I SA/Sz 958/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska,, Sędzia WSA Kazimierz Maczewski (spr.), Protokolant Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 marca 2011 r. sprawy ze skargi D. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego, będący w sprawie organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, wszczął postępowanie egzekucyjne wobec D S-I na podstawie tytułu wykonawczego z [...] nr [...], wystawionego przez Wójta Gminy, obejmującego zaległość w podatku od nieruchomości za rok 2005. Zawiadomieniem z [...] znak: [...], organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Odpis tytułu wykonawczego wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu doręczono Zobowiązanej za pośrednictwem poczty. W wyniku podjętych czynności egzekucyjnych nastąpiła częściowa realizacja zajęcia egzekucyjnego przez bank. D S-I, działająca przez pełnomocnika, pismem z [...] r. zgłosiła do organu egzekucyjnego, na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968, ze zm.) - dalej w skrócie: u.p.e.a. - zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, powołując się na wykonanie obowiązku objętego ww. tytułem wykonawczym. Przedłożyła ponadto kopię dowodu wpłaty dokonanej przez męża Zobowiązanej w dniach 20 lutego i 30 sierpnia 2006 r. na poczet zaległego zobowiązania podatkowego. Wniosła również o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutów. Postanowieniem z [...]znak: [...] organ egzekucyjny wstrzymał przedmiotowe postępowanie egzekucyjne, a następnie zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w zakresie zgłoszonego zarzutu. Wójt Gminy, postanowieniem z [...]r. nr [...] wyraził stanowisko, że bezzasadny jest zarzut wykonania obowiązku i podtrzymał zasadność prowadzenia egzekucji w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...]. Postanowienie to Strona zaskarżyła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Organ odwoławczy postanowieniem z [...] stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia, tym samym stanowisko wierzyciela stało się ostateczne. Na to postanowienie D S-I wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Organ odwoławczy uwzględniając w całości skargę Strony, postanowieniem z [...]r., przywrócił termin do wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie Wójta Gminy w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonego zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym. Po otrzymaniu ostatecznego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...]r. nr [...], utrzymującego w mocy rozstrzygnięcie Wójta Gminy z [...] nr [...], organ egzekucyjny na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. wydał postanowienie z dnia [...]r. nr [...], uznając zgłoszony zarzut wykonania egzekwowanego obowiązku za nieuzasadniony. Pełnomocnik Zobowiązanej złożyła zażalenie na ww. postanowienie organu egzekucyjnego, zarzucając postanowieniu naruszenie przepisów postępowania poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz błędną interpretację wyroku Sądu Rejonowego w Koszalinie w sprawie o sygn. akt XK 1235/08. Zdaniem Skarżącej, podjęte rozstrzygnięcie nie zawierało również wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego. Skarżąca wniosła zatem o jego uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy, przez uznanie zarzutu za uzasadniony i umorzenie postępowania egzekucyjnego, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpoznaniu sprawy w trybie zażaleniowym, postanowieniem z dnia [...]r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. Uzasadniając takie rozstrzygnięcie, organ II instancji wskazał, że sposób rozpatrywania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym określony został w art. 34 u.p.e.a. Zgodnie z § 1 tego artykułu, zarzut zgłoszony na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 (jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie), wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego, o czym stanowi § 4 ww. artykułu. W ocenie organu II instancji, takie regulacje prawne prowadzą do jednoznacznego wniosku, iż rola organu egzekucyjnego (w tym również organu odwoławczego) w zakresie rozpatrzenia zarzutów mieszczących się w dyspozycji art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a. sprowadza się w istocie do roli czysto formalnej. Organ ten zanim się o nich wypowie zasięga stanowiska wierzyciela, a z uwagi na związanie tym stanowiskiem (które musi mieć postać ostatecznego postanowienia) nie ma żadnej możliwości, aby zarzuty te potraktować odmiennie niż wskazuje na to wierzyciel. Organ egzekucyjny nie może zatem w tym zakresie negować poglądu wierzyciela, ani też nie musi go w żaden sposób dodatkowo uzasadniać własnymi argumentami, postanowienie wierzyciela w pełni determinuje ocenę skuteczności zarzutów objętych powyższym zakresem, a organ egzekucyjny w swoim orzeczeniu jedynie je "powiela". W tym zakresie organ powołał się także na stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 18.09.2008 r., sygn. akt SA/Wr 420/08. Ponadto organ wyjaśnił, że wobec zaskarżenia przez Stronę ostatecznego stanowiska wierzyciela do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, w razie ewentualnego uchylenia tego stanowiska przez sąd, a następnie wydanie przez wierzyciela odmiennego rozstrzygnięcia w zakresie zgłoszonego zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, może skutkować wystąpieniem przesłanki do wznowienia przedmiotowego postępowania w oparciu o regulacje przewidziane w art. 145 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 u.p.e.a. