II SA/Wa 1886/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Sędziowie WSA Jacek Fronczyk, Przemysław Szustakiewicz, Protokolant specjalista Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2011 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w W. z dnia [...] września 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji, 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 85, art. 86, art. 90 i art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.), Dyrektor Aresztu Śledczego [...] stwierdził brak uprawnień M. M. do otrzymania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że M. M. w dniu 29 kwietnia 2010 r. zwrócił się do Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] z wnioskiem o udzielenie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. M. M. w dniu 25 września 1987 r. na mocy aktu notarialnego (Repertorium [...]) stał się właścicielem budynku mieszkalnego na nieruchomości stanowiącej część działki oznaczonej nr ewidencyjnym [...] w miejscowości [...], gmina [...]. Budynek ten nie spełnił normy powierzchni mieszkalnej dla osób uprawnionych. Organ wskazał, że M. M. przedstawił decyzję z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] zatwierdzającą projekt budowlany i pozwolenie na nadbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, wydaną przez Starostwo Powiatowe w [...]. Organ powołując się na art. 90 ustawy o Służbie Więziennej stwierdził, że M. M. nie przysługuje uprawnienie do otrzymywania pomocy finansowej. M. M. odwołał się od tej decyzji do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] wnosząc o jej uchylenie i wskazując, że podjął starania o uzyskanie lokalu mieszkalnego poprzez rozbudowę domu jednorodzinnego, o powierzchni 34,4 m2, w którym mieszka z żoną i czwórką uczących się dzieci. Podał też, że złożył udokumentowany pisemny wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości "w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego dla funkcjonariuszy Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego z dnia 24 czerwca 2003 r." Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...] decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 171, art. 184 oraz art. 268 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523), po rozpatrzeniu odwołania M. M. od decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...], utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że M. M. jest funkcjonariuszem Aresztu Śledczego w [...], w służbie stałej od dnia 1 września 1988 r. oraz, że złożył on wniosek o przyznanie pomocy finansowej z przeznaczeniem na rozbudowę lokalu mieszkalnego, będącego jego własnością w miejscowości [...]. Organ odwoławczy powołując się na art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej wskazał, że ustawodawca nie przewidział jako celu, na który może zostać udzielona pomoc finansowa, rozbudowy domu jednorodzinnego. Decyzja ta stała się przedmiotem skargi M. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o jej uchylenie oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi M. M. zarzucił naruszenie art. 184 ustawy o Służbie Więziennej, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na kategorycznym wskazaniu, iż ustawodawca nie przewidział, jako celu, na który może zostać udzielona pomoc finansowa, rozbudowa domu jednorodzinnego. Wskazał również, że po dokonaniu rozbudowy domu już istniejącego uzyska samodzielny lokal mieszkalny mogący stanowić odrębną nieruchomość. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i ponowił argumenty zawarte już w swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest legalność aktu administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania aktu. Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), - zwanej dalej P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż w granicach danej sprawy, Sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa, bez względu na zarzuty podniesione w skardze i bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa. Uwzględniając powyższe w ocenie Sądu, uznać należało, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie odpowiadają przepisom prawa. Przystępując do rozpoznania niniejszej sprawy wskazać należy, że w pierwszej kolejności Sąd zbadał zasadność zastosowania przez organ II instancji przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej w sytuacji, gdy organ I instancji orzekał jeszcze na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej. Podnieść należy, że nowa ustawa o Służbie Więziennej z dnia 9 kwietnia 2010 r. zgodnie z art. 274 weszła w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia, tak więc z dniem 12 sierpnia 2010 r. Ponadto wskazać należy, że zgodnie z brzmieniem art. 268 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej postępowania dotyczące decyzji w sprawie lokalu mieszkalnego, przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, przyznania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania albo równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, wydanych na podstawie ustawy, o której mowa w art. 273, wszczęte i niezakończone decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy są prowadzone na podstawie przepisów niniejszej ustawy. Oznacza to zatem, że organ I instancji wydając swoją decyzję w dniu [...] czerwca 2010 r. winien