IV SA/Wr 137/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA – Mirosława Rozbicka - Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. S. na decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia 9 grudnia 2010 r. Nr ... w przedmiocie ustalenia dla celów odszkodowawczych uszczerbku na zdrowiu postanawia: odrzucić skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez M. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu jest oznaczone wyżej orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. utrzymujące mocy orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w P. nr ... z dnia 7 września 2010 r. w sprawie ustalenia dla celów odszkodowawczych uszczerbku na zdrowiu. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej odrzucenie, podnosząc, że zaskarżone orzeczenie jest podstawą do wydania decyzji odszkodowawczej przez właściwy Wojewódzki Sztab Wojskowy, a decyzja ta może być kwestionowana w drodze powództwa do sądu powszechnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z przepisem art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne powołane są do rozpoznawania spraw sądowo-administracyjnych. Ustawa ta w art. 3 § 1 stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty i czynności wskazane w art. 3 § 2 pkt 1 – 7 i w § 3, a także na bezczynności organów administracji publicznej w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 omawianej ustawy. Z powołanych wyżej przepisów wynika, że sądy administracyjne nie są powołane do rozpoznawania spraw innych niż sądowo-administracyjne, w szczególności do rozpoznawania spraw, których rozpoznanie należy do właściwości sądów powszechnych. Z taką sytuacją mamy niewątpliwie do czynienia w przypadku żądania ustalenia przez sąd stopnia doznanego uszczerbku na zdrowiu, spowodowanego wypadkiem. Za punkt wyjścia w rozpatrywanej sprawie należy przyjąć art. 184 Konstytucji RP, zgodnie z którym kontrolę sądową działalności administracji publicznej sprawuje Naczelny Sąd Administracyjny i inne sądy administracyjne oraz – w ograniczonym zakresie na ściśle określonych zasadach- sądy powszechne. W systemie bezpośredniej kontroli administracji publicznej wykonywanej przez sądy powszechne znaczenie ma rozpatrywanie spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych przez sądy pracy i ubezpieczeń społecznych. Podstawą prawną orzeczenia w sprawie ustalenia dla celów odszkodowawczych uszczerbku na zdrowiu są przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 sierpnia 2003 r. w sprawie ustalenia stopnia uszczerbku na zdrowiu oraz związku ze służbą wojskową wskutek wypadku lub choroby (Dz. U. Nr 163, poz. 1578). Na gruncie rozpatrywanej sprawy istotne jest, że rozporządzenie to zostało wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w przepisie art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. Nr 83, poz. 760 z póżn. zm). Przepisy art. 20 zawarte w rozdziale 4 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służba wojskową - zatytułowanym postępowanie w sprawie odszkodowania- wyraźnie wskazują, że rozstrzygnięcie w sprawie ustalenia dla celów odszkodowawczych uszczerbku na zdrowiu ma charakter zagadnienia wstępnego, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne dla ustalenia świadczenia odszkodowawczego określonego w cytowanej ustawie. A zatem nie mają one autonomicznego bytu i wydawane są na użytek innych postepowań . Wskazuje na to jednoznacznie przepis art. 20 ust. 1 tejże ustawy, zgodnie z którym o uszczerbku na zdrowiu żołnierza wskutek wypadku lub choroby, a także o związku śmierci żołnierza ze służbą wojskową wskutek wypadku lub choroby orzekają nieodpłatnie wojskowe komisje lekarskie. Zgodnie z ust. 3 art. 20 cytowanej ustawy Minister Obrony Narodowej określi, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zabezpieczenia społecznego, w drodze rozporządzenia : 1. właściwość i tryb postępowania wojskowych komisji lekarskich, w tym sposób ustalania uszczerbku na zdrowiu żołnierza oraz związku jego śmierci ze służbą wojskową wskutek wypadku lub choroby, jak również sposób ustalania zwiększenia uszczerbku na zdrowiu, terminy badań lekarskich, tryb kierowania na te badania, tryb wydawania orzeczeń i ich zatwierdzania, niezbędne elementy orzeczenia, a także tryb rozpatrywania odwołań i sprzeciwów od tych orzeczeń oraz ich uchylania w trybie nadzoru, 2. niezbędną dokumentację lekarską i inne dokumenty, w tym dotyczące przebiegu i warunków służby wojskowej żołnierza, mogące stanowić podstawę orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej, 3. wykaz norm oceny uszczerbku na zdrowiu oraz wzór skierowania do wojskowych komisji lekarskich, jak również wzory orzeczeń wydawanych przez te komisje w sprawach uszczerbku na zdrowiu lub śmierci żołnierza wskutek wypadku albo choroby. Wskazać należy, że kompetencja dla Ministra Obrony Narodowej zawarta w przepisie przepis art. 20 ust. 3 pkt 1 in fine, dotyczy wyłącznie określenia trybu postępowania instancyjnego – rozpatrywanie odwołań i sprzeciwów- oraz trybu nadzoru, nie ma w niej mowy o określeniu trybu kontroli sądowej orzeczeń w sprawie ustalenia dla celów odszkodowawczych uszczerbku na zdrowiu. Prawidłowość rozstrzygnięcia wydanego na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 sierpnia 2003 r. w sprawie ustalenia stopnia uszczerbku na zdrowiu oraz związku ze służbą wojskową wskutek wypadku lub choroby może zostać skontrolowana na poziomie postępowania mającego na celu ustalenia prawa do świadczenia odszkodowawczego, którego przeprowadzenie uzależnione jest od określenia uszczerbku na zdrowiu. Dodatkowo przepis art. 22 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych dopuszcza kontrolę sądową decyzji ustalającej prawo do świadczenia odszkodowawczego, sprawowaną przez sąd ubezpieczeń społecznych i pracy. Zgodnie z tym przepisem prawo do świadczenia odszkodowawczego i jego wysokość ustala, w drodze decyzji szef właściwego wojewódzkiego sztabu wojskowego. Zgodnie z ust. 4 art. 22 powołanej ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. od decyzji organów w sprawach odszkodowań przysługuje osobie zainteresowanej odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, na zasadach i w terminach określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. W tym zakresie zastosowanie znajdują przepisy art. 4778 – 47716 k.p.c. Ponadto w art. 4778 § 2 k.p.c. wprost wskazano sąd powszechny, jako właściwy w sprawach o odszkodowanie z tytułu wypadku lub choroby zawodowej pozostającej w związku z czynną służbą wojskową. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego analiza obowiązującego stanu prawnego prowadzi do wniosku, że od ostatecznych orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym ustalenia dla celów odszkodowawczych uszczerbku na zdrowiu, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Odmienna interpretacja prowadziłby w konsekwencji do pośredniego wkraczania w sferę kompetencji sądów powszechnych. Tym bardziej , że ewentualne rozstrzygnięcie w przedmiotowym zakresie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny nie musi być respektowane w późniejszym, ewentualnym procesie w sprawie świadczeń odszkodowawczych lub rentowych. Z czym może się wiązać niebezpieczeństwo wystąpienia dualizmu orzeczniczego (między innymi w zakresie przyjmowanych kryteriów ocen i wykładni). Konkludując powyższe rozważania stwierdzić należy, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w sprawie ustalenia dla celów odszkodowawczych uszczerbku na zdrowiu nie podlega kognicji sądu administracyjnego. W tej sytuacji skargę jako niedopuszczalną należało odrzucić, co orzeczono na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 powołanej na wstępie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.