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu II instancji, pełnomocnik D S-I wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu: 1) obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść zaskarżonego postanowienia, a mianowicie art. 7, art. 8, art. 77 § 1 w zw. z art. 76 § 1 K.p.a. i w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego i niewłaściwą interpretację wyroku Sądu Rejonowego w Koszalinie w sprawie o sygn. akt: X K 1235/08 oraz odmowę przyznania mocy dowodowej dokumentowi pokwitowania wystawionemu przez funkcjonariusza publicznego (zastępcę skarbnika Gminy) w lokalu Urzędu Gminy na rzecz K I, stwierdzającemu zapłatę podatku od nieruchomości za 2005 r., podczas gdy dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone, a wobec powyższego dokumentu nie przeprowadzono dowodu przeciwnego, - a w konsekwencji 2) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, poprzez przyjęcie, że Sąd Rejonowy w Koszalinie w sprawie o sygn. akt: X K 1235/08 "uznał za pokrzywdzoną D S-l, a nie Gminę", a nadto, że Sąd Karny ustalił, iż "posiadane przez Zobowiązaną pokwitowania nie są dokumentami urzędowymi, a wynikająca z nich czynność, tzn. wpłata do budżetu Gminy podatku, nie miała miejsca, podczas gdy: po pierwsze - z pkt. I i II ww. wyroku Sądu Rejonowego w Koszalinie z dnia 07.11.2008 r. jednoznacznie wynika, że Gmina (Urząd Gminy) została uznana za pokrzywdzoną obok D S-l, po drugie – z powyższego wyroku w żaden sposób nie wynika, by Sąd ustalił, iż posiadane przez Skarżącą pokwitowania nie są dokumentami, a wynikająca z nich czynność, tzn. wpłata podatku do budżetu Gminy nie miała miejsca. Podnosząc takie zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania. Ponadto, na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a. Skarżąca wniosła o: - wstrzymanie przez Dyrektora Izby Skarbowej wykonania zaskarżonego postanowienia w całości, - przeprowadzenie dowodu z akt Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie (sygn. akt: I SA/Sz 641/10), a mianowicie z odpisu wyroku z dnia 10.11.2010 r. W uzasadnieniu skargi wskazano, że zaskarżone postanowienie jest nietrafne, bowiem niezasadnie organ egzekucyjny uznał, że wykluczona jest ponowna ocena przez organ egzekucyjny zgłoszonego zarzutu, w sytuacji, gdy ostateczne jest wyrażone w tej kwestii stanowisko wierzyciela. Ponadto 10 listopada 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (sygn. akt: I SA/Sz 641/10) wyrokiem uchylił postanowienie nr [...] Wójta Gminy z [...]r. oraz utrzymujące je w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego - postanowienia te prezentowały stanowisko wyrażone przez wierzyciela zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. Sąd uznał bowiem, że zarzuty skarżącej dotyczące tytułu wykonawczego [...] są zasadne i zobowiązanie podatkowe wygasło. Skarżąca powołała się także na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 9 lutego 2006 r. (sygn. akt III SA/Wr 517/04, publ. ONSA i WSA 2006 Nr 6, poz. 169), w którym stwierdzono, że wiążący dla organu egzekucyjnego charakter wypowiedzi wierzyciela, zawartej w ostatecznym postanowieniu wydanym w trakcie postępowania egzekucyjnego w zakresie zgłoszonych zarzutów, nie pozbawia wojewódzkiego sądu administracyjnego możliwości dokonania oceny legalności tej wypowiedzi przy rozpoznawaniu skargi na postanowienie dyrektora izby skarbowej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny u z n a ł, co następuje: W wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd uznał, że postanowienie to zostało wydane zgodnie z przepisami prawa. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 33 u.p.e.a., zobowiązany może wnieść zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, przy czym podstawą zarzutu mogą być wyłącznie okoliczności (przesłanki) wymienione w tym przepisie. Zarzuty mogą być wniesione do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od otrzymania tytułu wykonawczego – o czym poucza się zobowiązanego w treści tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.) – co oznacza, że nie mogą być one składane lub uzupełniane w terminie późniejszym, np. w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego lub w skardze do sądu, bowiem to organ egzekucyjny musi je rozpoznać (po ewentualnym uzyskaniu stanowiska wierzyciela – jeżeli organ egzekucyjny nie jest równocześnie wierzycielem). Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie (34 § 2 u.p.e.a.). W myśl § 4 ww. artykułu, organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Ponadto w myśl § 5 cytowanego artykułu, na postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów służy zobowiązanemu oraz wierzycielowi nie będącemu jednocześnie organem egzekucyjnym zażalenie. Zażalenie na postanowienie w sprawie zarzutów podlega rozpatrzeniu w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odwoławczemu. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem skargi jest wydane w postępowaniu egzekucyjnym ostateczne postanowienie odmawiające uwzględnienia zgłoszonego przez D S-I zarzutu wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym, tj. zarzutu o którym mowa w art. 33 pkt 1 u.p.e.a. Zaskarżone postanowienie – utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego – wydane zostało w dniu [...]r., po uprzednim uzyskaniu ostatecznego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] r., utrzymującego w mocy stanowisko Wójta Gminy (wierzyciela). Odnosząc przytoczony stan prawny do okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że organ odwoławczy zasadnie wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, iż – zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. - wypowiedź wierzyciela w zakresie przedmiotowego zarzutu z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Skoro zatem w dniu wydawania zaskarżonego postanowienia w obiegu prawnym istniało ostateczne stanowisko wierzyciela stwierdzające, że bezzasadny jest zarzut wykonania obowiązku, to organ odwoławczy nie mógł nie uwzględnić tego stanowiska przy podejmowaniu rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd nie podziela w tym zakresie przywołanego w skardze stanowiska wyrażonego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 9 lutego 2006 r. (sygn. akt III SA/Wr 517/04, publ. ONSA i WSA 2006 Nr 6, poz. 169), w którym stwierdzono, że wiążący dla organu egzekucyjnego charakter wypowiedzi wierzyciela, zawartej w ostatecznym postanowieniu wydanym w trakcie postępowania egzekucyjnego w zakresie zgłoszonych zarzutów, nie pozbawia wojewódzkiego sądu administracyjnego możliwości dokonania oceny legalności tej wypowiedzi przy rozpoznawaniu skargi na postanowienie dyrektora izby skarbowej. Przede wszystkim należy zauważyć, iż wyrok ten wydany został na tle odmiennego stanu prawnego, tj. na tle przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w których (art. 83c ust. 2) przewidziano wyjątek od drugo instancyjnego postępowania zażaleniowego w sprawie stanowiska wierzyciela. Wskazać przy tym należy, że w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 3 grudnia 2008 r. (I SA/Po 806/08) podkreślono, że zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. wypowiedź wierzyciela w zakresie zarzutów jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Wprowadzenie przez ustawodawcę w 2001 r. możliwości kontroli stanowiska wierzyciela i mocy wiążącej tego stanowiska pozbawiło tym samym możliwości kontroli zarzutów wskazanych w art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a. przez organ egzekucyjny. Konsekwencją tego zapisu jest to, iż organ egzekucyjny nie jest uprawniony do prowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie podstaw do uwzględnienia zarzutów i do podważenia w tym trybie stanowiska wierzyciela. Podzielając taki pogląd, nie można więc zasadnie twierdzić, iż w trakcie kontroli legalności ostatecznego postanowienia organu egzekucyjnego (organu nadzoru) Sąd uprawniony jest do dokonywania kontroli legalności stanowiska wierzyciela. Jak wynika z art. 34 § 2 u.p.e.a., na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela przysługuje zażalenie, a w konsekwencji również skarga do sądu administracyjnego, niezasadnym byłoby więc dopuszczenie do kontroli legalności stanowiska wierzyciela w dwóch odrębnych postępowaniach sądowych. Gdyby podzielić pogląd zaprezentowany w skardze i w ww. wyroku WSA we Wrocławiu, sytuacja taka wystąpiłaby właśnie w rozpatrywanej sprawie, bowiem legalność wypowiedzi wierzyciela została już skontrolowana w postępowaniu sądowym, zakończonym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 10 listopada 2010 r., sygn. akt: I SA/Sz 641/10 (na wniosek Skarżącej Sąd przeprowadził dowód z odpisu tego wyroku). Wyrokiem tym, który stał się prawomocny w dniu 19 stycznia 2011 r., uchylono zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. Nie istnieje więc, nawet teoretycznie, możliwość badania legalności tej wypowiedzi wierzyciela w przedmiotowym postępowaniu sądowym. Z tego powodu Sąd nie badał zarzutów skargi odnoszących się do tych kwestii. Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę nie podzielił jednak stanowiska Skarżącej, iż wobec wyeliminowania z obiegu prawnego wypowiedzi wierzyciela, zaskarżone postanowienie jest "nietrafne" i powinno być uchylone. Stwierdzić bowiem należy, że sąd dokonuje oceny zaskarżonego aktu przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w czasie wydawania tego aktu. Z tego powodu, późniejsze uchylenie przez sąd wypowiedzi wierzyciela, która dla organu egzekucyjnego rozpoznającego zgłoszony zarzut była wiążąca, nie ma bezpośredniego wpływu na ocenę legalności postanowienia organu egzekucyjnego. Wprawdzie w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla taki akt w całości lub części, jeżeli stwierdzi "naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego", jednak Sąd uznał, że taka sytuacja nie wystąpiła w sprawie, bowiem przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia nie doszło do naruszenia prawa, które dawałoby podstawę do wznowienia postępowania przed organem egzekucyjnym. Podstawę taką może natomiast stanowić przepis art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a., nakazujący wznowienie postępowania, jeżeli "decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione". Zgodnie z art. 126 K.p.a., przepis ten ma odpowiednie zastosowanie do postanowień. Wznowienie takiego postępowania może również nastąpić z urzędu przez organ egzekucyjny lub na żądanie strony (art. 147 K.p.a.). Późniejsze uchylenie ostatecznej wypowiedzi wierzyciela, na podstawie której wydano zaskarżone postanowienie, nie oznacza jednak, iż przy wydawaniu tego postanowienia doszło do naruszenia prawa – takiego naruszenia prawa Sąd bowiem nie stwierdził. W związku z tym, uznając, że zaskarżone postanowienie nie zostało wydane z naruszeniem prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.