rozpatrywać ją w oparciu o przepisy ustawy o Służbie Więziennej z dnia 1996 r., zaś organ II instancji już w oparciu o przepisy ustawy aktualnie obowiązującej o Służbie Więziennej. Orzekanie zatem przez organ I instancji na podstawie przepisów ustawy o Służbie Więziennej z dnia 26 kwietnia 1996 r., zaś przez organ II instancji na podstawie przepisów ustawy o Służbie Więziennej z dnia 9 kwietnia 2010 r. było prawidłowe, co nie oznacza jednocześnie, że decyzje te są zgodne z prawem. W rozpoznawanej sprawie kwestią sporną jest spełnienie przesłanek do przyznania funkcjonariuszowi Służby Więziennej w służbie stałej pomocy finansowej, o której mowa w art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej. W zaskarżonej decyzji, organ odmawiając skarżącemu przyznania pomocy finansowej uznał, iż zgodnie z art. 184 ust. 1 ustawy ustawodawca nie przewidział, jako celu, na który może zostać udzielona pomoc finansowa, rozbudowy domu jednorodzinnego. Wskazać należy, że zgodnie z tym przepisem funkcjonariuszowi w służbie stałej, który spełnia warunki do przydziału lokalu mieszkalnego, a który lokalu takiego nie otrzymał na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego, stanowiącego odrębną nieruchomość, położonych w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Wskazać należy, że interpretacja przepisu art. 184 ust. 1 powołanej ustawy o Służbie Więziennej winna być dokonywana w kontekście całościowej regulacji dotyczącej pomocy w zabezpieczeniu potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy Służby Więziennej, z uwzględnieniem celu jakiemu służy. Przepis art. 170 ust. 1 ustawy wyraża ogólną zasadę zgodnie z którą, funkcjonariuszowi Służby Więziennej w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej. Realizacja tego prawa może nastąpić poprzez przydział lokalu mieszkalnego bądź przez przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (art. 171 ust. 1 i 2 ). Z treści art. 184 ust. 1, w powiązaniu z regulacją art. 170 ust. 1 ustawy wynika, że funkcjonariusz Służby Więziennej może ubiegać się o przyznanie pomocy finansowej na podstawie art. 184 ust. 1 jedynie w sytuacji, gdy nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, pomimo przysługującego mu w tym zakresie uprawnienia. Oznacza to, że pomoc finansowa, o której mowa w art. 184 ust. 1 ustawy, stanowi konsekwencję niezrealizowania przysługującego funkcjonariuszowi Służby Więziennej uprawnienia do uzyskania lokalu mieszkalnego wymienionego w art. 172 ustawy. Dlatego też, bezsprzecznie treść przepisu art. 184 ust. 1 ustawy nie może być rozpatrywana w oderwaniu od art. 187 ustawy określającego negatywne przesłanki przydziału lokalu mieszkalnego decyzją administracyjną. Wystąpienie którejkolwiek z nich powoduje bowiem wyłączenie uprawnienia do uzyskania lokalu mieszkalnego na podstawie art. 172 ust. 1 ustawy, w konsekwencji również realizację tego prawa w formie pomocy finansowej. Stosownie do tego, dokonując ustaleń w zakresie spełnienia przez funkcjonariusza Służby Więziennej przesłanek przyznania pomocy określonej w art. 184 ust. 1 ustawy, organ winien zatem zbadać, czy ubiegającemu się o pomoc przysługiwało prawo do lokalu mieszkalnego i czy było ono zrealizowane w jakiejkolwiek formie. Dodatkowo należy podnieść, że z brzmienia art. 184 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej nie wynika, że pomoc finansowa, o jakiej mowa w tym przepisie przysługuje wyłącznie na budowę lub zakup lokalu mieszkalnego czy domu jednorodzinnego, stanowiącego odrębną nieruchomość. Przez uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego, stanowiącego odrębną nieruchomość należy, w ocenie Sądu, rozumieć również sytuację, w której funkcjonariusz uprawniony do uzyskania takiej pomocy dokonuje takiej rozbudowy domu, która doprowadzi do uzyskania lokalu mieszkalnego o powierzchni odpowiadającej przysługującej funkcjonariuszowi normie. Dopiero bowiem wówczas, gdy rozbudowa doprowadzi do sytuacji, w której dom jednorodzinny funkcjonariusza odpowiadać będzie co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej to uznać będzie można, że posiada on dom jednorodzinny, którego posiadanie wyklucza zgodnie z art. 187 pkt 2 ustawy przydzielenie mu lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej. Oznacza to zatem, że w pojęciu uzyskanie domu jednorodzinnego mieści się również rozbudowa tego domu, która spowoduje, że będzie on odpowiadał przysługującej funkcjonariuszowi normie mieszkalnej. W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych, skarżący jest właścicielem domu mieszkalnego, który nabył w drodze aktu notarialnego o wielkości 34,4 m2 powierzchni mieszkalnej. Biorąc pod uwagę, że rodzina skarżącego składa się z żony i czwórki dzieci i w związku z tym uprawniony jest on do 6 norm mieszkalnych, to niewątpliwie dom ten nie spełnia przewidzianej dla funkcjonariusza normy mieszkalnej. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, należało uznać, że zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem wskazanych przepisów prawa. Organ ponownie rozpoznając wniosek skarżącego uczyni to z uwzględnieniem interpretacji przepisów, dokonanej przez Sąd rozpoznający niniejszą sprawę. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. W oparciu o art. 152 P.p.s.a., Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.