I OSK 1000/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.) Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz NSA Anna Łukaszewska-Macioch Protokolant specjalista Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1883/10 w sprawie ze skargi T.D. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Warszawie z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego postanawia: uchylić zaskarżony wyrok i odrzucić skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1883/10 uwzględniając skargę T. D. uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Warszawie z dnia [...] października 2010 r. nr [...] odmawiającą przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu wyroku przytoczono następujące okoliczności. Dyrektor Aresztu Śledczego w Warszawie Służewcu decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., wydaną na podstawie art. 90 ust. 1, art. 91 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej odmówił T. D. przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż T. D. w dniu 5 lipca 2010 r. zakupił lokal mieszkalny w Warszawie przy ul. M. o łącznej powierzchni użytkowej 38,80 m2, natomiast wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego złożył w dniu 6 lipca 2010 r., co oznacza, że w dniu złożenia wniosku był właścicielem lokalu mieszkalnego. W takiej sytuacji zainteresowany nie spełnia przesłanek do udzielenia mu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W odwołaniu od decyzji T. D. domagał się pozytywnego rozpatrzenia jego wniosku o pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Zaznaczył, że akt notarialny został podpisany po godzinie 16.00, toteż nie mógł złożyć wniosku w dniu jego sporządzenia. Z tej przyczyny uczynił to w godzinach porannych dnia następnego. Decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...] Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Warszawie, powołując podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 171, art. 184, art. 187 ust. 2 i art. 268 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. Nr 79, poz. 523), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania. W motywach decyzji organ podał, że T. D. na dzień złożenia, wniosku był właścicielem lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. M. w Warszawie, a wobec tego, na mocy art. 187 ust. 2 ww. ustawy o Służbie Więziennej, jest osobą nieuprawnioną do przydziału lokalu mieszkalnego, a co za tym idzie – nie przysługuje mu również pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego, o której mowa w art. 184 ust, 1 tej ustawy. W skardze T. D. powtórzył argumenty z odwołania dodając, iż decyzja jest dla niego krzywdząca, ponadto podniósł, że pomimo zawarcia umowy z 5 lipca 2010 r. to jeszcze w tej dacie nie uzyskał lokalu, co miało nastąpić dopiero po zapłaceniu ceny sprzedaży. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę z uwagi na liczne uchybienia przepisom procedury wymienionym w art. 7, 77 § 1, 80 i 107 k.p.a., bowiem organ mało wnikliwie rozpatrzył materiał dowodowy, co nie pozostało bez wpływu na wynik sprawy, a więc zastosowanie prawa materialnego. Jak wynika ze sprawy, akt notarialny zakupu mieszkania przy ul. M. w Warszawie pochodzi z dnia 5 lipca 2010 r. i okoliczność ta niewątpliwie świadczy, że w tym dniu T. D. zawarł umowę, jednak treść tego aktu wskazuje jednoznacznie, że w dacie zawarcia umowy nie uzyskał on jeszcze lokalu mieszkalnego, gdyż jego wydanie miało nastąpić dopiero po zapłaceniu całej ceny sprzedaży najpóźniej w dniu 14 lipca 2010 r. (§ 4 aktu notarialnego z dnia 5 lipca 2010 r. Repertorium A Nr 2536/2010) i – jak twierdzi skarżący – w tym też dniu Bank PKO BP S.A. dokonał przelewu kwoty kredytu. Zatem do tego dnia T. D. nie miał zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie, był więc uprawniony do przydziału lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, a tym samym w dniu złożenia wniosku, tj. w dniu 6 lipca 2010 r., przysługiwała mu również pomoc finansowa na uzyskanie lokalu. Okoliczności te uszły uwadze organu odwoławczego, a mają one istotne znaczenie w sprawie. Skarżący w okresie od dnia 5 lipca 2010 r. do dnia 14 lipca 2010 r. pozostawał de facto jeszcze w fazie ubiegania się o lokal mieszkalny, natomiast umowa zawarta w formie aktu notarialnego potwierdza tę okoliczność. Pozostaje to w zgodzie zarówno z § 5 ust. 3 poprzednio obowiązującego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz.U. Nr 132, poz. 1235), jak i z treścią § 2 ust. 3 obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 lipca 2010 r. w sprawie przyznawania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego funkcjonariuszowi Służby Więziennej (Dz.U. Nr 147, poz. 986). W takiej sytuacji organ Służby Więziennej powinien podjąć pozytywne dla strony rozstrzygnięcie w oparciu o art. 184 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. Sąd powołał się na art. 7 k.p.a., który nakłada na organ obowiązek uwzględnienia słusznego interesu strony. Zasadę tę orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego odnosi nie tylko do zakresu i wnikliwości postępowania wyjaśniającego, lecz także do treści rozstrzygnięcia, tj. do stosowania norm prawa materialnego. Jeżeli zatem realizacji przyznanego potencjalnie uprawnienia (pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego) nie stoi na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji w świetle obowiązującego prawa, organ ten ma obowiązek załatwić sprawę w sposób pozytywny dla strony. Z powyższych względów WSA w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr [...]3, poz. 1270 ze zm.) zw. dalej P.