I OSK 1760/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-03-22
Skład orzekający: Małgorzata Borowiec, Małgorzata Masternak-Kubiak, Roman Ciąglewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie, która nie pełni już służby wojskowej, przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego z zasobów Wojskowej Agencji Mieszkaniowej na podstawie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP?Ratio decidendi
Prawo do lokalu mieszkalnego z zasobów Wojskowej Agencji Mieszkaniowej przysługuje wyłącznie żołnierzom pełniącym służbę czynną. Osoba, która została zwolniona ze służby przed wejściem w życie nowelizacji ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP i nie posiadała wówczas uprawnień emerytalno-rentowych, nie może dochodzić prawa do lokalu na podstawie tej ustawy. Ponadto, prawo do kwatery wojskowej ma charakter nieodnawialny i zostało zrealiznione w okresie pełnienia służby.Stan faktyczny
S. S., były żołnierz zwolniony ze służby w 1989 r., wystąpił o przyznanie prawa zamieszkiwania w lokalu z zasobów Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, powołując się na uprawnienia wynikające z ustaw z 1974 i 1995 r. oraz na nabyte prawa. Organ I instancji i organ odwoławczy odmówiły wydania decyzji o prawie zamieszkiwania, wskazując, że prawo to przysługuje tylko żołnierzom w służbie czynnej. WSA w Warszawie oddalił skargę S. S., a NSA oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec Sędziowie NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) del. NSA Roman Ciąglewicz Protokolant specjalista Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 2064/10 w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym pozostającym w dyspozycji Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Warszawie oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 11 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 2064/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S. S. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym pozostającym w dyspozycji Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Warszawie.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Warszawie decyzją z dnia [...] maja 2010 r., wydaną na podstawie art. 104 k.p.a., art. 13 ust. 6 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 z późn. zm.), po rozpoznaniu wniosku S. S., odmówił wydania decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym pozostającym w dyspozycji Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Warszawie.
Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, po rozpatrzeniu odwołania S. S., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że w dniu [...] sierpnia 2008 r. S. S. zwrócił się do Ministra Obrony Narodowej z wnioskiem "o decyzję Ministra czy przyzna mieszkanie z puli WAM, mając na uwadze przepisy prawa, praw nabytych i ustawy o zakwaterowaniu 1974 r.".
W dniu [...] października 2008 r. S. S. zwrócił się o wydanie decyzji przyznającej mieszkanie na podstawie ustawy z 1974 r., ze względu na rentę potwierdzoną wyrokiem sądu. Wyjaśnił, że jego mieszkanie było w gestii WOP, a później Straży Granicznej, zdał je, więc obecnie nie ma mieszkania wojskowego, które przyznaje mu ustawa z 1974 r.
Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w Warszawie, w związku z wystąpieniem o przydział lokalu dla zainteresowanego wraz z rodziną oraz ze względu na podnoszoną przez zainteresowanego kwestię choroby i trudnościami mieszkaniowymi, zwrócił się do S. S. o przedstawienie dokumentów o osiąganych dochodach przez członków jego rodziny zamieszkałych wraz z nim oraz zaświadczeń lekarskich lub decyzji komisji lekarskiej i dokumentów potwierdzających ponoszone koszty na leczenie. S. S. wyjaśnił, że przedstawił wszystkie dokumenty niezbędne do oceny przyznania mu lokalu.
W dniu [...] stycznia 2009 r. S. S. ponownie zwrócił się o przyznanie mieszkania na podstawie ustawy z 1976 r., podnosząc, iż jeśli dochodzi do zbiegu ustaw stosuje się przepisy korzystne dla wnioskodawcy. Swoje roszczenia opiera na wyroku Sądu Apelacyjnego, który przywrócił mu jego prawa nabyte, a tym samym podlega on pod ustawę z 1974 r. i z 1995 r. W związku z powyższym zwrócił się o wydanie decyzji, czy należy mu się mieszkanie na podstawie ustaw z 1974 r. i z 1995 r. oraz praw nabytych.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Warszawie decyzją z dnia [...] lutego 2009 r., na podstawie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, odmówił wymienionemu wydania decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym pozostającym w dyspozycji Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Warszawie.
