II FZ 220/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 21 marca 2011 r., o sygn. akt I SA/Rz 88/11 w przedmiocie zwolnienia od wpisu od skargi ponad kwotę 100 zł oraz odmowy przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie w sprawie ze skargi J. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia 16 grudnia 2010 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za 2008 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 21 marca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zwolnił J. Ś. z wpisu od skargi ponad kwotę 100 zł, a w pozostałym zakresie odmówił przyznania pomocy. Skarżąca, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł, domagała się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd po zapoznaniu się z oświadczeniami skarżącej oraz zbadaniu nadesłanych do akt dokumentów uznał, że wniosek skarżącej nie jest zasady. Jak wynikało z dokonanych przez sąd ustaleń wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką A. Ś., a na ich majątek składa się: dom jednorodzinny, murowany, o powierzchni 60 m2, udział we współwłasności nieruchomości rolnej o pow. 4 ha, a także inne nieruchomości, stanowiące drogi dojazdowe do pól i innych nieruchomości o pow. 0,47 ha. Skarżąca utrzymuje się z emerytury w wysokości 1367,52 zł brutto miesięcznie, zaś jej córka pobiera rentę, w wysokości 706,29 zł miesięcznie. Zarówno skarżąca, jak i jej córka wymagają stałego leczenia, a koszty z tym związane wynoszą około 500 zł miesięcznie. Wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy skarżąca przedłożyła: rachunki za energię elektryczną (wynoszące od 333,78 zł do 617,87 zł), rachunek za wywóz odpadów komunalnych (28,39 zł w ujęciu kwartalnym), rachunek za wodę, za trzy miesiące, opiewający na kwotę 114,34 zł, fakturę za gaz (125,50 zł za okres dwóch miesięcy), faktury za świadczenie usług telekomunikacyjnych, wystawione na kwoty od 90,56 zł do 148,50 zł, fakturę za zakup leków na kwotę 217,82 zł. Wnioskodawczyni podała, że grzecznościowo zaciąga u rodziny i znajomych pożyczki, na którą to okoliczność nie jest w stanie przedstawić żadnych dokumentów. Wysokość tych pożyczek kształtuje się w granicach od 500 do 1000 zł. Przedłożyła również kartę analityczną z Banku Spółdzielczego w Ż., w którym zaciągała w 2008 i 2009 r. kredyty na zakup rzeczowych środków do produkcji rolnej. Z dokumentów tych wynika, że kredyty, wynoszące odpowiednio 1800 i 700 zł zostały terminowo spłacone. Odnośnie dochodu z gospodarstwa rolnego skarżąca podała, że jest on niewielki, nie jest się więc w stanie się z niego utrzymać, a same koszty prowadzenia gospodarstwa przewyższają wartość otrzymywanych dopłat unijnych, wynoszących z tytułu poszczególnych płatności 485,76 zł i 1 315,71 zł, na dowód czego przedłożyła kserokopie stosownych decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł.. Sąd pierwszej instancji mając na względzie powyższe ustalenia uznał, że nie zostały spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym natomiast ze względu na fakt, iż uiszczenie wpisu od skargi w pełnej wysokości (500 zł) byłoby nadmiernym obciążeniem zwolnił skarżącą od obowiązku jego uiszczenia ponad kwotę 100 zł, równą minimalnej wysokości wpisu od skargi w postępowaniu sądowoadminstracyjnym. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca. W zażaleniu podniosła, że sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności mających wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest bezzasadne. Trudno uznać za przekonujące argumenty skarżącej o naruszeniu prawa do sądu poprzez nie przyznanie prawa pomocy w całkowitym zakresie. Przede wszystkim należy zauważyć, że sąd dokonał wnikliwej oceny stanu majątkowego i rodzinnego skarżącej i wyciągnął w oparciu o poczynione ustalenia prawidłowe wnioski. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach bezsprzecznie wynika, że skarżąca osiąga stały dochód w postaci emerytury, a pozostająca z nią we wspólnym gospodarstwie domowym córka również otrzymuje miesięczną rentę. Trafnie zwrócił uwagę sąd pierwszej instancji, że łączny dochód w kwocie 2.073,81 zł w zestawieniu z miesięcznymi wydatkami, które mimo konieczności ponoszenia kosztów leczenia córki skarżącej nie są nadzwyczaj wygórowane, nie odbiega od przeciętnych kosztów utrzymania dwuosobowej rodziny. Skarżąca sama przyznaje przy tym, że otrzymuje pomoc finansową w postaci "pożyczek" od rodziny oraz znajomych. A pamiętać należy, że celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych oraz ewentualnie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a." Nie można również tracić z pola widzenia okoliczności, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo rolne, zatrudnia w związku z tą działalnością pracowników, zaciąga kredyty (z których to zobowiązań wywiązała się poprzez terminową spłatę całości), inwestuje w maszyny, a w latach ubiegłych otrzymała dofinansowanie ze środków unijnych. Chociaż zgodnie z twierdzeniami skarżącej działalność rolnicza nie przynosi zysków, to jednak w żaden sposób nie zostało nawet uprawdopodobnione, że przynosi ona straty czy też skutkuje koniecznością ponoszenia dodatkowych wydatków. Podsumowując stwierdzić należy, że sąd pierwszej instancji podjął prawidłowe rozstrzygnięcie, mając na uwadze fakt, iż skarżąca nie wykazała zaistnienia przesłanki wskazanej w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.