II FZ 540/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Jerzy Rypina, , , po rozpoznaniu w dniu 5 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. K. i M. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 lipca 2011 r. sygn. akt I SA/Łd 1423/10 w zakresie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi E. K. i M. K. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. z dnia 11 października 2010 r. nr ... w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w podatku od nieruchomości za 2008 r. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 lipca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi sygn. akt I SA/Łd 1423/10 w sprawie ze skargi E. K. i M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 11 października 2010 r. w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie podatku od nieruchomości odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że podatnicy w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przy wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazali, że wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe, którego dochód z tytułu renty wnioskodawcy i świadczenia przedemerytalnego jego żony zamyka się kwotą około 1.860 zł. Ich majątek stanowi mieszkanie o powierzchni 63 m2, w którym zamieszkują, nieruchomość przemysłowa o powierzchni około 3.400 m2 oraz samochód Volvo S80 i oszczędności w wysokości ok. 20.000 zł. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 1 marca 2011 r. odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie argumentując, że posiadany przez skarżących znacznej wartości majątek, a przede wszystkim kwota zgromadzonych oszczędności pozwala na pokrycie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Od powyższego postanowienia w dniu 30 marca 2011 r. skarżący złożyli sprzeciw i wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Ponieważ oświadczenia zawarte w powyższym wniosku, okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżących, zarządzeniem z dnia 20 kwietnia 2011 r. wezwano skarżących do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie wyciągów z posiadanych rachunków i lokat bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, aktualnych bilansów oraz zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz otrzymywanych świadczeń z okresu ostatnich dwu lat - w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Na powyższe wezwanie Sądu skarżący nie udzielili odpowiedzi. Sąd pierwszej instancji rozpoznając sprzeciw strony uznał, że przedstawiona przez skarżących w ich wniosku o prawo pomocy sytuacja materialna nie pozwala na przyjęcie, że w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. Z oświadczeń skarżących zawartych w formularzu PPF wynika, że prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe, uzyskują dochód z tytułu renty oraz świadczenia przedemerytalnego w wysokości około 1860 zł miesięcznie. Posiadają znacznej wartości majątek nieruchomy, samochód oraz oszczędności w wysokości około 20.000 zł. Uwzględniając powyższe oraz wysokość wpisu od skargi w sprawie niniejszej – 200 zł, stosownie do treść art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), dalej: p.p.s.a. Sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazali, iż nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. W zażaleniu na postanowienie Sądu skarżący wnieśli o jego zmianę i przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sadowych w kwocie 200 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Artykuł 252 p.p.s.a. stawia wymóg, by wniosek o przyznanie prawa pomocy zawierał oświadczenie strony o stanie majątkowym i dochodowym oraz dodatkowo, gdy wniosek składa osoba fizyczna dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenia strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Jak wyżej wspomniano, wnioskodawca ma obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Owe wykazanie polegać więc będzie w rzeczywistości na przedstawieniu w sposób przekonywujący, że uiszczenie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek zapewnieniu koniecznego utrzymania dla składającego wniosek i jego rodziny. Jednakże, gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się być niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 p.p.s.a strona obowiązana jest złożyć na wezwanie sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja tego przepisu zakłada więc obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem. Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz określenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy. W niniejszej sprawie podatnicy, wezwani przez Sąd pierwszej instancji do złożenia określonych dokumentów, nie przedstawili ich co uniemożliwiło Sądowi weryfikację twierdzeń strony podnoszonych w złożonym oświadczeniu. Natomiast ze złożonych przez wnioskodawców oświadczeń majątkowych jednoznacznie wynika, że są oni w stanie ponieść koszty sądowe w kwocie 200 zł bowiem ich miesięczny dochód wynosi 1860,63 zł, posiadają oszczędności w kwocie 20.000 zł oraz nieruchomość przemysłową, która prawdopodobnie również przynosi dochody. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.