Po rozpoznaniu odwołania, Prezes WAM decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie organu I instancji w trybie art. 29 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi S. S. na decyzję Prezesa WAM z dnia [...] czerwca 2009 r., wyrokiem z dnia 3 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1132/09, uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Warszawie, rozpatrując wniosek strony po wyroku WSA w Warszawie, decyzją z dnia [...] maja 2010 r. odmówił ww. wydania decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym pozostającym w dyspozycji Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Warszawie. Od ww. decyzji zainteresowany złożył odwołanie.
W ocenie organu odwoławczego organ I instancji słusznie ustalił, że prawo S. S. do kwatery zostało zrealizowane w okresie pełnienia zawodowej służby wojskowej, poprzez przydział lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w Warszawie, na podstawie decyzji nr [...] Dowódcy Oddziału Zaopatrywania i Obsługi Dowództwa WOP z dnia [..] grudnia 1984 r., wydanej w oparciu o wówczas obowiązujące przepisy ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych. Zainteresowany zamieszkiwał w tym mieszkaniu wraz z rodziną do dnia [...] stycznia 2006 r., a następnie dobrowolnie je zwolnił i przekazał do dyspozycji Straży Granicznej. Z dniem [...] sierpnia 1989 r. ww. został zwolniony z wojska, nie nabywając w tamtym czasie uprawnień do emerytury lub renty inwalidzkiej. Organ odwoławczy podniósł, iż uprawnienia do wojskowej renty inwalidzkiej strona posiada bezterminowo od dnia [...] października 2001 r. na podstawie ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie Wydział III z dnia 19 stycznia 2005 r. Dopiero po nabyciu uprawnień do renty inwalidzkiej na podstawie wyroku sądowego zainteresowany podjął starania o uzyskanie od WAM świadczeń pieniężnych należnych osobom uprawnionym, tj. odprawy mieszkaniowej i ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery stałej, a następnie w dniu [...] sierpnia 2008 r. wystąpił do MON o wydanie decyzji w sprawie przyznania mieszkania z puli WAM, w oparciu o nabyte prawa oraz przepisy ustawy z 1974 r. i 1976 r. W swoim wniosku i kolejnych pismach nie wskazał dokładnej podstawy prawnej, według której ma być realizowany jego wniosek, wnosząc o wydanie decyzji w oparciu o przepisy ustawy z 1974 r. i 1976 r.
W ocenie organu II instancji, skoro strona nie wskazała podstawy prawnej swojego żądania, to przydział lokalu z zasobów WAM, o ile nadal obowiązywałyby przepisy ustawy z dnia 20 maja 1976 r., mógłby nastąpić jedynie w oparciu o przepis art. 13, który stanowił, że osobom wymienionym w art. 11 i 12 (m.in. emerytowi, renciście wojskowemu) mogła być przydzielona na ich wniosek osobna kwatera stała lub lokal spółdzielczy w miejscowości przez nie wybranej, jeżeli wojskowy organ kwaterunkowy dysponował w tej miejscowości lokalami mieszkalnymi. Organ odwoławczy wyjaśnił, że wniosek taki ww. mógłby złożyć jedynie do dnia obowiązywania ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych, tj. do dnia 31 grudnia 1995 r., pod warunkiem posiadania w tamtym czasie uprawnień do zaopatrzenia emerytalno-rentowego, jednak ustawa ta nie obowiązuje od dnia 1 stycznia 1996 r.
Zdaniem Prezesa WAM, nabycie przez stronę uprawnienia do wojskowej renty inwalidzkiej na podstawie wyroku sądowego i zwolnienie lokalu mieszkalnego z zasobów Straży Granicznej nie daje podstaw do uznania, że stronie przysługuje roszczenie o przyznanie lokalu mieszkalnego z zasobów WAM na podstawie ustawy z 1976 r.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że w dniu 1 lipca 2004 r. weszła w życie nowelizacja ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP dokonana ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116, poz. 1203 z późn. zm.), która ustaliła nowe zasady zapewnienia zakwaterowania. Ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw uchylono przepis będący do dnia 30 czerwca 2004 r. podstawą przydzielenia osobnej kwatery stałej osobom innym niż żołnierz zawodowy i zawierania umów najmu lokalu mieszkalnego. Prezes WAM wskazał, że art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 z późn. zm.), stanowi, że dyrektor oddziału regionalnego Agencji właściwy dla garnizonu, w którym żołnierza służby stałej wyznaczono na stanowisko służbowe, lub w którym zajmuje takie stanowisko, na wniosek dowódcy jednostki wojskowej, wydaje decyzję o prawie zamieszkiwania na czas pełnienia obowiązków na tym stanowisku w lokalu mieszkalnym, w miejscowości, w której żołnierz został wyznaczony na stanowisko służbowe lub zajmuje takie stanowisko albo w miejscowości pobliskiej, bądź wydaje decyzję, o której mowa w art. 6. Przepis art. 24 ust. 1 ma zastosowanie również do żołnierza służby terminowej. Brak jest natomiast przepisów, które pozwalałyby na wydanie decyzji o prawie zamieszkiwania innej osobie niż żołnierz służby stałej lub terminowej.
Organ odwoławczy ustalił, że stronie w okresie pełnienia przez nią służby w Straży Granicznej przysługiwało prawo do otrzymania mieszkania służbowego, które zostało zrealizowane przez przydział lokalu przy ul. [...] w Warszawie. S. S. w dniu [...] września 2004 r. (kiedy nie miał jeszcze potwierdzonych wojskowych uprawnień rentowych) wystąpił do Komendanta Głównego Straży Granicznej z prośbą o udzielenie pomocy w uzyskaniu większego lokalu mieszkalnego z zasobów Wydziału Lokalowego Urzędu Dzielnicy [...] pod warunkiem przekazania Urzędowi Miasta przez Straż Graniczną jakiegokolwiek zbędnego lokalu. Straż Graniczna przekazała Urzędowi Miasta zbędny lokal mieszkalny przy ul. [...] w Warszawie, zaś Urząd Miasta zaproponował stronie i jej rodzinie objęcie lokalu nr [...] przy ul. [...] w Warszawie, będącego w zasobach Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej.
W ocenie Prezesa WAM, przysługujące S. S. prawo do przydziału kwatery wojskowej zostało zrealizowane, a tym samym brak jest podstaw prawnych do zrealizowania go po raz kolejny, albowiem prawo do kwatery nie ma charakteru odnawialnego w każdym czasie i w każdych okolicznościach.
S. S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję Prezesa WAM z dnia [...] czerwca 2010 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości.
W motywach wyroku oddalającego skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny podniósł, że okolicznością niesporną w sprawie jest to, że skarżący pozostawał w służbie do dnia [...] sierpnia 1989 r., kiedy to został z niej zwolniony. Poza sporem pozostaje również, zdaniem Sądu, okoliczność, że instytucję odprawy mieszkaniowej wprowadziła ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. zmieniająca ustawę o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. W świetle powyższego jako zasadne jawią się wnioski zawarte w skarżonej decyzji, że stronie nie przysługuje dochodzone roszczenie, gdyż nie była już ona w służbie w czasie, gdy weszła w życie wyżej powołana zmiana do ustawy. Powyższa ustawa stosuje się do zdarzeń, które nastąpiły w okresie jej obowiązywania. Nie znajduje zaś zastosowania w odniesieniu do stanu faktycznego, jaki istniał w okresie wcześniejszym.
W ocenie Sądu I instancji kolejną przesłanką przemawiającą za bezzasadnością wniosku jest to, iż ww. ustawa w art. 24 ust. 1 stanowi, iż żołnierzowi zawodowemu, na jego wniosek poświadczony przez dowódcę jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni służbę wojskową, dyrektor oddziału regionalnego właściwy dla garnizonu, w którym żołnierz pełni służbę wojskową, wydaje decyzję o przydziale kwatery albo innego lokalu mieszkalnego. Treść powołanej normy prawnej w sposób jednoznaczny przesądza o tym, że ustawa nie przewiduje możliwości przyznania lokalu mieszkalnego osobie innej, niż żołnierz w służbie czynnej. Takie rozumienie brzmienia przepisu art. 24 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu sił zbrojnych wynika z wykładni gramatycznej omawianej normy prawnej. Ustawodawca w omawianym przepisie posługuje się bowiem takimi sformułowaniami jak: żołnierz zawodowy, dyrektor oddziału (...) w którym żołnierz pełni służbę. Świadczą one niezbicie o tym, że intencją ustawodawcy było uregulowanie omawianego uprawnienia wyłącznie w odniesieniu do żołnierzy, którzy pełnią służbę. Zdaniem Sądu I instancji organ prawidłowo wywiódł, iż żądane uprawnienie nie przysługuje skarżącemu, który wystąpił ze służby przed wejściem w życie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu sił zbrojnych. Skarżącemu w dniu składania ocenianego wniosku nie przysługiwał już bowiem przymiot żołnierza w służbie czynnej (pełniącego służbę). Organ nie miał również możliwości oceny dochodzonego uprawnienia przez pryzmat normy art. 29 ustawy o zakwaterowaniu sił zbrojnych. Strona złożyła bowiem stanowcze oświadczenie, iż jej intencją nie jest wywodzenie dochodzonego roszczenia z tego przepisu prawa.
W ocenie Sądu nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut skargi dotyczący praw nabytych strony, a wynikających z ustawy z dnia 20 maja 1976 r. regulującej kwestię zakwaterowania żołnierzy. O prawach nabytych można byłoby skutecznie mówić jedynie w sytuacji, gdyby w czasie obowiązywania powyższej ustawy omawiane uprawnienie strona otrzymała. Taka sytuacja nie miała jednakże miejsca. Okolicznością niesporną pozostaje bowiem to, iż w okresie obowiązywania ustawy z dnia 20 maja 1976 r. skarżący nie wystąpił nawet ze stosownym wnioskiem. Uprawnienie strony do lokalu mieszkalnego było zrealizowane w okresie, gdy skarżący pełnił służbę. Otrzymał on bowiem lokal mieszkalny przy ul. [...]. Lokal ten strona dobrowolnie zwolniła w dniu [...] stycznia 2006 r.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku S. S., na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) - zwanej dalej P.p.s.a. podniósł zarzuty naruszenia:
a) przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 P.p.s.a., art. 3 § 1 i 2 P.p.s.a., art. 1 § 2 ustawy prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 151 P.p.s.a. skutkujące przyjęciem przez Sąd I instancji stanu faktycznego ustalonego przez organy administracyjne niezgodnie z obowiązującą procedurą administracyjną, a więc niedokonanie przez Sąd I instancji prawidłowej kontroli decyzji organu administracyjnego, a przez to zaakceptowanie naruszenia przez ten organ przepisów art. 7, 8, 9, 64, 77 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało nie ustaleniem jaki powinien być przedmiot postępowania administracyjnego;
b) przepisów prawa materialnego tj. art. 9 ustawy o zakwaterowaniu sił zbrojnych z 20 maja 1976 roku (Dz. U. 1992 Nr 5 poz. 19) poprzez niewłaściwe zastosowanie prowadzące do konstatacji, że uprawnienie skarżącego do lokalu mieszkalnego zostało zrealizowane, art. 26 tejże ustawy poprzez jego niezastosowanie co do prowadziło do pominięcia jako niezasadnej kwestii charakteru przydzielonej kwatery. Naruszenie art. 88 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu sił zbrojnych z 22 czerwca 1995 roku (Dz. U. 1995 Nr 86, poz. 433) poprzez jego niezastosowanie.
W oparciu o powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji; o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o przyznanie pełnomocnikowi z urzędu wyznaczonemu dla skarżącego wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonywane w ramach prawa pomocy, które nie zostało zapłacone w całości ani w części.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Sąd I instancji usankcjonował dopuszczenie się przez organy administracji naruszenia zasady praworządności i zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.
W ocenie skarżącego nie można stwierdzić, aby organy administracji w sposób wyczerpujący zbadały cały materiał dowodowy i aby oceniały udowodnienie danej okoliczności na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Organ administracji nie zbadał tego, czy skarżący otrzymywał w dniu wejścia w życie ustawy o zakwaterowaniu sił zbrojnych z 1995 roku równoważnik pieniężny, o którym mowa w art. 88 ust. 2 tejże ustawy. Kwestia otrzymywania tego świadczenia ma duże znaczenie dla zasadności zgłoszonego przez skarżącego żądania.
W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o jej oddalanie w całości. Organ podtrzymał stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Ponadto wskazał, że zarzuty i podstawy kasacyjne skargi zastały sformułowane niejasno.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Podstawy te determinują kierunek postępowania Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny wskazanych w skardze podstaw kasacyjnych.
