oraz nieruchomość nr [...] o powierzchni 286 m2.
Decyzją z dnia 10 sierpnia 1971 r. Nr [...] Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w G. Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej oddało w użytkowanie wieczyste do dnia 10 czerwca 2068 r. A Spółdzielni Mieszkaniowej w G. między innymi nieruchomość nr [...] o powierzchni 255 m2. Aktem notarialnym Rep. A. Nr [...] z dnia 11 lutego 1972 r. sporządzonym przez notariusza T. S. z G. ustanowiono użytkowanie wieczyste na rzecz A Spółdzielni Mieszkaniowej w G. między innymi nieruchomość nr [...] o powierzchni 255m2 k.m. 19, z przeznaczeniem pod zabudowę osiedlem mieszkaniowym nazwie "B".
Według wykazu zmian gruntowych nr W [...] nieruchomość nr [...] uległa dalszemu podziałowi na nieruchomość nr [...] o powierzchni 260 m2 i nieruchomość nr [...] o powierzchni 26 m2. Zgodnie z wyciągiem z wykazu zmian gruntowych z dnia 1 marca 2006 r. nieruchomość nr [...] uległa dalszemu podziałowi i obecnie wchodzi w skład nieruchomości nr [...] o powierzchni 5.953 m2.
Decyzją nr [...] z dnia 17 maja 2006 r. Starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej części nieruchomości oznaczonej nr [...] o powierzchni 255m2 k.m. [...] położonej w G. przy ul. K. (oznaczonej w dniu wywłaszczenia nr [...]), dla której Sąd Rejonowy w G. prowadził księgę wieczystą KW Nr [...].
Decyzja Starosty została utrzymana w mocy przez Wojewodę decyzją nr [...] z dnia 26 czerwca 2006 r.
Wyrokiem z dnia 21 lutego 2007 r. sygn. akt [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę J. M. od tej decyzji.
Zgodnie z odpisem z księgi wieczystej KW Nr [...] z dnia 18 lutego 2010 r. prowadzonej obecnie dla nieruchomości nr [...] (w skład tej nieruchomości weszła działka nr [...] o powierzchni 255 m2) właścicielem tej nieruchomości jest Gmina Miasta G., zaś jej użytkownikiem wieczystym A Spółdzielnia Mieszkaniowa.
Organ stwierdził, iż w niniejszym przypadku zachodzi tożsamość niniejszej sprawy i sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości rozstrzygniętej ostateczną decyzją Starosty wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej nr [...] z dnia 17 maja 2006 r. W przedmiotowej sprawie występują te same strony postępowania oraz ten sam element przedmiotowy tj. zarówno niezmieniony stan faktyczny jak i podstawa prawna rozstrzygnięcia (według odpisu z księgi wieczystej KW Nr [...] z dnia 18 lutego 2010 r. właścicielem nieruchomości nr [...] nadal jest Gmina Miasta G., zaś jej użytkownikiem wieczystym pozostaje A Spółdzielnia Mieszkaniowa).
Organ wskazał, iż zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Prowadzenie postępowania drugi raz w tej samej sprawie jest postępowaniem, które nie powinno się toczyć, a postępowanie pozbawione prawnych podstaw podlega umorzeniu. Decyzja wydana drugi raz w tej samej sprawie obarczona byłaby wadą nieważności, bowiem skutecznym byłby wówczas zarzut res iudicata. Dlatego dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę, to kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe i wobec tego musi skutkować umorzeniem postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J.M. domagając się zwrotu bezprawnie wywłaszczonej nieruchomości nr [...] km. 19 o powierzchni 255 m2 położonej przy ul. K. 10 w G.. Wskazał, iż nieruchomość nie została wykorzystana na cele zgodne z wywłaszczeniem i jego wniosek znajduje oparcie w art. 136-141 i 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami.