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej, reprezentowany przez radcę prawnego D.D. i zaskarżając wyrok w całości zarzucił naruszenie prawa materialnego – art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej. Skarga kasacyjna wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie skargi i zasądzenie kosztów postępowania od skarżącego na rzecz organu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor powołując się na przepis art. 184 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, kreujący prawo funkcjonariusza do uzyskania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stwierdza, że skoro ustawodawca ustanowił, że prawo do przyznania pomocy finansowej następuje wyłącznie w celu uzyskania lokalu mieszkalnego (domu) to niemożliwe jest udzielenie takiej pomocy tym funkcjonariuszom, którzy nabyli już taki lokal (dom). Zdaniem organu postanowienia umowy dot. daty wydania lokalu pozostają bez wpływu na fakt, że skarżący już w dniu 5 lipca 2010 r. uzyskał lokal mieszkalny. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając wniesioną skargę kasacyjną zważył, iż stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. w postępowaniu odwoławczym związany jest granicami skargi kasacyjnej. Z urzędu Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnia przesłanki nieważności , określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, gdyż w toku postępowania kasacyjnego ujawniła się, niedostrzeżona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, przesłanka skutkująca koniecznością odrzucenia skargi. Pomoc finansowa, jak trafnie przyjęły organy i Sąd pierwszej instancji, przysługuje funkcjonariuszowi w służbie stałej na podstawie i po spełnieniu warunków określonych w art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. Nr 79, poz. 523). Sposób i tryb rozpatrywania sporów o roszczenia funkcjonariuszy ze stosunku służbowego określają przepisy rozdziału 20 powołanej ustawy. W art. 217 ust. 1 ustawa wprowadziła obowiązek rozstrzygania przez przełożonego spraw ze stosunku służbowego w formie pisemnej. Ustęp 2 tego artykułu określa co należy rozumieć przez sprawy ze stosunku służbowego. Są to: nawiązanie stosunku służbowego, powoływanie oraz mianowanie funkcjonariuszy na stanowiska służbowe, przenoszenie, odwoływanie i zwalnianie ze stanowisk służbowych, nadawanie stopni Służby Więziennej, zawieszanie w czynnościach służbowych, zwalnianie ze służby, stwierdzanie wygaśnięcia stosunku służbowego, ustalanie uposażenia, przyznawanie świadczeń pieniężnych oraz inne konieczne czynności związane z powstaniem, zmianą, ustalaniem stosunku służbowego oraz realizacją wynikających z treści tego stosunku służbowego uprawnień i obowiązków funkcjonariuszy. W myśl art. 218 ust. 1 sprawy dotyczące: zwolnienia ze służby, przeniesienia z urzędu do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, przeniesienia na inne stanowisko służbowe i zawieszenia w czynnościach służbowych rozstrzygane są w formie decyzji. Od decyzji tych przysługuje funkcjonariuszowi odwołanie do wyższego przełożonego w terminie 14 dni (ust. 2). Do postępowań w tych sprawach stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (ust. 4), zaś od decyzji organu odwoławczego przysługuje prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na zasadach określonych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z kolei przepis art. 219 ust. 1 i ust. 2 wymienia sprawy wynikające z podległości służbowej dotyczące: powoływania oraz mianowania na stanowisko służbowe, odwoływania oraz zwalniania ze stanowisk służbowych i przenoszenia do dyspozycji, nadawania stopni Służby Więziennej, delegowania do czasowego pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, oddelegowania do wykonywania zadań służbowych poza służbą więzienną w kraju lub poza granicami państwa, powierzenia obowiązków służbowych na innym stanowisku służbowym i stwierdzenia wygaśnięcia stosunku służbowego. Powyższe sprawy rozstrzygane są w formie rozkazu personalnego, który jest wykonalny z dniem w nim określonym i od którego odwołanie nie przysługuje. Rozstrzygające znaczenie w tej sprawie ma przepis art. 220 ustawy o Służbie Więziennej, stanowiący, że spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach nie wymienionych w art. 218 ust. 1 i art. 219 ust. 1 i 2 rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy. Z przedstawionych regulacji prawnych wynika, że w kategorii spraw przekazanych przez ustawodawcę do właściwości sądów powszechnych – sądów pracy mieszczą się również sprawy dotyczące przyznania pomocy finansowej na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy Służby Więziennej. Pod rządami ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej została więc zamknięta droga do wydania wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w sprawach ze skarg na decyzje dot. pomocy finansowej. Skarga powinna więc zostać odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Postępowanie sądowoadministracyjne zakończone zaskarżonym wyrokiem dotknięte jest nieważnością z przyczyny określonej w art. 183 § 2 pkt 1 P.p.s.a. Rozpoznając wniesioną w tej sprawie skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 189 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i odrzucił skargę.