II SA/Wa 1979/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 07 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. W. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] znak [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia części dokumentów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3. zasądza od Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu na rzecz skarżącej H. W. kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. H. W. przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uczynił decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] znak [...], którą utrzymano w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w W. z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...], wydaną w przedmiocie odmowy udostępnienia części dokumentów. Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 31 ust. 1 pkt 2 lit. "a" ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. Nr 63, poz. 424 ze zm.). W odpowiedzi na skargę Prezes Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wniósł o jej oddalenie. Postanowieniem z dnia 9 lipca 2009 r. o sygn. akt II SA/Wa 1788/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne, czy przepis art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (t. j.: Dz. U. z 2007 r. Nr 63, poz. 424 ze zm.) jest zgodny z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i art. 51 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w takim zakresie, w jakim odmawia on zainteresowanym udostępnienia dotyczących ich dokumentów. Postanowieniem z dnia 15 lipca 2009 r. o sygn. akt II SA/Wa 873/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie do czasu podjęcia przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia w przedmiotowej kwestii. Postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2009 r. o sygn. akt I OSK 336/09 Naczelny Sąd Administracyjny przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne, czy m.in. art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (t. j.: z 2007 r. Dz. U. Nr 63, poz. 424 ze zm.) jest zgodny z art. 2, art. 47, art. 51 ust. 3 i 4 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrokiem z dnia 20 października 2010 r. o sygn. akt P 37/09 (Dz. U. Nr 201, poz. 1335) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że: 1. Art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2007 r. Nr 63, poz. 424, Nr 64, poz. 432, Nr 83, poz. 561, Nr 85, poz. 571 i Nr 140, poz. 983, z 2009 r. Nr 178, poz. 1375 oraz z 2010 r. Nr 79, poz. 522 i Nr 94, poz. 602), w brzmieniu obowiązującym do dnia 26 maja 2010 r., tj. przed wejściem w życie ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz ustawy o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. Nr 79, poz. 522), jest niezgodny z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 47 oraz art. 51 ust. 3 i 4 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Art. 31 ust. 2 zdanie drugie oraz art. 32 ust. 2 ustawy z 18 grudnia 1998 r. powołanej w punkcie 1, w brzmieniu tam wskazanym, są niezgodne z art. 2 oraz art. 78 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. 3. Art. 32 ust. 4 i 5 ustawy z 18 grudnia 1998 r. powołanej w punkcie 1, w brzmieniu tam wskazanym, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. 4. Art. 32 ust. 6 ustawy z 18 grudnia 1998 r. powołanej w punkcie 1, w brzmieniu tam wskazanym, jest niezgodny z art. 32 ust. 1, art. 45 ust. 1 i art. 78 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. 5. Art. 32 ust. 8 ustawy z 18 grudnia 1998 r. powołanej w punkcie 1, w brzmieniu tam wskazanym, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 oraz art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Postanowieniem z dnia 8 grudnia 2010 r. o sygn. akt II SA/Wa 873/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podjął zawieszone postępowanie w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej oraz decyzja Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w W. wydane zostały z naruszeniem prawa, dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2007 r. Nr 63, poz. 424, Nr 64, poz. 432, Nr 83, poz. 561, Nr 85, poz. 571 i Nr 140, poz. 983, z 2009 r. Nr 178, poz. 1375 oraz z 2010 r. Nr 79, poz. 522 i Nr 94, poz. 602), w brzmieniu tej ustawy obowiązującym do dnia 26 maja 2010 r., odmowa uwzględnienia wniosku, o którym mowa w art. 30 tej ustawy (wniosku o udostępnienie do wglądu kopii dokumentów dotyczących wnioskodawcy), w zakresie dotyczącym udostępnienia dokumentów, z których treści wynika, że wnioskodawca: a) był traktowany przez organy bezpieczeństwa jako tajny informator lub pomocnik przy operacyjnym zdobywaniu informacji, b) zobowiązał się do dostarczania informacji organowi bezpieczeństwa państwa lub świadczenia takiemu organowi jakiejkolwiek pomocy w działaniach operacyjnych, c) realizował zadania zlecone przez organ bezpieczeństwa państwa, a w szczególności dostarczał temu organowi informacji, następuje w drodze decyzji administracyjnej. Decyzja ta jest równoznaczna z odmową realizacji praw określonych w art. 33 ust. 2. Trybunał Konstytucyjny, stwierdzając niezgodność powołanego przepisu z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 47 oraz art. 51 ust. 3 i 4 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 października 2010 r. podkreślił, że przepis ten narusza konstytucyjne prawo dostępu każdej osoby do dotyczących jej urzędowych dokumentów i zbiorów danych, o których mowa w art. 51 ust. 3 Konstytucji. Ograniczenie to jest nadmierne i nieproporcjonalne, ponieważ istota wolności i praw, o których mowa w art. 51 ust. 4 i art. 47 Konstytucji zostaje naruszona. Trybunał wskazał, że ograniczenie dostępu do dokumentów powoduje nieuprawnione wkroczenie w autonomię informacyjną jednostki, ograniczenie środków, na podstawie których mogłaby realizować konstytucyjnie zagwarantowane prawo do żądania sprostowania oraz usunięcia informacji nieprawdziwych, niepełnych lub zebranych w sposób sprzeczny z ustawą, a to z kolei jest równoznaczne z naruszeniem art. 51 ust. 4 Konstytucji i korespondującego z nim art. 47 Konstytucji, wyrażającego ochronę prawa do prywatności. Wobec treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego, stwierdzić należy, że zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji są dotknięte wadą dającą podstawę do wznowienia postępowania, określoną w art. 145a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. W sprawie nie budzi wątpliwości, że zaszła przesłanka określona powołanym przepisem. Z tego też względu, Sąd rozpoznający niniejszą sprawę obowiązany był uchylić wydane w sprawie decyzje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważa jednocześnie, że wobec wskazanej wyżej podstawy uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji (art. 145a § 1 kpa) zaszła podstawa umożliwiająca rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Stosownie bowiem do art. 119 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania. Wobec treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego i stwierdzenia, że decyzje wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, Sąd zastosował art. 119 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazania przy tym wymaga, że Sąd nie stwierdził wystąpienia w sprawie przesłanek do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, o których mowa w art. 156 § 1 kpa. Nie oznacza to jednak, że istnieje przeszkoda do rozpoznania niniejszej sprawy we wskazanym trybie na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 120 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego. Utrata, zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 października 2010 r. o sygn. akt P 37/09, mocy obowiązującej przepisu art. 32 ust. 4 ustawy o IPN, w brzmieniu obowiązującym do dnia 26 maja 2010 r., nie powoduje bowiem, że sąd administracyjny nie może rozpoznać takiej sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 120 w związku z art. 119 pkt 1 powołanej ustawy. Ponownie rozpoznając sprawę, organy administracji publicznej przeprowadzą postępowanie i wydadzą rozstrzygnięcia z uwzględnieniem treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 października 2010 r. sygn. akt P 37/09. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 145a § 1 kpa oraz art. 119 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 ww. ustawy, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 w zw. z art. 210 § 2 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.