Decyzją z dnia 21 października 2010 r. nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ ten stwierdził, iż zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Opisując przebieg dotychczasowego postępowania wskazano, że na podstawie aktu notarialnego z dnia 22 maja 1969 r. repertorium A Nr [...] T. i M. małżonkowie M. zbyli na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość oznaczoną ewidencyjnie jako działka nr [...] o pow. 541 m2, za cenę 20.578 zł pod budownictwo spółdzielcze. Jak wynika z wykazu zmian gruntowych, działka ta wchodzi obecnie w skład nieruchomości nr [...] o pow. 5.953 m2. Ponadto na nieruchomości tej ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na rzecz A Spółdzielni Mieszkaniowej w G., a prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej KW Nr [...] dnia 6 marca 1972 r. na podstawie umowy użytkowania wieczystego z dnia 11 lutego 1972 r. Rep [...] Państwowego Biura Notarialnego w G..
Decyzją z dnia 17 maja 2006 r. Nr [...] Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej części nieruchomości oznaczonej nr [...] o pow. 255 m2 k.m. [...] położonej w G. przy ul. K., dla której Sąd Rejonowy w G. prowadził księgę wieczystą KW [...]. Zgodnie bowiem z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, żądanie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części przysługuje poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercom wówczas, gdy nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Od zasady tej wyjątek wprowadza art. 229 ustawy, który uniemożliwia dochodzenie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części w przypadku, gdy przed dniem wejścia w życie tej ustawy (tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r.) wywłaszczona nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej, a prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W przedmiotowej sprawie w księdze wieczystej nr KW [...] A Spółdzielnia Mieszkaniowa w G., jako użytkownik wieczysty przedmiotowej nieruchomości wpisana została w dniu 3 marca 1997 r. Decyzją z dnia 26 czerwca 2006 r., Nr [...] Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania J. M. utrzymał w mocy w/w decyzję Starosty. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 lutego 2007 r. sygn. akt [...] oddalił skargę J. M. N decyzję Wojewody z dnia 26 czerwca 2006 r., Nr [...], a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem dnia 23 czerwca 2008r., sygn. akt [...] oddalił skargę kasacyjną J. M. od tego wyroku. Wobec powyższego, w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja Starosty o umorzeniu postępowania z dnia 17 maja 2006 r. Nr [...].
Pomimo zaistniałego stanu prawnego, J. M. pismem z dnia 28 grudnia 2009 r. złożył ponownie wniosek o zwrot nieruchomości położonej w G. przy ul. K. 10, oznaczonej jako działka o nr [...] o pow. 255 m 2, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr KW [...].
Właścicielem przedmiotowej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] jest Gmina Miasta G., a użytkownikiem wieczystym A Spółdzielnia Mieszkaniowa - odpis księgi wieczystej KW [...].
W rozpoznawanej sprawie organ pierwszej instancji wydał już rozstrzygnięcie w dniu 17 maja 2006 r., umarzając postępowanie w sprawie zwrotu przedmiotowej nieruchomości. W związku z powyższym, zdaniem organu odwoławczego, słusznie, decyzją z dnia 1 czerwca 2010 r., Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej umorzył postępowanie dotyczące zwrotu nieruchomości położonej w G. przy ul. K., wskazując w uzasadnieniu, że dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, to kolejne postępowanie wszczęte nowym wnioskiem strony, dotyczące tego samego przedmiotu i tych samych stron jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu. Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Przesłanką takiego rozstrzygnięcia jest bezprzedmiotowość postępowania. W doktrynie przyjmuje się, że zachodzi ona wtedy, gdy "brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty". Innymi słowy, bezprzedmiotowość postępowania oznacza powstanie sytuacji, w której sprawa administracyjna przestaje istnieć. Fakt wcześniejszego rozstrzygnięcia wniosku o zwrot nieruchomości jest okolicznością tego rodzaju, że przedmiotowa sprawa w tym zakresie przestała istnieć, w związku z czym organ pierwszej instancji nie miał podstaw do jej powtórnego merytorycznego rozpatrywania. Nadto organ powołał się na przepis art. 110 k.p.a., określający zasadę samozwiązania wydanym rozstrzygnięciem. Zgodnie z tą zasadą organ jest związany własnym orzeczeniem (tj. zarówno decyzją, jak i postanowieniem) od chwili jego doręczenia. Tym samym każdy organ i w każdym postępowaniu nie może sam orzeczenia tego zmienić bądź uchylić (o ile możliwości takiej nie przewidują przepisy szczególne), jeżeli wydane orzeczenie zostało doręczone stronie. Zatem, dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe nawet wtedy, gdy forma wydanego orzeczenia kończącego sprawę jest odmienna niż nowo ukształtowane orzecznictwo w danej sprawie. Dopiero eliminacja z obrotu prawnego tego orzeczenia otworzyłaby możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy. Przedmiotowa decyzja tworzy stan rzeczy osądzonej, a jej trwałość jest chroniona zasadą wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. Zasada ta stanowi zatem przeszkodę do ponownego rozstrzygania kwestii zwrotu określonej nieruchomości na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Dodatkowo organ wskazał, że wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości muszą złożyć wszyscy poprzedni właściciele albo spadkobiercy poprzednich właścicieli. W rozpatrywanej sprawie wniosek o zwrot nieruchomości pochodził od J. M., natomiast prawo własności do wywłaszczonej nieruchomości przysługiwało również E.M.. W aktach pierwszoinstancyjnych brak jest dowodu na rezygnację z uprawnień do zwrotu przedmiotowej nieruchomości, o której to rezygnacji wspomina J. M. w piśmie z dnia 10 maja 2010 r., a która uprawniałaby w/w do skutecznego wystąpienia z wnioskiem o zwrot nieruchomości. Jednak mając na uwadze zaskarżone rozstrzygnięcie, uchybienie Starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, w tym zakresie nie ma wpływu na rozstrzygnięcie niniejszego postępowania.
Skargę na powyższą decyzję wniósł J. M. wskazując, iż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Starosty naruszają art. 156 § 1 pkt 1, 2, 3 i 7 k.p.a. Skarżący podniósł, iż wniosek o zwrot wywłaszczonej na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr. 10 poz. 64 ze zm.) oznaczonej w ewidencji gruntów działki nr [...] km. 9 Bp. o pow. 255 m2 położonej przy tul. K. 10 w G. zasługuje w całości na uwzględnienie na podstawie mających zastosowanie przepisów artykułu 136-141, 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.), gdyż wywłaszczona nieruchomość nie została wykorzystana na cele zgodne z wywłaszczeniem i nie może być zagospodarowana na inny cel niż uzasadniający wywłaszczenie. Skarżący zakwestionował dokonane przez organ ustalenia faktyczne podnosząc, iż działka [...] nigdy nie była oddana w użytkowanie wieczyste na rzecz A Spółdzielni Mieszkaniowej. Skarżący podkreślił, iż Starosta nie w pełni wykorzystywał w całości materiał dowodowy, bezzasadnie uznał ustanowienie użytkowania wieczystego działki nr [...] km [...] Bp o pow. 255 m2 przy ul. K. 10 w G. na rzecz A Spółdzielni Mieszkaniowej, pomijając treść pisma Urzędu Miasta z dnia 22 lutego 1999 r. skierowanego do Zarządu A Spółdzielni Mieszkaniowej o rzekomo zawartej umowie użytkowania wieczystego Rep. A nr [...] z dnia 13 marca 1997 r. dotyczącej działki nr [...] km 19, podczas gdy w tym akcie notarialnym nie ma mowy o działce nr [...]. Skarżący wskazał, iż Starostwo Powiatowe występowało do Sądu Rejonowego Wydziału Ksiąg Wieczystych o wskazanie podstawy prawnej wpisu i dokładnej daty wpisu do księgi wieczystej KW nr [...] użytkowania wieczystego przez A Spółdzielnie Mieszkaniową działki nr [...] km [...] Bp. o pow. 255m2 przy ul. K.10 w G. i takiego wpisu w księdze wieczystej nie ma. Zgodnie z odpisem księgi wieczystej KW nr [...] z dnia 18 lutego 2010 nowa księga wieczysta, została założona tylko dla nieruchomości nr [...] w grudniu 2009 r., lecz nie wynika z niej z jakich numerów działek nieruchomość ta powstała. Odpis z nowej Księgi wieczystej dla działki nr [...] o pow. 5953 m2 potwierdza że działka nr [...] jest zabudowana budynkami mieszkalnymi przy ul. H. 9 i 11. Działka nr [...] km [...] Bp. o pow. 255 m2 leży natomiast przy ul. K. 10 w G., co potwierdza odpis z KW [...] z dnia 8 lipca 2008 r., jest ona niezabudowana i niezagospodarowana.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontrolę zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, nie są dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie, a wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją Wojewody z dnia 21 października 2010 r. była kwestia zwrotu części działki nr [...] o pow. 255 m2, k.m. [...], położonej w G. przy ul. K. na rzecz J. M.. Skarżący sformułował swój wniosek jako wniosek o zwrot działki Nr [...] pow. 255 m2, k.m. [...], położonej w G. przy ul. K.. Wniosek ten oparty był na treści art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. Nr 102 poz. 651 ze zm.), który stanowi, iż poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
Decyzją Starosty z dnia 17 maja 2006 r. Nr [...] orzeczono o umorzeniu postępowania prowadzonego wskutek wniosku J. M. i E. M. dotyczącego zwrotu działki nr [...] o pow. 255 m2, k.m. [...], położonej w G. przy ul. K.. Decyzja ta została wydana w postępowaniu, w którym wniosek, analogicznie jak w niniejszej sprawie, sformułowano jako wniosek o zwrot działki Nr [...] pow. 255 m2, k.m. [...], położonej w G. przy ul. K.. Przyczyną umorzenia postępowania był brak możliwości zwrotu nieruchomości wynikający z art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, iż roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.
Treść orzeczeń organów administracji, w których wskazano inny niż we wniosku numer działki wynika z faktu, iż działka o numerze Nr [...] pow. 255 m2, k.m. [...], położonej w G. przy ul. K. nie istnieje. Decyzją Prezydenta Miasta z dnia 3 lipca 2001 r. Nr [...] doszło do scalenia przedmiotowej działki Nr [...] z innymi działkami w działkę Nr [...], na co wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 lutego 2007 r. sygn. akt [...]. W wyroku tym wskazano również na fakt istnienia dwóch stanowisk odnośnie rodzaju rozstrzygnięcia w przypadku braku podstaw do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z uwagi na istnienie przesłanki z art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, według jednego z tych stanowisk postępowanie winno podlegać umorzeniu, według drugiego, organ winien odmówić zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Sąd przychylając się do drugiego z tych rozwiązań wskazał, iż umorzenie postępowania, w sytuacji bezzasadności wniosku, prowadzi do takiego samego skutku, zatem brak jest podstaw do uchylenia wydanego rozstrzygnięcia.
Z okoliczności powyższych wynika, iż sprawa z wniosku J. M., o zwrot działki Nr [...] pow. 255 m2, k.m. [...], położonej w G. przy ul. K. jest tożsama ze sprawą rozstrzygniętą poprzednio w sposób ostateczny decyzją Wojewody z dnia 26 czerwca 2006 r. nr [...]. Ocena organu, iż w przedmiotowej sprawie występuje stan powagi rzeczy ostatecznie rozstrzygniętej jest prawidłowa. Stan taki występuje, o ile przedmiot, podmioty postępowania oraz stan prawny i faktyczny rzeczy nie uległy zmianie w sposób na tyle istotny, aby należało uznać, iż przedmiotem rozpoznania jest nowa sprawa administracyjna, której nie można utożsamiać ze sprawą uprzednio rozpoznaną i ostatecznie już rozstrzygniętą. Tożsamość sprawy, warunkująca występowanie stanu rzeczy ostatecznie rozstrzygniętej, zachodzi, o ile: 1) występują w niej te same podmioty, 2) dotyczy ona tego samego przedmiotu oraz 3) jest wydawana w oparciu o ten sam stan prawny i przy niezmienionym stanie faktycznym. W zaskarżonej decyzji trafnie przyjęto, że zaistniały wszystkie powyższe elementy decydujące o tożsamości obu spraw dotyczących zwrotu spornej nieruchomości. Żądanie bowiem zwrotu zawarte we wniosku wszczynającym postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją dotyczyło części działki nr [....] o pow. 255 m2, k.m. [...], położonej w G. przy ul. K.. Działka nr [...] o pow. 541 m2 wraz z częściami składowymi została sprzedana przez T. i M. M. na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem pod budownictwo spółdzielcze. Nieruchomość nr [...] k.m. [...] uległa podziałowi na działkę nr [...] o pow. 255m2 oraz nr [...] o pow. 286 m2. W wyniku zmian gruntowych działka nr [...] została włączona do działki nr [...]. Przedmiotem niniejszej sprawy jest kwestia zwrotu część działki nr [...] o pow. 255 m2 k.m. [...] położonej w G. przy ul. K..
Przepis art. 105 § 1 k.p.a. stanowi, iż organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe.
W doktrynie przyjmuje się, iż przedmiotem sprawy administracyjnej, jest konkretna sprawa indywidualnego podmiotu, w której na podstawie przepisów prawnych powszechnie obowiązujących organy administracji są władne podjąć decyzję administracyjną orzekając o uprawnieniach lub obowiązkach tego podmiotu. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego wynika m.in. z faktu istnienia uprzednio wydanej decyzji ostatecznej, w której rozstrzygnięto już złożony wniosek. W razie stwierdzenia, że w obrocie prawnym znajduje się wydana wcześniej ostateczna decyzja, obowiązkiem organu jest umorzenie wszczętego po raz kolejny postępowania. Dopiero bowiem eliminacja takiego wcześniejszego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego w odpowiednim trybie prawnym pozwoliłaby na ponowne przeprowadzenie postępowania i wydanie decyzji co do istoty. W przeciwnym wypadku doszłoby do ponownego rozstrzygania w granicach tej samej sprawy administracyjnej, co stanowiłoby niedopuszczalne w sensie prawnym działanie organów administracji. Ponowne merytoryczne rozpoznanie i rozstrzygniecie sprawy już zakończonej w sposób ostateczny decyzją Wojewody z dnia 26 czerwca 2006 r. o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości skutkowałoby naruszeniem zasady trwałości decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. i obligatoryjnym stwierdzeniem nieważności takiej ponownie wydanej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., który to przepis stanowi, iż organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną.
Ocena stanu faktycznego, dokonywana pod kątem zaistniałych ewentualnie w sprawie zmian, musi uwzględniać to, iż przy analizowaniu tożsamości spraw administracyjnych chodzi o fakty prawotwórcze, tj. takie, z których wystąpieniem przepisy prawa łączą określone następstwa (skutki) prawne. Odnosząc to stwierdzenie do niniejszej sprawy wskazać należy, iż także w tym aspekcie nie nastąpiły różnice, które przemawiałyby za wyłączeniem tożsamości sprawy administracyjnej w obu postępowaniach. Również art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, będący podstawą decyzji z dnia 17 maja 2006 r. wydanej przez Starostę pozostał w literalnym brzmieniu niezmieniony do chwili wydania przez decyzji Wojewodę.
Organy orzekające w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją zasadnie zatem zaniechały zebrania materiału dowodowego w szerszym zakresie i rozważania merytorycznych przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, aniżeli uczynione to zostało w postępowaniu zakończonym ostatecznie decyzją Wojewody z dnia 26 czerwca 2006 r. W szczególności słusznie nie analizowano kwestii przeniesienia prawa własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa i oddania w użytkowanie wieczyste A Spółdzielni Mieszkaniowej. Zarzuty podnoszone w skardze i w treści pism kierowanych w toku postępowania przed sądem nie mogą odnieść zamierzonego skutku, gdyż w ramach dokonywanej obecnie kontroli sądowej rozważaniu podlega jedynie zasadność umorzenia postępowania z uwagi na istnienie ostatecznej decyzji w tej samej sprawie. Nieuwzględnienie składanych przez skarżącego w toku postępowania sądowoadmnistracyjnego wniosków dowodowych nastąpiło z uwagi na fakt, iż dowody te nie mogły mieć wpływu na rozstrzygnięcie podjęte w ramach aktualnie kontrolowanego postępowania, w którym organ nie dokonał merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku. W sprawie nie istniały zatem istotne wątpliwości, o których jest mowa w art. 106 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W tym stanie rzeczy nie stwierdziwszy zasadności zarzutów podnoszonych w skardze, jak również innych uchybień mogących uzasadniać uchylenie zaskarżonej decyzji, sąd na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło