I SA/Go 33/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko(spr.) Sędziowie Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Sędzia WSA Joanna Wierchowicz Protokolant Sekretarz sądowy Danuta Chorabik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2011 r. sprawy ze skargi M.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej odmówił M.S. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] października 2010 r. nr [...] określającej podatek od osób fizycznych za 2004 rok. Wyżej wymienione postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym: Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej określił skarżącemu zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. w kwocie 190.553 zł z tytułu uzyskanych dochodów z kapitałów pieniężnych. W związku z odwołaniem wniesionym przez pełnomocnika M.S. radcę prawnego M.D., Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] września 2010 r. zwrócił sprawę organowi pierwszej instancji w celu dokonania wymiaru uzupełniającego poprzez zmianę wydanej decyzji, ponieważ zobowiązanie podatkowe zostało określone w wysokości niższej, niż to wynika z przepisów prawa podatkowego. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej, stosując się do zaleceń Dyrektora Izby Skarbowej, decyzją z dnia [...] października 2010 r. Nr [...] zmienił skarżącemu wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. z tytułu uzyskanych dochodów z kapitałów pieniężnych z kwoty 190.553 zł, określonej w decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r., na kwotę 206.850 zł. Decyzja ta została doręczona w dniu 4 października 2010 r. pełnomocnikowi skarżącego - radcy prawnemu M.D.. Pismem z dnia [...] października 2010 r., działając przez pełnomocnika, skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem z tą samą datą (odwołanie wraz z wnioskiem nadano w placówce pocztowej w dniu 22 października 2010 r.). W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącego wskazał, że M.S. w okresie od [...] do [...] października 2010 r. przebywał na urlopie w Chorwacji (potwierdzeniem tego faktu miał być załączony wniosek urlopowy i pieczątka w paszporcie, z której wynika, że skarżący w dniu [...] października 2010 r. przekraczał granicę). O wydanej decyzji skarżący dowiedział się po swoim powrocie do kraju i dopiero wtedy mógł zająć stanowisko w zakresie ustaleń organu, w szczególności w kwestii, w której organ dokonał zmiany wymiaru podatku dochodowego i ewentualnego zaskarżenia decyzji. Dlatego też, jego zdaniem, dopiero w dniu 19 października 2010 r. ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W związku z tym, zgodnie z art. 162 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa w dniu 22 października 2010 r. został złożony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazał, że pełnomocnik skarżącego nie spełnił kumulatywnych przesłanek wymienionych w art. 162 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. ) - zwanej Ordynacja podatkowa, uzasadniających przywrócenie terminu. W szczególności zaś nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w jego uchybieniu. Zdaniem organu z faktu, że skarżący przebywał w okresie od [...] października 2010 r. poza granicami kraju, w żadnym razie nie wynika niemożność pełnomocnika skarżącego do działania w imieniu swego mocodawcy, w szczególności dbania o jego interesy; tym bardziej, że jest on profesjonalnym pełnomocnikiem. Powołując się na orzecznictwo zaznaczył, że należyte dbanie o swoje interesy, jak też ocena uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem powinny być rozpatrywane w oparciu o kryterium starannego działania, które w szczególności powinno cechować osoby prowadzące biura podatkowe czy kancelarie radcowskie, które zawodowo trudnią się reprezentowaniem podmiotów, będąc przez nie obdarzone szczególnym zaufaniem. W związku z powyższym, w ocenie organu, urlop skarżącego w sytuacji, gdy jest on reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, w żadnym razie nie uprawdopodabnia braku winy w spowodowaniu przekroczenia terminu. Świadczyć jedynie może o niezachowaniu należytej staranności przez pełnomocnika. Na powyższe postanowienie M.S., zastępowany przez pełnomocnika, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Złożony został również wniosek o przeprowadzenie w trybie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej P.p.s.a., dowodu z dokumentu - oświadczenia z dnia [...] grudnia 2010 r. na okoliczność przeszkód komunikacyjnych uniemożliwiających kontakt skarżącego z pełnomocnikiem w okresie obejmującym termin do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] października 2010 r. nr [...]. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie następujących przepisów Ordynacji podatkowej: - art. 162 § 1 przez bezpodstawne przyjęcie, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, - art. 122 przez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy . W uzasadnieniu wskazał, że strona nie ma on obowiązku udowadniania, a jedynie uprawdopodobnienia, że uchybienie powstało nie z jej winy. Zdaniem skarżącego w niniejszym postępowaniu organ podatkowy przekroczył wymogi ustawowe w tym zakresie, żądając konkretnych dowodów: zaświadczeń, zeznań świadków. Taki dowód został przedstawiony w sprawie, ale dopiero po wydaniu przez organ zaskarżonego postanowienia. W opinii pełnomocnika, dowodzi on bezsprzecznie, że wbrew ustaleniom organu, istniały poważne przeszkody komunikacyjne, faktycznie uniemożliwiające porozumienie pełnomocnika z podatnikiem w kwestii ustaleń organu kontroli skarbowej wyrażonych w decyzji wymiarowej z dnia 4 października 2010 r. Zgodnie zaś z tezą wyroku WSA w Gliwicach z dnia 3 lipca 2009 r. , sygn. akt III SA/GL 1475/08, do okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu zalicza się, np. przerwę w komunikacji. Jak podkreślał pełnomocnik, to skarżący był w posiadaniu niezbędnych informacji dotyczących przedmiotowej sprawy, jak i czterech operatów szacunkowych nieruchomości, które z kolei stanowiły podstawę sporządzenia odwołania w sprawie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Na rozprawie w dniu 3 marca 2011 r., Sąd na wniosek pełnomocnika skarżącego przeprowadził dowód uzupełniający z dokumentów w postaci oświadczenia H.C.G. z dnia [...] grudnia 2010 r. na okoliczność przeszkód komunikacyjnych uniemożliwiających kontakt skarżącego z pełnomocnikiem w okresie obejmującym termin do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, że przedmiotem tego postępowania jest wyłącznie postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] wydane w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Tak więc przywrócenie terminu jest możliwe wówczas, gdy spełnione są łącznie cztery przesłanki: 1. nastąpiło uchybienie terminowi, 2. wnioskodawca w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyn uchybienia, złożył wniosek o przywrócenie, 3. wnioskodawca uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu, 4. wnioskodawca dokonał czynności, dla której termin jest przewidziany. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, niezależnej od woli i wiedzy podatnika, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Ciężar uprawdopodobnienia, iż spóźnienie jest niezawinione, spoczywa na podmiocie, który z tego faktu wywodzi skutki prawne, bowiem strona nie może przerzucać na organy administracji skutków niezachowania należytej staranności (tak w wyroku NSA z dnia 18 listopada 1997 r. , sygn. akt I SA/Po 1868/96). Przy ocenie winy w uchybieniu terminu jako kryterium przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przyjmowany wzorzec należytej staranności w stosunkach danego rodzaju konstruowany jest według wzorców obiektywnych, niezależnie od cech osobistych i przymiotów osoby, której zachowanie jest oceniane, przy czym miara wspomnianego wzorca nie może być jednak zawsze jednakowa: odmienne musi być budowana dla zobowiązań rezultatu, a odmiennie dla zobowiązań starannego działania, zaś dla profesjonalnych uczestników obrotu miara staranności musi być podwyższona. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd wskazuje, że w sprawie niesporne jest, że nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od wydanej decyzji wymiarowej, zaś skarżący, za pośrednictwem pełnomocnika, wniósł wniosek o przywrócenie terminu, wnosząc równocześnie odwołanie. Organ podatkowy oceniając wniosek pod kątem przesłanek wymienionych w art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej trafnie uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie, gdyż skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania, podkreślając przy tym, że cytowany przepis Ordynacji podatkowej wymaga jedynie uprawdopodobnienia, które jest środkiem zastępczym dowodu, iż uchybienie terminu procesowego nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez stronę. Należy przy tym mieć na względzie, że M.S. w sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 rok był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - radcę prawnego M.D. i to on w imieniu skarżącego zobowiązany był działać. Przypomnieć przy tym należy, że w wypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika, zaś jego zaniedbania nie uwalniają strony od winy w niezachowaniu terminu. Stosunek pełnomocnictwa ze swej natury oparty jest na szczególnym zaufaniu mocodawcy do ustanowionego przez niego zastępcy procesowego i niesie ze sobą to następstwo, że wszelkie działania czy zaniedbania pełnomocnika odnoszą bezpośredni skutek w sferze praw i obowiązków reprezentowanego. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca w istocie wskazał jedynie na istnienie przeszkody w postaci pobytu skarżącego poza granicami kraju (potwierdzonej oświadczeniem H.C.G.), w żaden sposób jednak w uzasadnieniu wniosku nie wskazał, by pełnomocnik umocowany do reprezentowania interesów skarżącego był pozbawiony możliwości działania, nie uprawdopodobnił również, by zaistniały przeszkody, które uniemożliwiły temu pełnomocnikowi złożenie odwołania w terminie, tzn. takie przeszkody, które nawet przy dołożeniu starań możliwych w danej sytuacji, nie można było przezwyciężyć. Jak już wspomniano wyżej, tylko niemożność działania pełnomocnika i co więcej bez jego winy uzasadniałaby przywrócenie terminu. Jedynie na marginesie Sąd dodaje, że odwołanie w świetle przepisów Ordynacji podatkowej nie jest środkiem sformalizowanym. Istotnym jest, aby zawrzeć w nim wyrażenie niezadowolenia z zapadłego rozstrzygnięcia. Ponadto może ono być w każdym czasie uzupełnione. W związku z tym wystarczającym, a co więcej możliwym w sytuacji zaistniałej w niniejszej sprawie, było złożenie odwołania, a po powrocie skarżącego do kraju uzupełnienie go o dodatkowe wyjaśnienia czy dokumenty, nawet te będące w posiadaniu skarżącego. Zasadnie zatem wskazane przez pełnomocnika okoliczności, takie jak ograniczony (jednak możliwy przez radiostację pokładową na statku) kontakt z mocodawcą, w którego interesie pełnomocnik działa oraz nieprzekazanie przed wyjazdem pełnomocnikowi przez skarżącego posiadanych istotnych dokumentów, które w ocenie strony skarżącej miały stanowić podstawę odwołania, organ uznał jedynie za przejaw niestaranności w prowadzeniu własnych spraw, a nie za przeszkodę do dokonania czynności procesowej. W opinii Sądu przy omawianiu kwestii przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, w niniejszej sprawie nie bez znaczenia jest również sekwencja zdarzeń w niej występująca. Zarówno skarżący, jak i jego pełnomocnik byli świadomi, że decyzja wymiarowa Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej wydana na skutek zwrotu sprawy do tego organu będzie określać zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie wyższej aniżeli w decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r. Organ odwoławczy zwracając sprawę organowi pierwszej instancji w celu dokonania wymiaru uzupełniającego szczegółowo wyjaśnił to w uzasadnieniu swojego postanowienia z dnia [...] września 2010 r. Dodatkowo Sąd wskazuje, że charakter wzajemnych relacji kształtujących się w ramach udzielonego pełnomocnictwa, sposób kontaktu między pełnomocnikiem i mocodawcą, jak również kwestia ewentualnego wyrażania zgody przez mocodawcę na podejmowanie konkretnej czynności procesowej przez pełnomocnika, pozostaje poza zainteresowaniem i oceną Sądu. Za niezasadny i chybiony Sąd uznał także zarzut naruszenia art. 122 Ordynacji podatkowej przez przyjęcie organu, że skarżący ma udowodnić, nie jedynie uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Jak już wskazano wyżej, to zainteresowany ma uprawdopodobnić brak swej winy, a w przypadku działania przez pełnomocnika – brak winy osoby go reprezentującej, a więc uwiarygodnić stosowną argumentacją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niego niezależna i istniała cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej wynika w sposób oczywisty, że organ uznał, iż skarżący nie uprawdopodobnił braku winy swojego pełnomocnika w uchybieniu terminu, a nie jak twierdzi skarżący, że nie udowodnił. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie organ podatkowy wydając zaskarżone postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania dokonał poprawnej oceny stanu faktycznego oraz prawidłowo zastosował przepis art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej stwierdzając, że nie zaistniały okoliczności, które uniemożliwiły pełnomocnikowi wniesienie odwołania w ustawowym terminie. Jak już wspomniano wyżej, od profesjonalnego pełnomocnika należy bowiem oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia powierzonych mu spraw i w tym też kontekście ocena istnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu została właściwie przeprowadzona. Stwierdzić zatem należy, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, wobec powyższego nie było podstaw do jego uchylenia. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. J. Wierchowicz K. Skowrońska-Pastuszko S. Kowalczyk