W związku z powyższym oraz z uwagi na ściśle określone wymogi formalne i materialne, jakie musi spełniać skarga kasacyjna (art. 176 P.p.s.a.), nie ulega wątpliwości, że skuteczność takiego środka zaskarżenia w znacznej mierze zależy od sposobu sformułowania przez stronę podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. W podstawach kasacyjnych należy sprecyzować wszystkie przepisy, którym miał uchybić Sąd pierwszej instancji, a w uzasadnieniu przytoczyć niezbędną argumentację jurydyczną wskazującą na postać kwestionowanego naruszenia prawa oraz jego wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na zakreślone granice i charakter postępowania kasacyjnego ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie tzw. przymusu adwokacko-radcowskiego, co miało gwarantować sporządzenie skargi kasacyjnej na odpowiednim poziomie merytorycznym i formalnym.
Rozpatrzenie zarzutów dotyczących naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania sądowoadministracyjnego poprzedzać musi rozpoznanie zarzutów dotyczących naruszenia norm prawa materialnego. Nie sposób bowiem ocenić prawidłowość zastosowania przez Sąd I instancji norm prawa materialnego, zanim nie rozpatrzy się zarzutów uchybienia przez ten sąd przepisom postępowania, oraz nie oceni ich skutków dla rozstrzygnięcia badanej sprawy. Dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo, że nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowane przez Sąd I instancji przepisy prawa materialnego. (por. np. wyrok NSA z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt FSK 618/04, ONSAiWSA 2005, nr 6, poz. 120).
Przechodząc do oceny sformułowanych w skardze podstaw kasacyjnych, w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu naruszenia zaskarżonym wyrokiem art.1 § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.- dalej w skrócie P.u.s.a.). Zarzut ten jest całkowicie chybiony. Powołany przepis ma bowiem charakter ustrojowy. Określa on jedynie kryterium, pod jakim sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej. Wydanie wyroku niezgodnie z oczekiwaniem strony nie może być utożsamiane z uchybieniem powołanej normie. Nie ma bowiem żadnych podstaw do przyjęcia, że Sąd I instancji nie dokonał kontroli działalności administracji publicznej oraz, że badanie to przeprowadził w innym aspekcie niż zgodność z przepisami, które w sprawie miały zastosowanie. Niezależnie od tego zauważyć należy, że art. 1 § 2 P.u.s.a. wyznacza jedynie ramy sądowej kontroli. Nie określa natomiast reguł postępowania sądowoadministracyjnego, albowiem te zawarte są w ustawie P.p.s.a. Zarzut naruszenia powołanego przepisu ustawy ustrojowej nie może zatem stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, o jakiej mowa w art.174 pkt.2 P.p.s.a. Może być tylko połączony bezpośrednio ze wskazaniem uchybienia przepisom regulującym postępowanie sądowoadministracyjne, ale tego w rozpatrywanej skardze kasacyjnej nie dokonano.
Również bezzasadny jest zarzut naruszenia art.151 P.p.s.a. Warunkiem zastosowania tego przepisu jest spełnienie hipotezy w postaci odpowiednio stwierdzenia czy niestwierdzenia przez Sąd naruszeń prawa przez organ administracji publicznej. Jeżeli z wyroku wynika, że Sąd I instancji nie dopatrzył się naruszenia prawa, to Naczelny Sąd Administracyjny nie może zarzucić oddalającemu skargę Sądowi I instancji naruszenia ani art.151 P.p.s.a., gdyż takie rozstrzygnięcie jest zgodne z dyspozycją stosowanych przez Sąd I instancji norm prawnych. Oznacza to, że naruszenie tego przepisu jest zawsze następstwem złamania innych przepisów i nie może być samoistną podstawą skargi kasacyjnej. Zatem art. 151 P.p.s.a nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca, chcąc powołać się na zarzut złamania tych regulacji, zobowiązana jest bezpośrednio powiązać taki zarzut z wytykiem naruszenia konkretnych przepisów, którym - jej zdaniem- uchybił Sąd I instancji w toku rozpatrywania sprawy.
Pozbawiony jest doniosłości prawnej zarzut naruszenia art.141 § 4 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wskazać należy, że obowiązku "przedstawienia stanu sprawy", o którym mowa w powołanym przepisie, nie można rozumieć, jako obowiązku szczegółowego przedstawienia wszystkich okoliczności sprawy, lecz przedstawienia stanu sprawy oraz pozostałych wymaganych wyżej elementów w sposób zwięzły. Oznacza to, że sąd administracyjny powinien odnieść się wyłącznie do kwestii istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy. Uzasadnienie wyroku powinno zatem zawierać rozważania pozwalające na uznanie, że Sąd wyjaśnił w sposób dostateczny zastosowanie przez organy przepisów prawa materialnego czy przepisów prawa procesowego. Nie ma natomiast obowiązku odnoszenia się do wszystkich aspektów sprawy, również tych, które nie mają istotnego znaczenia dla jej rozpoznania.
W ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej, uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia przesłanki określone w art. 141 § 4 P.p.s.a. Z faktu, że skarżący nie zgadza się z ustaleniami Sądu nie można kwestionować prawidłowości uzasadnienia. Ponadto autor skargi kasacyjnej nie przeprowadził argumentacji idącej w kierunku wykazania wpływu tego naruszenia na treść orzeczenia oraz wykazania, że wpływ ten mógł być istotny dla treści tego rozstrzygnięcia.
W ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego chybiony jest również zarzut naruszenia prawa materialnego. Naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu. Naruszenie prawa materialnego, będące następstwem błędnej jego wykładni, można określić jako nadanie innego znaczenia treści zastosowanego przepisu, czyli polega na mylnym zrozumieniu poszczególnego zwrotu lub treści i tym samym znaczenia przepisu lub też tylko pojęcia występującego w jego treści. Z kolei niewłaściwe zastosowanie prawa może polegać na pominięciu obowiązującego przepisu, który powinien być zastosowany w konkretnej sprawie, ewentualnie, ujmując tę kwestię z drugiej strony, na użyciu przepisu, który nie powinien mieć w danej sprawie zastosowania. Wadliwość tej postaci naruszenia prawa sprowadza się więc w istocie do wadliwego wyboru przez sąd orzekający normy prawnej lub mylnej subsumcji. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto w uzasadnieniu, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy,
a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu - dlaczego powinien być zastosowany.
Autor skargi zarzucił niewłaściwe zastosowanie art. 9 ustawy z 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. 1992 Nr 5 poz. 19), niezastosowanie art. 26 tej ustawy oraz niezastosowanie art. 88 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu sił zbrojnych z 22 czerwca 1995 r. (Dz. U. 1995 Nr 86, poz. 433).
Skarżący podnosząc ten zarzut w istocie zmierza do zakwestionowania przyjętego, za podstawę rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, stanu faktycznego sprawy. Tymczasem ewentualna niewłaściwa ocena prawna zaistniałego stanu faktycznego, polegająca na uznaniu bądź braku uznania istnienia określonego stanu faktycznego, nie może stanowić naruszenia prawa materialnego i jako taka nie stanowi podstawy kasacyjnej w rozumieniu art. 174 pkt 1 P.p.s.a. Wadliwość ustalonego stanu faktycznego jest zawsze rezultatem uchybienia procesowego, które może być skutecznie kwestionowane jedynie w ramach drugiej podstawy skargi kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. W takim wypadku spór nie dotyczy bowiem prawidłowego zastosowania przepisu prawa materialnego, czy też błędnej jego wykładni, ale jest sporem o fakty. Zasadność zarzutu niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego, występuje jedynie wówczas, gdy skarżący wykaże, że mimo istnienia ustalonych przez sąd przesłanek uzasadniających jego zastosowanie błędnie nie dokonano aktu subsumcji. Zarzut naruszenia prawa materialnego, nie może więc odnieść zamierzonego skutku, jeśli opiera się wyłącznie na kwestionowaniu dokonanych ustaleń faktycznych i stanowi bezskuteczną próbę kreowania odmiennych, własnych, pożądanych przez skarżącego ustaleń. Stąd też błędne zastosowanie (bądź nie zastosowanie) przepisów materialnoprawnych każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy. Skoro w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący nie zakwestionował skutecznie stanu faktycznego sprawy to również zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie (niezastosowanie) należało uznać za bezzasadny.
Na marginesie należy zwrócić uwagę, że w dacie wydania zaskarżonych decyzji i orzekania przez Sąd I instancji wskazane przepisy ustawy z 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych nie obowiązywały. Zaś z akt sprawy oraz uzasadnienia wyroku wynika bezspornie, że w okresie obowiązywania ustawy z dnia 20 maja 1976 r., na podstawie której skarżący wywodził swoje prawo do kwatery, nie składał on wniosku w tym zakresie.
Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, w związku z czym, na podstawie art. 184 P.p.s.a., skargę oddalił.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło